Profiel Diane Keaton

Diane Keaton speelt nog altijd het charmant onhandig gebleven personage

Actrice Diane Keaton kon in haar carrière doen wat ze wilde, uiteindelijk kwam ze altijd weer bij komedie terecht, zoals ook nu weer in Poms.

Diane Keaton in Poms.

Charmant onhandig, dat is Diane Keaton in Annie Hall (1977), het vroege meesterwerk van Woody Allen. Ze is vanuit de provincie net naar New York gekomen, ze droomt van een loopbaan als zangeres. Vrienden vragen haar mee naar de tennisbaan en daar ontmoet ze de neurotische stand-upcomedian Alvy Singer, in wie we moeiteloos Woody Allen herkennen. Annie vindt hem wel interessant, maar verlegenheid speelt haar parten. Na het omkleden treffen ze elkaar in de lobby en dan volgt deze illustratieve scène.

Zij: ‘Ha!’ Hij: ‘O. Ha.’ Zij draalt wat, ze zoekt naar woorden en draait zich vervolgens naar de uitgang. Zij: ‘Tot ziens.’ Nu of nooit, denkt Alvy en trapt een open deur in: ‘Je speelde goed vandaag.’

Zij: ‘O? Ja? Jij niet minder hoor… o, mijn God... wat klinkt dat dom. Jij zegt ‘je speelde goed’ en ik reageer onmiddellijk met ‘jij ook hoor’…  Ach ja… la-di-da… la-di-da… la-la.’ Ze krijgt het schaamrood op de kaken.

Hij: ‘Wil je een lift?’ Zij: ‘O, ehm, heb je een auto?’ Hij: ‘Nee. Ik ga een taxi pakken.’ Zij: ‘O… ik… ehm… ik heb een auto.’ Hij: ‘Heb jij een auto? Waarom vroeg je dan: ‘Heb jij een auto?’ Alsof je een lift wilde?’

Zij: ‘O…  tjzeus…  ik weet het ook niet… ik… pffff… ik heb daar mij VW Kever staan. Zou je een lift willen?’

Hij: ‘Nou, graag. Welke kant ga je op?’ Zij: ‘Naar het centrum.’ Hij: ‘O ik woon daarbuiten.’ Zij: ‘Echt? Daar moet ik ook heen.’ Hij: ‘Huh?’ Zij: ‘Ja, ik moet even naar het centrum voor een boodschap, maar daar woon ik niet.’ Hij schudt zijn hoofd, niet begrijpend. Zij: ‘Ach, wat zal het ook allemaal… ik haat in mijn eentje rijden, dus ga je mee?’

Helemaal Diane Keaton, dit. Nerveus friemelend met haar handen. Hoedje op. Androgyn gekleed, in retro mannenpak. Het zou haar signatuur worden; en dankzij haar werd het zelfs even mode. Verderop in het verhaal zal ze Alvy Singer overstijgen, professioneel gesproken, maar bij die eerste dialoog gedraagt ze zich nog als een bleu studentje. Scenario en spel zijn losjes gebaseerd op de tijd vóór Annie Hall (Hall is haar werkelijke achternaam; Annie was haar bijnaam), toen Woody Allen en zij kort een affaire hadden. Van de regisseur mogen we de film niet autobiografisch noemen, volgens Diane Keaton droop het ervan af.

Ze speelde min of meer zichzelf en dat was leuk om naar te kijken. Nog steeds trouwens, ruim vier decennia later. Een romkom met inhoud en waarschijnlijk een van Woody Allens beste films. Meer dan haar eerdere films – denk aan The Godfather, waarin ze de rol van Kay Adams kreeg, de vrouw van Michael Corleone – zette Annie Hall haar op de kaart. Niet alleen leverde dat Diane Keaton een Oscar op voor beste vrouwelijke hoofdrol, ook zou ze tot in lengte van dagen dat la-di-da-meisje blijven. En dat vond ze dan weer ietsje minder.

Diane Keaton in mei 2018. Beeld WireImage

Begrijpelijk, geen acteur wil getypecast worden. Ze zocht het in serieuzer drama: Looking for Mr. Goodbar (Richard Brooks, 1977), waarin ze een docent met een dubbelleven is. Overdag geeft ze les aan dove kinderen, ’s avonds struint ze de duisterste kroegen van New York af, op zoek naar een onenightstand. Keaton speelde de activistische journalist Louise Bryant in Warren Beatty’s Reds (1981), over de Russische revolutie. In Alan Parkers familiedrama Shoot the Moon (1982) stond ze als diep ongelukkige eega tegenover de Britse gigant Albert Finney. En in Marvin’s Room (Jerry Zaks, 1996, met Meryl Streep en een nog piepjonge Leonardo DiCaprio) krijgt ze te maken met leukemie.

Alles om de typecasting te doorbreken. Het bracht Diane Keaton op de A-lijst van zowel Hollywood als die van de onafhankelijke filmmakers, maar de statuur van Jane Fonda of haar grote voorbeeld Katharine Hepburn heeft ze nooit bereikt. Kort gezegd: haar zwaardere werk werd wel gewaardeerd, maar Fonda-klassiekers als They Shoot Horses, Don’t They? (1969) of Klute (1971) zaten er niet tussen.

Zo kwam Diane Keaton uiteindelijk toch weer uit bij komedie: The First Wives Club (1996), achteraf bezien een van de eerste ensemblefilms over vrouwen van een zekere leeftijd (co-sterren waren Bette Midler en Goldie Hawn) die tot op de dag van vandaag worden gemaakt - en waar Keaton vaak in zit (Book Club, 2018). In Something’s Gotta Give (2003) valt ze voor de ogenschijnlijk zo onuitstaanbare Jack Nicholson. In And So It Goes (2013) voor Michael Douglas.

Het deed een recensent van de Britse krant The Guardian verzuchten: ‘Sinds Something’s Gotta Give beleeft Diane Keaton een drukke filmcarrière als een vrouw die een tweede kans krijgt in het leven en de liefde. Sterker: deze hele periode lijkt op dezelfde doorlopende film waarin Diane Keaton opnieuw en opnieuw een tweede kans krijgt in het leven en de liefde.’

Ingrediënten: aarzelende seks, de eerste keer na zoveel jaar. Nog steeds springerig, moedig, charmant, nerveus, liberaal in haar opvattingen en meestal alleen. ‘Telkens hetzelfde personage, hooguit draagt ze eens een andere bril.’

Geestige observatie, maar wel wat streng. Het heeft er ook mee te maken dat de verzamelde scenaristen van Hollywood er blijkbaar maar niet in slagen rollen te schrijven voor actrices in de herfst – Diane Keaton is nu 73 – van hun loopbaan. Poms, deze week in première, is andermaal een komedie met een vrouwelijke sterrenbezetting. En nee, de lotgevallen van dit clubje dat nog een keer wil schitteren als cheerleader zal niet blijven hangen in ons collectief geheugen. Als het om Diane Keaton gaat, is die rol toebedeeld aan Annie Hall.

Lees hier de recensie van Poms.

Diane Keaton

Diane Keaton werd op 5 januari 1946 in Los Angeles geboren als Diane Hall. Nadat ze acteerlessen had gevolgd, vertrok ze naar New York (Manhattan) waar ze aan de slag wilde als zangeres. In 1968 debuteerde ze op Broadway in de oorspronkelijke versie van de musical Hair. In 1969 deed ze auditie voor de theaterversie van Woody Allens film Play It Again, Sam. Die rol kreeg ze bijna niet omdat ze een kop groter is dan Allen. Vervolgens speelde ze in tv-series (Mannix, The FBI) en The Godfather, waarna ze met Annie Hall een Oscar won.  Ze zou nog zeven keer in films van Woody Allen spelen. Keaton is daarnaast producent, regisseur en fotograaf. Ze had relaties met Woody Allen, Warren Beatty en Al Pacino, maar bleef bewust ongehuwd. Adopteerde twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden