Seksmail Arnon Grunberg

De woedende burger en het populisme zijn neveneffecten van seksuele malaise

Wekelijks mailt (of appt) Arnon Grunberg met mensen over seks en aanverwante zaken. Deze week met Louise Fresco, wetenschapper en schrijver. 

Louise:

Caro Arnon,

Ik stel voor dat we dit wetenschappelijk aanpakken, anders wordt het een rommeltje. Eerste constatering mijnerzijds: voedsel en seks zijn de twee grote drijfveren van de evolutie en van ieder individu. Of het nu een mens, dier, plant, bacterie enzovoorts betreft. De definitie van leven bevat precies die twee elementen. Of iets leeft of niet leeft wordt bepaald door of het ‘iets’ zich voortplant en of het zich voedt. De rest is bijzaak. Wat dat betreft is je onderwerp uitstekend gekozen.

Tweede constatering: voedsel is waarschijnlijk altijd met seks of erotiek geassocieerd geweest, of door de vorm, of door toegeschreven chemische eigenschappen, of door de combinatie daarvan. Er is geen of nauwelijks geloofwaardig bewijs voor de werking van afrodisiaca,

behalve het bekende placebo-effect. Als je erin gelooft, werkt het, wat natuurlijk niet onbetekenend is. Tot zover de wetenschap. Ciao, Louise

Arnon:

Lieve Louise,

Ik ben voor een wetenschappelijke aanpak, maar het woord ‘wetenschappelijk’ verwordt al te vaak tot een soort fetisj.

Voedsel en seks, akkoord, maar moeten we macht dan niet ook benoemen? Zeker is dat macht, op wat voor manier dan ook, nodig is om voedsel en seks te vergaren. En relaties die vrij zijn van enige machtsstrijd komen zelden voor.

De meeste Nederlanders kunnen het voedsel aanschaffen dat ze nodig hebben of zelfs lekker vinden. Seks kopen blijft problematisch, niet in de laatste plaats omdat mensen begeerd willen worden.

Waar komt denk je die behoefte vandaan? 

Liefs, A.

Louise:

Ik begrijp dat je in deze context graag het woord fetisj gebruikt, maar wetenschap is echt iets anders, namelijk de meest rationele en intersubjectieve manier om twijfel te toetsen. Misschien doel je daar ook indirect op als je de kwestie van begeerlijkheid aan de orde stelt.

De bioloog zal zeggen dat begeerlijkheid de kortste weg vormt naar voortplanting en evolutionair succes. In de loop van de evolutie zijn allerlei ‘rituelen’ en eigenschappen ontstaan, met twijfelachtig evolutionair nut behalve aandacht trekken - denk aan de pauw met zijn onhandige maar schitterende staart en de vele vormen van paringsdansen. Mensen hebben dat ritueel verfijnd. Ik denk overigens dat begeerd willen worden onderdeel is van het overkoepelende menselijk verlangen gezien en erkend te worden. Besta ik wel in de ogen van anderen?

Cari saluti.

Arnon:

Ik wil niet kwaadspreken over de achtenswaardige wetenschap, ik wees er slechts op dat het woord vaak ijdel wordt gebruikt.

Is begeerd willen worden hetzelfde verlangen als gezien willen worden? Is begeerd willen worden een neurotische afwijking? De ander moet bewijzen dat ik besta.

Mijn hypothese is dat de woedende burger en het populisme ook neveneffecten zijn van seksuele malaise, niet noodzakelijkerwijs hetzelfde als economische malaise. Wat kunnen wij doen aan die seksuele malaise?

Louise:

De woedende burger is de miskende burger die zich niet gezien voelt. Daarin zit zeker een element van niet begeerd voelen en dat niet kunnen uiten, of seksuele malaise zoals jij het noemt. Het is geen toeval dat er nogal wat woede voorkomt bij mannen die geen perspectief zien, noch op de arbeidsmarkt, noch in relaties. Een baan kalmeert, een relatie niet zonder meer. Economische malaise is daarom zorgwekkender, zij het niet los te zien van sociale malaise en ongeworteldheid.

Courage.

Arnon:

Een baan kalmeert. Dat is heel grappig. Werk als kalmeringsmiddel.

Michel Houellebecq schrijft: ‘Tot de bodem van de afgrond van liefdeloosheid gaan. Haat tegen uzelf, minachting voor de anderen. (...) Het dichterschap aanleren is het leven afleren.’

Dat kun je alleen maar met hem eens zijn, in theorie, in praktijk ben ik zoals je weet te lief, te voorkomend.

Moeten we seks niet gewoon maar als iets beschouwen wat we moeten afleren? Het levert meer lijden op dan genot. Oorlogen zijn er om begonnen, de crime passionnel is zonder seks ondenkbaar. Geen seks meer. We leven in onze fantasie. Wat denk je?

Courage, dat bevalt me.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.