Diefstal te lijf met transponder

De fietsenindustrie denkt dé remedie te hebben tegen diefstal: rust fietsen uit met een permanent radiosignaal en de dief is snel gevonden....

Het stelen van fietsen is een nationale plaag. Jaarlijks worden in Nederland bijna 800 duizend fietsen gestolen met een totale waarde van 130 miljoen euro. Sinds vier jaar werken overheid en nationale rijwielindustrie aan radio frequency identification, een systeem dat diefstal moet ontmoedigen.

De grote Nederlandse fietsfabrikanten, zoals Accell Group (Batavus, Sparta, Koga-Miyata) en Gazelle, gaan fietsen standaard voorzien van een transponder. En de politie gaat gejatte fietsen centraal registreren.

Trekker van het project is Alex de Hoop van de Stichting Aanpak Voertuigcriminaliteit. Hij omschrijft een transponder als 'zwart dropje'. Daarin zit een chip gegoten met een uniek nummer. Dit nummer is door de politie uit te lezen met een lees-apparaat.

De meest voor de hand liggende plek voor een transponder lijkt de binnenkant van het frame. Dat stuitte echter op onoverkomelijke technische problemen. 'In een afgesloten stalen ruimte geldt de zogenoemde kooi van Faraday', vertelt De Hoop, verwijzend naar het natuurkundige principe. 'Radiosignalen komen daar niet doorheen.'

Fabrikanten stoppen de transponder nu in het slot. Dat heeft volgens De Hoop nadelen, want 'bij diefstal sneuvelt het slot als eerste, dan ben je de transponder ook meteen kwijt'. Wel zijn de nieuwste sloten zo stevig bevestigd dat bij gewelddadige verwijdering het frame fors wordt beschadigd.

De Nederlandse fietsindustrie werkt nu aan een nieuwe transponder, die ongeveer tien centimeter onder het zadel aan de buitenkant van het frame is bevestigd. De Hoop spreekt van een 'kleine uitstulping die met een klampconstructie om het frame is geklonken'.

Het opzetstuk zou stevig genoeg zijn om een flinke klap met een hamer te weerstaan. Het is ook een eenvoudige constructie om bestaande rijwielen met een transponder uit te rusten.

De kosten van een transponder lijken mee te vallen. De Hoop spreekt van 'enkele dubbeltjes tot tientallen euro's'.

Deze ruime marge is het gevolg van het onderscheid tussen actieve en passieve transponders. Een passieve transponder is een goedkope, simpele chip die alleen reageert indien deze wordt 'aangestraald' door een inleesapparaat. Een actieve transponder is voorzien van een batterijtje met lange levensduur, en straalt een signaal uit dat tientallen meters kan dragen. Transponders met een bereik van enkele decimeters zijn volgens De Hoop het meest gangbaar. Dit systeem moet niet alleen de opsporing van gestolen fietsen vergemakkelijken, maar vooral diefstal ontmoedigen. 'Het gaat erom de keten te doorbreken', zegt De Hoop, 'zodat de junk en de malafide rijwielhandelaar geen gestolen fietsen meer kunnen verkopen.'

De kern van het transpondersysteem is een centrale registratie van de gestolen rijwielen. Nederland telt 25 politieregio's. Gestolen fietsen worden op dit moment alleen per regio geregistreerd, hetgeen de opsporing niet bevorderd. Gestolen fietsen uit Utrecht duiken vaak weer op in Rotterdam. Gepikte rijwielen uit Groningen gaan naar Amsterdam, enzovoorts. Dat is niet bevorderlijk voor de aangiftebereidheid onder bestolen consumenten.

De Hoop vertelt dat de blauwdruk voor het centrale registratiesysteem er al enige tijd ligt. 'Het is alleen nog even wachten op de installatie van de juiste software. Waarom dat zo lang duurt? Fietsendiefstal heeft kennelijk geen politieke prioriteit.'

Toch hoopt PvdA-Kamerlid Staf Depla met dit onderwerp politieke punten te scoren. Alleen stak hij zijn energie in een nieuw, enigszins afwijkend systeem. Depla wil dat alle nieuwe rijwielen vanaf 2005 verplicht worden uitgerust met een streepjescode. Voor bestaande fietsen moet die verplichting in 2006 ingaan.

De codes komen in een landelijk register op internet waar, zonder tussenkomst van de politie, elektronisch aangifte gedaan kan worden van fietsendiefstal. Op die manier kunnen, volgens Depla, fietsenhandelaren, stadswachten, politie en consumenten zelf eenvoudig zien of een fiets is gestolen.

'Dat is dus veel minder omslachtig dan het transpondersysteem waarvoor je apart naar de politie moet', aldus Depla. Hij schat dat een streepjescode, immers technisch veel simpeler, goedkoper is dan een transponder. Hoeveel precies weet Depla niet.

Alex de Hoop, pleitbezorger van de transponder, geeft toe dat de rijwielbezitter met een streepjescode goedkoper uit is. 'En de verplichte registratie is een sterk punt van Depla.' Maar daarmee houden de voordelen volgens De Hoop wel zo'n beetje op. 'Een barcode is veel gemakkelijker van een fiets te slopen dan een transponder en in ieder geval eenvoudiger na te maken. Met een standaard printer en simpele software kun je iedere barcode namaken en uitprinten.'

Ook de politie zou een voorkeur hebben voor de transponder. Het is tenslotte sneller en eenvoudiger een fiets op te sporen die een signaal uitzendt, dan een fiets waarbij je het lees-apparaat letterlijk over de streepjescode moet halen. En dan moet die code nog onbeschadigd zijn ook.

De Hoop vergelijkt het met de streepjescode in de supermarkt. 'Zelfs dan lukt het niet altijd de code te lezen.' Toch wil hij onderzoeken of de nieuwe ideeën van Depla inpasbaar zijn in de huidige aanpak. 'Vooral voor de oudere fietsen hebben we op dit moment geen goede oplossing voorhanden. Wellicht dat het plan-Depla ons hierbij verder kan helpen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden