De GidsLust & liefde

‘De vrouw is veranderd, de liefde niet’

Beeld Saša Ostoja

Nu zijn vrouw alzheimer heeft is Martijn meer haar verzorger dan haar man, maar hij ziet in haar nog altijd het meisje op wie hij ruim dertig jaar geleden verliefd werd.

Martijn (57): ‘Ik dacht dat mijn 51-jarige vrouw een burn-out had, maar het bleek alzheimer te zijn. Het begon met onleesbare appjes die ik pas na enige moeite kon ontcijferen, daarna volgden de elektrische apparaten die ze niet meer vanzelfsprekend kon bedienen, en weer even later begon ze de volgorde van simpele handelingen door de war te halen. Een pan pasta stond dampend op het aanrecht als de saus nog moest worden gemaakt. Op het verkeerde been gezet door die veronderstelde burn-out volgde een jaar van wederzijds verlies aan houvast en onbegrip. Had ze niet gezegd dat ze wilde ophouden met haar drukke baan, en waarom ondernam ze dan niks? Ik herkende haar niet meer, zo energieloos zat ze in een stoel, niet bij machte haar leven de draai te geven die alles ten goede zou keren.

‘Wij waren al dertig jaar samen. Vanaf het moment dat ik haar zag in het studentenhuis waar ik wilde komen wonen, blond haar, gebruind gezicht en Zweedse klompjes in wat later maat 36 bleek te zijn, hield ik van haar. Terwijl ik aan de keukentafel mijn best deed bij haar huisgenoten in het gevlij te komen, zag ik haar vanuit mijn ooghoeken, een meter of tien van me vandaan. Eenvoudig en opgewekt. We werden verliefd en toen ze al die jaren later verstrikt raakte in haar hoofd, hebben we ruziegemaakt en eindeloos gepraat, maar ineens lieten alle vertrouwde methoden om tot elkaar te komen het afweten. We kwamen er maar niet uit en begrepen niet waarom. Twee jaar later, in 2014, kwam de diagnose alzheimer. We lieten haar een tweede keer onderzoeken omdat we het niet konden geloven, maar toen konden we er niet langer omheen. Alzheimer, met een levensverwachting van een jaar of acht.

‘De eerste tijd ging redelijk goed, daarna verergerden de klachten. Ze werd incontinent en de intensieve zorg legde zoveel beslag op mij en de kinderen dat we oververmoeid raakten. Op 4 november 2019 verhuisde ze naar een woonzorghuis. Van tevoren had ik haar verschillende malen uitgelegd wat er ging gebeuren, maar het nieuws leek haar niet te bereiken. Op een ochtend toen ik aan de ontbijttafel een artikel las over een vader die zijn gehandicapte kind uit huis moest plaatsen, liepen ineens de tranen langs mijn gezicht. Dat raakte haar wel. Ze vroeg wat er scheelde en ik antwoordde naar waarheid, dat ik een verrader was die zijn eigen vrouw wegbracht omdat hij niet langer voor haar kon zorgen. Zij stond op, nam mijn gezicht in haar handen en kuste het en troostte me. 

‘Onze dochter heeft haar uiteindelijk weggebracht, niet omdat ik het niet kon, maar zij kon het beter. Als 20-jarige beschikt ze over de natuurlijke eigenschap vervelende taken op zo’n manier uit te voeren dat iedereen er vrede mee heeft. Zelf bezocht ik mijn vrouw die avond voor het eerst. Ik heb haar in bed gestopt en naast haar gezeten. Sindsdien bezoek ik haar dagelijks. Als ik binnenkom, loopt ze altijd ergens rond in een van de gangen, en als ze mij ziet stopt ze even of loopt ze door. En dan komt de kunst van het verleiden, die ik de afgelopen jaren heb leren verfijnen. Ik hou haar vast en vertrouw erop dat mijn geur, mijn stem, mijn grip, hun werk doen. Ze kent ons niet altijd bij naam, maar haar zintuigen doen het nog. Tot nu toe wordt ze elke keer als ik haar omhels rustiger dan ze was toen ik haar van een afstandje observeerde. Ik vraag haar mee te gaan naar haar kamer, ik snij gember voor de thee waar ze zo gek op is en vertel wat de kinderen en ik die dag hebben meegemaakt.

‘Ons contact is allang niet meer geworteld in wederkerigheid. En toch, hoe ongeloofwaardig het misschien ook klinkt, verdrietig is het niet altijd, want dwars door de vrouw die haar eigen tanden niet meer kan poetsen, die mij verwart met haar vader, zie ik het meisje met de Zweedse klompjes. Zonder dat ik moeite hoef te doen. Alsof die meer dan dertig jaar samen, van kinderen krijgen, ruziemaken, lachen, ons verzoenen, een voorbereiding waren voor dit ongeluk. De vrouw is veranderd, de liefde niet. Dat verbaast me zelf ook, ik ben meer haar verzorger dan haar man, toch hou ik nog van haar als haar man. Toen ze twee weken na haar verhuizing nog steeds verward en vol onbegrip in haar nieuwe bed lag, zei ze op een avond ineens tegen me: ‘Ik hou van je.’ Ik schaamde me. Zoveel liefde, waar haalde ze het vandaan.

‘Je hebt de doodstraf bij leven, zei een vriend toen hij de diagnose hoorde. En ik kan niet ontkennen dat het frustrerend is, dit leven apart van elkaar. Er gebeuren dingen in haar huis, in haar wereld, waar ik geen weet van heb, ik ben er niet altijd bij als ze verdrietig is. Met de verzorgenden heb ik afgesproken dat ze me bellen als het hen niet lukt haar te douchen, een paar keer al ben ik hen op die manier te hulp geschoten. Ik maak me zorgen dat het aftakelingsproces sneller gaat nu we haar dit voorjaar langere tijd niet hebben gezien door het virus. De onmiddellijke kalmte die over haar gezicht trekt als de kinderen of ik binnenkomen doet haar goed, ik verbeeld me dat die weleens een positieve invloed zou kunnen hebben op de duur van haar leven. Aan de andere kant is ze intussen zover dat ook tijd oplost, voor haar maakt het misschien niet meer uit of we dagelijks komen of wekelijks. Ik beweeg me voortdurend op twee sporen, het ene loopt dood met haar einde straks, het andere gaat verder, in mijn eentje en met de kinderen. Waar dat heen gaat, weet ik niet. Een nieuwe liefde is het laatste waarnaar ik verlang. Wat ik mis, is het water, de zee en de meren. Ik zou willen zeilen met mijn vrienden, daar is het al lang niet meer van gekomen. Maar mijn nieuwe vrijheid zo meteen, zal vooral onwennig zijn.’

De naam Martijn is ­gefingeerd.

Ook geïnterviewd worden over liefde en lust? Mail een korte toelichting.

We zoeken nog steeds mannen en vrouwen, jong en oud, van single, net samen­wonend of meer dan 50 jaar samen, die hun liefdesrelatie in welke vorm dan ook hebben zien veranderen door het coronavirus en de lockdown. Van prille liefde tot het ­verlies ven een ­levenspartner. We horen graag van u. lust@volkskrant.nl

Overleeft een liefde ziekte, een miskraam of vreemdgaan? In de podcast Van Twee Kanten interviewt Corine Koole twee partners apart van elkaar over een heftige gebeurtenis in hun relatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden