Die ene patiënt Darm-leverarts Ernst Kuipers

Die ene patiënt: ‘Hij was ernstig gaan twijfelen of wij het wel bij het juiste eind hadden’

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: maag-darm-leverarts Ernst Kuipers (59).

Beeld Tzenko Stoyanov

‘Hij was een man van midden 30, met jonge kinderen nog, die vanuit een ander ziekenhuis naar ons was doorverwezen. Diagnose: alvleesklierkanker, de vraag was of er nog een behandeling mogelijk was. We hadden slechts één optie, opereren, maar het gezwel was te groot, een operatie was uitgesloten. Toch twijfelden we, het verhaal klopte niet, de man was ook veel te jong voor dit type kanker.

‘We namen een stukje weefsel weg uit zijn alvleesklier, onderzochten dat en deden een opzienbarende ontdekking: hij had helemaal geen kanker, er was sprake van een bijzondere vorm van een ontsteking. De afweercellen hadden zich tegen zijn eigen lichaam gekeerd. De ziekte was zeldzaam, er was weinig over bekend, maar duidelijk was dat een sterke ontstekingsremmer kon helpen. De behandeling sloeg aan, de maanden erna namen de klachten af en zagen we het gezwel op de echo steeds kleiner worden.

‘Een jaar later bleef de man opeens weg van zijn controle-afspraak op de polikliniek. We belden hem op en toen vertelde hij dat hij via zijn huisarts een second opinion had aangevraagd in het buitenland. Hij was ernstig gaan twijfelen of wij het wel bij het juiste eind hadden.

‘De buitenlandse arts had hem kort onderzocht en onmiddellijk vastgesteld dat hij toch alvleesklierkanker had. Er was een operatie nodig. Dat kon nu wel want het gezwel was kleiner geworden. Ik heb de huisarts en mijn collega in het buitenland nog een brief gestuurd waarin ik uitlegde waarom wij een hele andere diagnose hadden gesteld, en dat de tijd ons gelijk leek te geven. Als het kanker was geweest, zou de patiënt waarschijnlijk al zijn overleden. Ik hoorde er lange tijd niets meer over. Totdat ik een afschrift ontving van de brief die de buitenlandse dokter aan de huisarts had geschreven. De patiënt was inderdaad geopereerd maar daarbij waren ernstige complicaties opgetreden. De patholoog had het weggehaalde gezwel nagekeken. Er bleek geen sprake van kanker, maar van een uitgebluste ontsteking.

‘Nee, ik zag dit niet als een domme fout van de patiënt, integendeel: ik beschouw dit nog altijd als falen van mezelf. Ik was kennelijk tekortgeschoten in mijn uitleg en daardoor is de patiënt door blijven zoeken. Terwijl ik dacht: we hebben deze man een fantastische boodschap gebracht, hij heeft geen kanker maar iets goedaardigs, dat we ook nog eens kunnen behandelen. Maar zijn diagnose was zo zeldzaam dat hij er vermoedelijk geen informatie over had kunnen vinden en dat alles had hem aan het wankelen gebracht.

‘Patiënten worden mondiger, ze zoeken zelf dingen op, daar ben ik een groot voorstander van. Maar dat betekent wel dat de arts een andere rol krijgt. Je moet meedenken en vooruitkijken, controleren en informeren, om te voorkomen dat patiënten thuis de weg kwijtraken in alles wat ze hebben opgezocht. Zijn er dingen die u nog wilt weten? Zit u nog ergens mee? Belt u me wel als er iets onduidelijk is? Dat, en veel meer nog, moet je navragen. Ik dacht dat ik dat bij deze patiënt had gedaan maar blijkbaar niet expliciet genoeg. We waren al een jaar verder, het ging goed met hem en toch was hij verdwaald en van het pad geraakt. Dat heeft grote indruk op me gemaakt.

‘Maar ik doe een hoop andere patiënten tekort als ik niet zou stilstaan bij de talloze lessen die ik de afgelopen jaren, iedere dag weer, in mijn werk heb opgestoken. Ik merk dat ik van veel patiënten de meest onbenullige dingen heb onthouden: dat ene beeld, die ene uitspraak, die ene vraag, en soms weet ik zelfs nog waar ze op de afdeling precies lagen. Alleen maar omdat ze me hebben geraakt. Wij hebben zo’n intensief contact met mensen in een bijzondere, vaak emotionele periode van hun leven, dat het niet anders kan of we raken betrokken en worden aan het denken gezet. Als arts word je gevormd door alles wat je van je patiënten leert.’

Darm-leverarts Ernst Kuipers
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden