Directeur Heleen Sonnenberg: 'Je moet niet gaan zitten huilen'

Wat betekent het om nu vrouw te zijn? In een reeks interviews stelt de Volkskrant die kwestie aan de orde. Directeur Heleen Sonnenberg: 'De emotie die bij dit bedrijf hoort, kon ik als geen ander overbrengen.'

Heleen Sonnenberg Beeld Imke Panhuijzen

Heleen Sonnenberg (46) was afgelopen zomer bijna haar familiebedrijf kwijt. Het faillissement van moederbedrijf Dirkzwager dreigde distilleerderij Weduwe Joustra, in 1864 opgericht door haar over-over-overgrootmoeder, Anjenette Joustra, mee te sleuren. Binnen drie weken vond ze een nieuwe investeerder. Vrouw zijn bracht haar vooral voordeel, zegt ze.

Het faillissement kwam uit de lucht vallen?

'Ik voelde al een tijdje dat het niet oké was, maar wist niet dat er zoveel ellende zat. In de krant las ik over boekhoudfraude bij Mitra (een ander dochterbedrijf, red.). Wij waren kerngezond, maar fiscaal en bancair was alles verknoopt. Als er één valt, vallen ze allemaal. Van een journalist kreeg ik te horen dat we in surseance gingen. Ik kon niet meer bij mijn geld, mijn telefoon werd afgesloten.'

Je had geen idee wat er was misgegaan?

'Tot op de dag van vandaag weet ik dat niet. Het was een chaotische situatie. Ik had één opdracht: Weduwe Joustra verkopen. Iedereen is langs geweest. Investeerders uit de Quote-top 500, banken, fondscombinaties.'

Een mannenwereld.

'Eén partij had een secretaresse meegenomen en de uiteindelijke koper was een vrouw, Saskia Boomsma, maar verder was de oude herenkamer in ons pand dagenlang gevuld met mannen.'

Hoe was dat, als vrouw?

'Als alles draait om een weduwe wier ziel voortleeft in een fles en je zit urenlang samen in een kamer opgesloten, is vrouw-zijn een voordeel. Ze zaten met grote stapels papieren op hun schoot, maar keken er nauwelijks in. Er was geen tijd om alles door te rekenen. Ze keken naar mij. De emotie die bij de Weduwe Joustra hoort, kon ik als geen ander overbrengen. Ik weet hoe mijn familie dit bedrijf gerund heeft, hoe we de recepturen bedacht en ontwikkeld hebben, hoe wij koesteren wat er hier op tafel staat. Maar intussen is het een keiharde wereld. Je moet niet gaan zitten huilen.'

Dat wilde je wel?

'Daar was ook reden toe. Ik ben de zesde generatie, dit bedrijf is mijn familiegeschiedenis. Het idee dat die in mijn handen zou eindigen door een situatie die ik niet in de hand had, voelde oneerlijk. Maar voor tranen was geen tijd. Nog steeds niet, trouwens. Ik moet gewoon keihard opbouwen wat kapotgemaakt is. Als alles weer wat rustiger is, stap ik in de auto en ga ik op de koffie bij Cees Dirkzwager (directeur van de failliete distilleerderij Dirkzwager, red.). Ik wil graag van hem horen hoe het zo kon misgaan.'

CV Heleen Sonnenberg

1970 Geboren in Sneek
1982-1989 havo 1989 Accountmanagement, Schoevers.
1991 pr-functionaris Stichting Uitpost
1992 In dienst van Weduwe Joustra


Op je 22ste kwam je in dienst van Weduwe Joustra. Hoe verliep de samenwerking met je vader?

'Wij kunnen allebei erg overtuigd zijn van ons gelijk, maar hebben ook respect voor elkaar. Ik wilde de oude zolder van ons bedrijfspand verbouwen om daar een proeflokaal van te maken, hij vond dat zonde van het geld. Toen hij in 2002 een stapje terug deed, heb ik het toch doorgezet. Achteraf vond hij het een goed besluit, het proeflokaal trekt twaalfduizend bezoekers per jaar.'

Was jouw moeder een voorbeeld voor jou?

'Mijn beide ouders zijn een voorbeeld. Het eigenwijze heb ik van mijn vader, het oplettende van mijn moeder. Als kind speelde ik altijd al winkeltje. Zodra ik 16 was, had ik een baan. Het was vrij snel duidelijk dat ik en niet mijn broer mijn vader op zou volgen. Mijn moeder schept de voorwaarden, eerst voor mijn vader, nu voor mij. Ze zet warm eten klaar, doet de was, gaat naar de Albert Heijn, belt: 'Heb je nog wat nodig' of: 'Ben je laat vanavond, dan maak ik pasta die ik kan opwarmen.'

Haar voorbeeld als moeder volgde je niet.

'Dat is er helaas niet van gekomen. Ik had zestien jaar lang een partner die geen kinderen wilde. Ik wilde graag een gezin, maar voor hem was dat onbespreekbaar.'

En jij dacht niet: dan zoek ik iemand anders?

'Ik heb geleerd: als je aan iets begint, maak je het af. Ik had voor hem gekozen dus dat was dan zo. Wat had ik moeten doen? Mijn spullen pakken en zeggen, sorry, ik wil achter een kinderwagen lopen? We werkten samen in het bedrijf, hij deed de productie, ik de verkoop. Wij waren een goede match. We noemden het bedrijf ons kind, misschien ook om het gemis voor mij een beetje goed te maken.'

De relatie ging uit en jij zat op je 36ste zonder gezin.

'Mijn loyaliteit is mij misschien opgebroken. Maar achteraf boos worden, heeft geen zin. Ik heb het destijds geaccepteerd, ik kan het alleen mezelf kwalijk nemen.'

Liefde en gezin zijn een kwestie van timing.

'Als ik mijn huidige partner twintig jaar eerder was tegengekomen, was het vast anders gegaan. Ik heb er veel verdriet van gehad, tijdens diploma-uitreikingen van mijn neefje en nichtje vind ik het nog steeds jammer dat mijn kind daar niet staat. Maar doordat ik geen gezin had, heb ik me wel op het bedrijf kunnen richten. Mijn broer heeft twee kinderen, ik zou niets liever willen dan dat zij het ooit voortzetten.'

Na die eerste relatie heb je nooit meer met iemand samengewoond.

'Ik ben daar wat harder in geworden. Van nature ben ik emotioneel, maar ik heb toch een muurtje om mezelf gebouwd: tot hier. Ik wil niet meer omvallen. Mijn partner is de vrolijkste man op aarde en in onze dromen hebben we samen al tachtig huizen gebouwd. Dat is lekker fantaseren, maar als makelaar in Den Haag heeft hij zijn eigen huis en zijn eigen werk en mijn leven is nu ook vooral werk. Ik wil nog een heleboel bereiken. De productie kan nog twee keer zo hoog. Zodra ik me hier kan losmaken, ga ik het land in om ons product te verkopen, lezingen houden, naar de groothandels, met Gall & Gall praten. Als ik er over twintig jaar mee stop, moet er een knetterbedrijf staan dat nog 150 jaar meekan.'

Je leeft in een mannenwereld.

'Ik zit vaak tussen de mannen, maar dat vind ik geen probleem. Op feestjes schuifel ik ook vaak naar hen toe. Ik heb geen kinderen die naar hockey of tennis moeten, ik hoef geen wassen te draaien en boodschappen te doen. Dat is toch waar veel gesprekken tussen vrouwen over gaan.'

Anno 2016 nog steeds?

'Ik kom ook wel zakelijke vrouwen tegen. Maar niet zoveel.'

Wat betekent het feminisme voor jou?

'Ik heb me er nooit aan gestoord, maar zie er ook het nut niet van. Er wordt naar mij niet minder geluisterd omdat ik een vrouw ben. Integendeel, ik krijg vaak extra aandacht. Ik krijg wel eens een flauwe opmerking naar mijn hoofd geslingerd, maar dat kun je de kop indrukken door ad rem te reageren. Mannen en vrouwen doen steeds meer dezelfde dingen. De meeste vrouwen werken, en als ze dat niet of weinig doen, is het omdat ze dat zelf willen. De Weduwe Joustra was anderhalve eeuw geleden al een succesvolle zakenvrouw. Wat ik wel onterecht vindt, is dat vrouwen nog steeds denken dat Beerenburg een mannendrankje is. De emancipatie van de kruidenbitter, daar zou ik me graag nog voor inzetten.'

Is de hoofddoek een symbool van onderdrukking?

'Niet in Nederland. Elke tijd brengt nieuwe dingen mee en de hoofddoek is daar één van. Als ik vrouwen met een hoofddoek tegenkom, zie ik dat ze normaal functioneren. In mijn wereld is onderdrukking van vrouwen niet aan de orde.'

Wat is er typisch vrouwelijk aan jou?

'In mijn karakter ben ik een doorpakker. Ik moet eraan gaan, wil ik het niet aankunnen. Ik ga niets uit de weg en ik zeur niet. Dat zijn misschien mannelijke eigenschappen. Maar ik vind het wel leuk om me vrouwelijk te kleden.'

Heb je een man nodig?

'Mijn partner vindt het misschien jammer als hij dit leest, maar ik heb geen man nodig om gelukkig te zijn. Het geluk zit in mezelf. Mede door mijn werk ben ik vaker alleen, dan met hem.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden