Opinie

'Deeltijdfeminisme is goed voor onze samenleving'

Te veel vrouwen in Nederland teren misschien op de zak van hun man, maar daardoor heeft Nederland wél de gelukkigste kinderen en de meeste vrijwilligers, schrijft Sophie Merle. 'Er wordt niet genoeg nagedacht over de prijs die je als samenleving moet betalen voor steeds maar meer emancipatie.'

null Beeld anp
Beeld anp

In de vorige week losgebarsten discussie over emancipatie viel het volgende op: mannen die het wagen kritiek te uiten op bepaalde aspecten van het feminisme - bijvoorbeeld op de wenselijkheid van vrouwen om te kiezen voor fulltimewerk boven parttimewerk - worden al snel weggezet als achterlijke holbewoners.

Dat bleek duidelijk uit de boze en sarcastische reacties (ja, zelfs de menstruatie moest er weer worden bijgehaald) die volgden op het artikel 'Keerpunt is bereikt: emancipatie is af' van Diederik Boomsma en Jonathan Price (NRC, 18 januari) en uit de discussie op internet.

Reddersyndroom
Maar niet alleen mannen die zich met feminisme durfden te bemoeien, werden teruggefloten. Ook blanke vrouwelijke academici die zich ontfermen over vrouwenrechten onder minderheden en de positie van vrouwen buiten de landsgrenzen, zijn volgens sommige feministen 'betuttelend' en lijden aan 'reddersyndroom' (zie de artikelen Nadia Ezzeroili en Sheily Belhaj in Opinie & Debat, 25 januari).

Met andere woorden: mannen mogen niet meepraten over vrouwenemancipatie (tenzij ze het eens zijn met de feministen), en blanke geleerde vrouwen mogen zich geen zorgen maken over de rechten en vrijheden van niet-blanke vrouwen.

Merkwaardig dat in een debat waar gelijkheid en vrijheid als ultieme waarden worden gepropageerd, de meningen van bepaalde mensen a-priori gediskwalificeerd worden op basis van 'gender' en etniciteit.

Bedriegelijk
Dat is niet alleen inconsequent, maar het is ook bedrieglijk. Een debat waar alleen de mening van de belanghebbenden telt en iedereen die zich niet in het benadeelde kamp bevindt geen zeggenschap verdient, is geen werkelijk debat. Emancipatie heeft niet alleen gevolgen voor de mensen wie het betreft - vrouwen in dit geval - maar voor de hele samenleving.

Nederland scoort niet hoog als het om internationale vrouwenemancipatie gaat. Wij hebben weinig vrouwen in topfuncties en de meerderheid van de vrouwen werkt niet fulltime. Voor een land dat zich graag als progressief ziet, als een boegbeeld van vooruitstrevendheid waar het gaat om homorechten, drugsbeleid en euthanasie, is dat niet erg plezierig. We blijken op het gebied van vrouwenemancipatie eerder behoudend dan vooruitstrevend te zijn.

Om hierin verandering te brengen wordt erop gehamerd dat veel meer vrouwen voltijds moeten gaan werken. De boodschap is eigenlijk: je hebt natuurlijk keuzevrijheid, maar het is toch beter als je kiest voor voltijds werk. Dan komt het alsnog allemaal goed en hoeven we ons als progressief land niet meer zo te schamen voor die erbarmelijke statistieken.

null Beeld anp
Beeld anp

Vrijwilligerswerk
Er zijn gelukkig twee internationale lijstjes waar we wél bovenaan staan. Nederlandse kinderen zijn het gelukkigst en we staan internationaal aan de top wat hoeveelheid vrijwilligerswerk betreft. Veel verenigingen en instanties in Nederland draaien op vrijwilligerswerk. De economische waarde daarvan loopt in de miljarden euro's.

De grootste groep vrijwilligers zijn - u raadt het al - huisvrouwen en vrouwen die in deeltijd werken (samen met gepensioneerden)

Te veel vrouwen teren misschien 'op de zak van hun man' om in de termen van Jet Bussemaker te spreken, maar de samenleving teert ook op het onbetaalde werk en de sociale betrokkenheid van veel vrouwen die ervoor gekozen hebben geen carrière te maken.

Vrouwen die in deeltijd werken zijn dus de oorzaak van een hypothetisch maatschappelijk probleem, maar bieden ook de oplossing voor een reëel maatschappelijk probleem, namelijk de grote toekomstige noodzaak van burgers om zorgtaken over te nemen van de overheid.

De prijs die je betaalt
Er wordt niet genoeg nagedacht over de prijs die je als samenleving moet betalen voor steeds maar meer emancipatie. Sterker nog, het idee dat je er überhaupt een prijs voor zou moeten betalen, is onacceptabel.

Het gebrek aan vrouwen aan de top en aan tafel bij Pauw & Witteman wordt geproblematiseerd, maar de rol van de vrouwenemancipatie in het ontstaan van bepaalde sociale problemen wordt niet voldoende onderkend. Wie dat wel aandurft, loopt een groot risico een lawine van boze feministen over zich heen te krijgen en als holbewoner of SGP'er te worden neergezet.

Negatieve gevolgen
Emancipatie is een groot goed maar heeft ook negatieve gevolgen. Ouders die allebei voltijds werken hebben minder tijd voor hun kinderen, waardoor scholen steeds meer hun opvoedtaken moeten overnemen en dus minder tijd kunnen besteden aan hun onderwijstaak.

En nee, bepaalde ideeën hebben over de opvoeding van kinderen en de belangrijke onbetaalde bijdrage van vrouwen aan maatschappelijk waardevol werk is niet hetzelfde als vrouwen willen onderdrukken of hun vrijheid willen afnemen.

Veel vrouwen aan de top is prachtig, maar laten we niet vergeten dat zonder dat vervloekte deeltijdfeminisme het helemaal nooit wat wordt met die participatiesamenleving.

Sophie Merle is sociaal wetenschapper en beeldend kunstenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden