'Discriminatie is nooit geoorloofd'

In onze ijver om criminaliteit te bestrijden mogen we nooit vervallen in discriminatie.

Raoul du Pré schrijft in een redactioneel commentaar in de Volkskrant over de juwelier die, na acht keer te zijn overvallen door jongeren van Marokkaanse of Antilliaanse afkomst, besloten heeft Marokkaanse en Antilliaanse jongeren alleen nog op afspraak in zijn winkel toe te laten. Bij een van de overvallen is hij neergeschoten, bij de laatste viel hij in een bouwput en raakte verlamd.

Het is afschuwelijk als zoiets je overkomt. Natuurlijk kan in zulke gevallen de neiging ontstaan Antilliaanse en Marokkaanse jongeren te wantrouwen. Toch gaat het mogelijk om discriminatie en dat is in Nederland verboden. Pas als deze specifieke zaak aan de Commissie Gelijke Behandeling wordt voorgelegd, kunnen we daarover oordelen.

Du Pré stelt dat het maar de vraag is of we er veel mee opschieten als een zaak aan de Commissie Gelijke Behandeling wordt voorgelegd. 'De commissie spreekt naar de wet en vindt op basis daarvan bijna alles discriminatie, zelfs de kortingen voor vrouwen op vrouwenavonden in cafés en de weigering van vrouwenblad Opzij om mannelijke verslaggevers aan te nemen.'

Deze typering van de Commissie Gelijke Behandeling doet geen recht aan de werkelijkheid. De Commissie oordeelt met diezelfde wet in de hand in de helft van de zaken dat er géén sprake is van discriminatie. En ja, de gelijkebehandelingswetgeving ís streng: discriminatie bij het vinden van een baan, op je werk, maar ook bij je schoolkeuze en winkelen en uitgaan is verboden.

De Universele verklaring van de Rechten van de Mens opent met: 'Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren.' In vele bepalingen in internationale verdragen en in artikel 1 van de grondwet is discriminatie verboden. Dat is niet vrijblijvend en heeft gevolgen voor wat in een rechtsstaat toelaatbaar is.

De Commissie spreekt jaarlijks in zo'n 200 zaken een oordeel uit. Die gaan over belangrijke maatschappelijke kwesties. Bijvoorbeeld sollicitanten die zijn afgewezen vanwege hun afkomst. Of een werkgever die weigert een arbeidsovereenkomst te verlengen, omdat hij de medewerker te oud vindt. Maar ook over een homoseksuele man die op zijn werk gepest wordt door collega's, terwijl de baas er niets aan doet. Een kind met dyslexie dat op school vastloopt omdat er geen aanpassingen worden getroffen. Kortom: zaken die er toe doen.

Beloning
Naast het oordelen over individuele gevallen, adviseert de Commissie Gelijke Behandeling de overheid. onder meer over het toegankelijk maken van het ov voor mensen met een beperking. Daarnaast verricht de Commissie onderzoek, zoals onlangs naar (on)gelijke beloning van mannen en vrouwen in de Nederlandse algemene ziekenhuizen. Uit dit onderzoek in achttien ziekenhuizen blijkt onder meer dat mannen twee keer zo vaak als vrouwen voordeel hebben bij min of meer willekeurige vormen van beloning. Dit soort onderzoek maakt het mogelijk om bewustwording te creëeren en ongelijke beloning tegen te gaan.

De kroegbaas die vrouwen gratis consumptiebonnen geeft en mannen niet, begaat geen doodzonde, maar hij discrimineert wel. De wet kent voor dit soort situaties geen uitzonderingen, dus is het verboden. Rijden met een kapot achterlicht zal je aan de hemelpoort ook niet zwaar worden aangerekend, maar je kunt er wel een bekeuring voor krijgen.

Du Pré schrijft dat het discriminatieverbod natuurlijk moet worden nageleefd, maar dat de zaak van de juwelier een realistischer oordeel verdient dan de door hem genoemde oordelen van de Commissie. Ik ben benieuwd hoe het oordeel van de heer Du Pré zelf zou luiden. Hij licht wel een tip van de sluier op door zijn commentaar af te sluiten met de opmerking: 'nood breekt wet'. Bedoelt hij dat de wet niet moet worden toegepast? En wat zou dan de grondslag zijn van zijn oordeel? Laat hij zich leiden door zijn empathie voor de winkelier of weegt hij de belangen echt af?

Tot slot wil ik reageren op de bijdrage van Ahmed Marcouch. Hij geeft wegen aan waarlangs het probleem van de criminaliteit kan worden aangepakt. Hij roept de politie op 'te leveren', roept Marokkanen en Antillianen op om te solliciteren bij de politie en roept de leden van de Marokkaanse en Antilliaanse gemeenschappen op zich actief op te stellen tegen criminaliteit. Hij concludeert: 'Dus laten wij het doen, omwille van hele generaties jongeren die anders ten ondergaan aan wantrouwen, angst en depressie wegens discriminatie'.
Dát snijdt hout. Criminaliteit is erg. Wat de heer Kamerbeek gebeurde is vreselijk. Maar ook moet discriminatie voorkomen worden.

Piet van Geel is lid van de Commissie Gelijke Behandeling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden