INTERVIEWSStamgasten

De stamgasten kunnen even niet terecht in het café. Wat nu?

Het café, de tweede of enige echte huiskamer van velen, is dicht. En nu? Stamgasten houden contact, met elkaar en met de kastelein.

Rinus de Wit: ‘Het café is meer thuis dan thuis-thuis. Daar lig ik eigenlijk ­alleen met mijn ogen dicht.’ Beeld
Rinus de Wit: ‘Het café is meer thuis dan thuis-thuis. Daar lig ik eigenlijk ­alleen met mijn ogen dicht.’

Zondag 15 maart, iets voor zessen, drinkt Rinus de Wit (62) zijn laatste glas bier in café Spaarndam, de knusse dorpskroeg waar hij bijna elke avond komt. Hij is landmeter bij de gemeente Amsterdam, aan de bar treft hij na werktijd zijn sociale contacten; mensen die hij daarbuiten amper ziet of spreekt, maar die hem toch dierbaar zijn. Hij omschrijft café Spaarndam als thuis, meer thuis dan thuis-thuis, een kwartier lopen van de kroeg vandaan. ‘Daar lig ik eigenlijk alleen met mijn ogen dicht.’

Voorlopig is thuis dus dicht, in ieder geval tot 6 april. Hoe ondervangt een stamgast dat gemis?

Thuis-thuis bier drinken doet De Wit praktisch nooit, maar in deze rare tijd neemt hij toch om de dag een sixpack mee uit de supermarkt. Hij woont alleen in de eengezinswoning waar hij opgroeide met zijn moeder, zus en broer. Normaal gesproken zet hij de televisie pas aan als hij thuiskomt uit het café – even kijken of er nog wat gebeurd is in de wereld. Deze week bracht hij iedere avond door op de bank, drie blikjes bier erbij. ‘RTL7 zendt sinds maandag de James Bond-reeks uit. Daarna een dubbele aflevering Transporter, een Amerikaanse actieserie. En dan ga ik naar bed.’

Hanneke Visser (72) heeft sinds de kroegen zijn gesloten nog geen enkele keer een wijntje voor zichzelf ingeschonken. ‘Ik vind er niks aan om in mijn eentje wijn te drinken. Voor mij hoort dat wijntje bij de gezelligheid van het café.’ Twee, drie keer in de week trekt ze er meestal op uit, naar Bruintje en nog een paar andere bruine cafés in Alkmaar. Nu rommelt ze thuis een beetje aan. ‘Hoppen en soppen, het is nog nooit zo schoon geweest. Het zonnetje schijnt, dus ik werk lekker in de tuin. Ik vermaak me uitstekend. Maar de verhalen, het ‘heb je dit gehoord, heb je dat gehoord’, de roddels, die mis ik natuurlijk wel.’

Hoewel: de ene na de andere kroegkennis meldt zich op de app. ‘Dat is wel grappig: ik heb nog nooit zoveel gebeld en geappt als afgelopen weken. Ze willen allemaal weten hoe het met mijn gezondheid gaat. Ik heb een immuniteitsziekte, dus ik doe extra voorzichtig. Vorige week nodigde iemand me uit om een wijntje te komen drinken, met nog wat anderen. Lief dat jullie aan me denken, zei ik, maar dat durf ik niet aan.’

Hanneke Visser: ‘Ik vind er niks aan om in mijn ­eentje wijn te drinken. Voor mij hoort dat wijntje bij de gezelligheid van het café.’ Beeld
Hanneke Visser: ‘Ik vind er niks aan om in mijn ­eentje wijn te drinken. Voor mij hoort dat wijntje bij de gezelligheid van het café.’

Kastelein Wim Rooijakkers (56) van café De Gouden Bal in Eindhoven spreekt ze haast dagelijks, de gasten die zich gewoonlijk rond borreluur aan de tap verzamelen. Niet allemaal, wel het kleine clubje mensen van wie hij weet dat ze nu alleen thuis zitten. ‘Een mannetje of tien.’ Boodschappen regelen ze zelf. ‘Maar als het nodig is, ga ik voor ze naar de supermarkt, dat weten ze.’ Het gaat om ‘even buurten’, vertelt Rooijakkers aan de telefoon. ‘Hoe is ’t, wat ben je aan het doen, voel je je nog gezond, ja, het is klote, heb je die film gezien?’

Deze mate van betrokkenheid is voor hem vanzelfsprekend. Op Oudjaarsdag organiseert hij elk jaar een borrel in zijn café. Dan drinken de vaste gasten gratis en voor niks, van vier uur ’s middags tot een uur of negen. De stamgasten met een gezin gaan rond acht uur naar huis, samen het nieuwe jaar inluiden. ‘Maar je hebt er altijd een aantal dat overblijft, de mensen die geen antwoord hebben op de vraag wat de plannen voor de rest van de avond zijn. Tegen hen zeg ik dan: kom maar mee naar mij.’

Dat clubje dus.

Kastelein Wim Rooijakkers: ‘Als het nodig is, ga ik voor mijn stamgasten naar de ­supermarkt, dat weten ze.’  Beeld
Kastelein Wim Rooijakkers: ‘Als het nodig is, ga ik voor mijn stamgasten naar de ­supermarkt, dat weten ze.’

Vrijgezellen

Degenen die een relatie hebben, of kinderen, die hebben elkáár tenminste nog, zegt Rooijakkers. De vrijgezellen hebben nu niks, of in ieder geval niet veel. ‘Onze Jozef woont in een pension. Die zit nu alle oude voetbalwedstrijden te kijken. Of neem ‘Pietje Polleke, de berenvechter’ – een stamgast die naar het schijnt ooit met een beer heeft gevochten, vandaar zijn bijnaam. ‘Pietje doet hier al jaren het onderhoud. Nu ik dicht ben, wil hij de hele tent komen schoonmaken en opknappen. Maar ja, die man is in de zeventig, hij behoort tot de risicogroep. Dus ik heb gezegd: Pietje, houd oew gemak nou mar, nu naar het café komen is niet goed voor jou.’

Rooijakkers is al een paar keer een gast tegen het lijf gefietst, onderweg naar de kroeg waar hij deze week de kasten leegruimt, de tuin op orde brengt en wordt afgeleid door de foto’s die hij tegenkomt. ‘Mannen als Pietje, dat zijn types die altijd bezig zijn, altijd wat te doen moeten hebben, en die nu stilvallen. Ze zijn het niet gewend om de hele dag voor de televisie te zitten.’

Hij mist ze zelf ook. In het weekend wil hij misschien wat organiseren, een paar mensen bij hem thuis uitnodigen om een potje te kaarten. ‘Iets te eten en drinken erbij.’ Drie man over de vloer, afstand bewaren, dat mag en moet dus kunnen. ‘Zolang ze geen snotneus hebben.’

Helpen klussen

Rinus de Wit verheugt zich erop om volgend weekend uitbater Leon van Lieshout (49) van café Spaarndam te helpen. Die heeft alle terrasstoelen al in de teakolie gezet en er zijn nog genoeg klussen over om de komende weken door te komen. Woensdag 1 april moet het rookhok afgebroken zijn – vanaf die dag wordt het verbod op rookruimtes in de horeca gehandhaafd. Het biljart schuift op en moet opnieuw waterpas worden gesteld. Van Lieshout: ‘Dat kan ik zelf ook wel, maar liever laat ik Rinus komen. Zijn verhaal horen, bijpraten over wat er allemaal gaande is, broodje kaas of een appeltaartje erbij, dat moet gewoon even gebeuren.’

Want eerlijk is eerlijk, toen hij zijn trouwste gast 18 maart naar huis zag vertrekken, was Van Lieshout best een beetje bezorgd: hoelang houdt hij dit uit? ‘Ik ben blij om te horen dat hij het tot nu toe aardig redt, en ’s ochtends lekker een kopje koffie drinkt in de Albert Heijn.’

Rinus de Wit houdt er intussen rekening mee dat ‘thuis’ ook na 6 april nog gesloten blijft. Het zij zo. ‘Zodra we weer mogen, neem ik er een op mijn gezondheid. Want je weet het, hè: te veel drinken op andermans gezondheid, dat schaadt de eigen gezondheid.’

Stamgasten

Verslaggever Gidi Heesakkers maakte vijf jaar lang caférubriek Stamgasten op Volkskrant-achterpagina Dag in Dag uit. Tot vorige zomer sprak ze elke week een vaste gast over zijn of haar leven. Ze schreef er dit afscheidsverhaal over, en verzamelde op deze pagina dertien ontmoetingen die haar zijn bijgebleven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden