Eeuwig leven Dick Thoenes

Dick Thoenes (1930-2019) was een aimabele klimaatscepticus en kamergeleerde

Dick Thoenes was hoogleraar in Twente en Eindhoven, die bleef beweren dat CO2 niets met de opwarming van de aarde te maken had.

Dick Thoenes

Twintig jaar geleden werd zijn jongste zoon, journalist Sander Thoenes, in Oost-Timor vermoord door het Indonesisch leger. Vorig jaar verloor hij zijn tweede zoon Maurits die verstandelijk gehandicapt was.

Dick Thoenes overleed zelf 22 oktober op 88-jarige leeftijd in Den Haag. Hij was een aimabele en fel bekritiseerde wetenschapper die tot het einde van zijn leven overtuigd bleef dat de invloed van CO2 op het klimaat zeer beperkt was.

Thoenes was emeritus hoogleraar in Eindhoven. Hij noemde de opwarming van de aarde een natuurverschijnsel waarop de mens maar bitter weinig invloed had. In oktober vorig jaar was hij mede-auteur van een opiniestuk in het weekblad Elsevier onder de kop ‘Weg met de doemscenario’s. Bekijk opwarming positief’. ‘Het enige waargenomen effect van de toegenomen CO2 -uitstoot is een toename van de plantengroei, die alleen maar gunstig is’, was de boude conclusie. Massaal kwamen anderen, onder wie hoogleraren, tegen het artikel in verzet.

‘Kritiek vond hij niet erg, zo lang het onderbouwd was met argumenten. Het ergerde hem enorm als de kritiek alleen maar bestond uit geschreeuw’, zegt Marieke Steenkamp, zijn echtgenote in de laatste twintig jaar.

Zij noemt hem een bescheiden, bijna verlegen ‘kamergeleerde’. Uit twee eerdere huwelijken had hij drie zonen en een dochter. Steenkamp: ‘Voor een bèta had hij veel talenaanleg. Naast uitstekend Nederlands, Engels en Zweeds, sprak hij goed Frans, Duits en Spaans . Zorgvuldig taalgebruik vond hij essentieel in wetenschappelijke discussies.’ Hij gaf zijn studenten mee dat een werkgever niets aan hen zou hebben, als ze hun werk niet goed op papier zouden zetten.’

Zijn standpunt als klimaatscepticus baseerde hij deels op onderzoek naar klimaatveranderingen in de historie en prehistorie en deels op het feit dat de temperatuurstijging wereldwijd niet overal gelijke tred hield met de stijging van de CO2 in de atmosfeer. Zijn derde argument was gebaseerd op onderzoek naar de verdamping van zoutpannen op Bonaire tijdens zijn periode bij Akzo. Daaruit zou blijken dat waterdamp en niet CO2 de belangrijkste verklaring is voor het broeikaseffect.

Thoenes werd geboren (als oudste van 5 kinderen) te Sungai-Serong op het eiland Sumatra, waar zijn vader ook chemisch technoloog werkte voor een oliemaatschappij. In 1931 keerde hij met zijn ouders terug in Nederland. Op 16-jarige leeftijd ging hij naar de Technische Hogeschool in Delft, waar hij les kreeg in het door Shell gefinancierde laboratorium voor procestechnologie. Hoogleraar was de rebelse Hans Kramers, door wie hij werd gevormd als een ‘wetenschappelijk vrijdenker’.

Toen hij in 1957 bij Kramers promoveerde, werkte hij al drie jaar voor DSM in Geleen. Na een intermezzo als hoogleraar bij de universiteit in Twente trad hij in 1971 in dienst van Akzo als hoofd van het researchlaboratorium. Hiervoor volgde hij ook een cursus praktische weerkunde. In 1980 werd Thoenes hoogleraar in Eindhoven, waar hij de theorie van de voorspelbare onvoorspelbaarheid propageerde. Hij stelde vast dat laboratoriumexperimenten in de praktijk vaak anders uitvallen.

Na zijn pensioen in 1996 sloot hij zich aan bij wat nu de ‘klimaatsceptici’ worden genoemd. De econoom en klimaatscepticus Hans Labohm noemt Thoenes ‘een ideale leermeester en groot geleerde’. ‘Hij ging in tegen de menselijke broeikashypothese, want in zijn ogen was het een hypothese die niet bewezen was.’

Ondanks waardering voor de mens Thoenes lag hij daardoor in de wetenschap onder vuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden