Die ene leerlingLonneke Knegtel

‘De school worstelde met rechts-extremisme. Kinderen kwamen in Lonsdale naar school’

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: Lonneke Knegtel (43) over leerling Denzel, door wie ze inzag dat het toch zin had wat ze deed.

‘Het stond al in de schoolkrant: dat ik na de zomer niet meer terug zou komen op school. Ze hadden zelfs al een afscheidscadeau voor me klaar liggen. Ik kon geen aansluiting vinden bij die vmbo’ers, ze stonden te ver van me af. Daarom had ik ontslag genomen.

‘En toen kwam dat moment met Denzel. Hij was zo’n slungelige puber, groter dan de gemiddelde brugklasser, meer bezig met de meisjes dan met de lessen. Mijn woorden gingen dwars door hem heen.

‘De school worstelde in die tijd met rechts-extremisme. Leerlingen kwamen in Lonsdale-kleding naar school, een merk geadopteerd door neo-nazi’s. Ook droegen ze bomberjacks met Nederlandse vlaggetjes, ze propten hun spijkerbroeken in hun kisten en er was een code met gekleurde veters. Via hun uiterlijk communiceerden ze dat ze tegen buitenlanders waren. Denzel was een van hen.

‘Tijdens mijn lessen levensbeschouwing liep ik er ook tegenaan. Als we het over de islam hadden, was er altijd een leerling die zei dat hij van zijn ouders geen opdrachten over de islam hoefde te maken. Ik had een meisje van 12 in de klas die beweerde dat alle Turken afgeschoten moesten worden. Liep er een donkere schoonmaakster het lokaal binnen, dan sloeg de sfeer om. Dat stuitte me enorm tegen de borst. En ik slaagde er niet in die leerlingen op andere gedachten te brengen.

‘Vlak voor mijn afscheid stond het project op het programma waarmee ik een jaar eerder begonnen was. Daarbij stuurde ik groepjes leerlingen naar verschillende gebedshuizen. Zonder begeleiding, in de hoop dat mijn saaie vak daardoor spannend werd.

‘Van tevoren bedachten ze vragen, zodat ze in de kerk, de synagoge, de moskee of de tempel iemand konden interviewen. Ik hoopte dat ze iets zouden opsteken van de mensen die ze spraken. Het is toch anders als ik vertel dat moslims vijf keer per dag bidden of dat een moslim zelf vertelt dat hij soms om vier uur ’s nachts moet opstaan. Na afloop moesten de groepen een presentatie geven aan hun klasgenoten. Zodat ze ook van elkaars ervaringen konden leren.

‘Over Denzel maakte ik me wel zorgen. Niet alleen was hij zijn fiets vergeten, hij was ook in zijn gebruikelijke Lonsdale-outfit naar school gekomen. Terwijl hij op mijn mamafiets rondjes om me heen reed, sprak ik hem daarop aan. Het was ongepast in deze kleding bij een joodse vrouw op bezoek te gaan, zei ik. De jongen met wie hij samen zou gaan, was het met me eens. Maar dat leek Denzel niet te boeien. Ik hield mijn hart vast.

‘Een paar uur later kwamen ze terug op school. Ik vroeg die vriend hoe het gegaan was. Hij vertelde dat Denzel in de lift was gaan twijfelen. Hij had zijn bomberjack in zijn tas gestopt, zijn broek uit zijn kisten getrokken en gevraagd of hij een Adidasjasje van hem mocht lenen. Zo was hij bij die vrouw naar binnen gestapt.

‘Dat maakte me enorm blij. Ik had deze jongen aan het denken gezet. Mijn onderwijs was dus wel zinvol. In één klap verdween mijn frustratie. Ik vond mijn motivatie terug. Nog diezelfde dag ben ik naar de directeur gestapt met de vraag of mijn baan nog beschikbaar was. Hij moest lachen. Ja, ik kon blijven.

‘Door deze gebeurtenis besefte ik dat het model met de zendende docent en de ontvangende leerling niet altijd werkt. Soms moet je de omstandigheden veranderen om kinderen iets te leren, je moet ze zelf ervaringen laten opdoen.

‘Denzel kwam daarna weer gewoon in zijn bomberjack naar school. En het rechts-extremisme nam daarna ook verder toe. Uiteindelijk hebben we dat gelukkig weten te doorbreken, onder meer door een nieuw project waarbij we leerlingen ook zelf ervaringen lieten opdoen: we namen ze mee naar Auschwitz. Daarover vertelden ze vervolgens op school. Dat werkte heel goed. Die leerlingen waren zo onder de indruk van wat ze daar gezien hadden, dat ze de Londsdale-jongeren op hun gedrag begonnen aan te spreken. De school is daardoor enorm veranderd. Het is geen broeinest van extremisme meer.’

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

Denzel heet in werkelijkheid anders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden