ProfielRonald Plasterk

De PvdA’er die zich met zijn contraire Telegraaf-columns geliefd maakt bij de leden van Forum

Gespecialiseerd in de moleculaire genetica belichaamt Plasterk tegenwoordig voor velen in zichzelf een soort biologisch raadsel.Beeld Tammy van Nerum

Greenpeace is een vreselijke club, de Green Deal is ondemocratisch en Trump is zo gek nog niet. Ruim een half jaar is oud-PvdA-minister Ronald Plasterk columnist bij De Telegraaf en dat leidt tot nogal wat verwarring en vragen. ‘Slikt-ie verkeerde pilletjes?’ 

Greenpeace is een organisatie waar we niet naar moeten luisteren. Alleen al vanwege het standpunt over kernenergie. Een technologie waar niets mis mee is. Maar nee, biomassa is zogenaamd zo nuttig en duurzaam. Of windenergie. Dat tovermiddel dat niets oplevert en het landschap ontsiert.

Tja, dat moet allemaal van Brussel. Waar op een ondemocratische manier een Green Deal in elkaar wordt gerommeld. Even ondemocratisch als het Klimaatakkoord dat in Nederland bij elkaar is gelobbyd. Daarin weegt vooral de stem door van elites en van activisten die nog nooit een boerderij van dichtbij hebben gezien.

Maar daar hoor je de pers dus nooit over. Welnee, die is veel te druk met het boetseren van een extreem negatief beeld van Donald Trump. Die los van corona, vooruit, hij reageerde er aanvankelijk fout op maar dat deed het RIVM ook, toch maar mooi de economie een duw omhoog heeft gegeven.

Ziehier een extract van het oeuvre van een van de spraakmakendste en jongste Telegraaf-columnisten. Naar anciënniteit wel te verstaan. Ronald Plasterk is 63 jaar, tweevoudig oud-minister namens de PvdA (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) en is gepromoveerd in de natuurwetenschappen.

Gespecialiseerd in de moleculaire genetica belichaamt hij tegenwoordig voor velen in zichzelf een soort biologisch raadsel. ‘Ik lees dat allemaal met grote verbazing’, zegt oud-minister Ed Nijpels (VVD), kenner van De Telegraaf tenslotte, over de de vaste themata van Plasterk. ‘Slikt-ie verkeerde pilletjes? Is hij besmet door het Trumpvirus?’

Rick van der Ploeg, econoom en oud-staatssecretaris voor Cultuur en Media namens de PvdA, schrijft zelf een column voor dezelfde krant en fronst weleens de wenkbrauwen bij lezing van het werk van zijn collega: ‘Hij begint te lijken op Karel van Wolferen (zelfverklaard complotdenker en brein achter de krant Gezond Verstand, red.). Die heeft in zijn denken ook een behoorlijke zwaai gemaakt. Maar bij hem kun je dat wijten aan de leeftijd.’

Anderhalve week geleden, op vrijdag 6 november, schrijft Plasterk dit in zijn column: ‘Ik ben zelf lang geleden links geworden omdat ik me stoorde aan mensen die zich superieur achten. (..) Soms kun je keerpunten aanwijzen in je denken. Hier is er een voor mij.’

Lof van Forum-leden

En dan volgt er ‘weer zo’n fantastische column van Ronald Plasterk in De Telegraaf’, ditmaal over het grensoverschrijdende gedrag van Bill Clinton, toegedekt en meer dan dat door zijn vrouw Hillary, terwijl de pers alhier maar druk blijft met het boetseren van een ‘extreem negatief beeld’ van Donald Trump.

De recensie van die column komt uit de boezem van een partij waarmee Plasterk zo een, twee, drie niet wordt geassocieerd. Nog eens een illustratie dat hij heus niet alleen bij de (vermeende) elite verwarring zaait sinds hij zich aan de krant van ‘Wakker Nederland’ heeft verbonden. Leden van Forum voor Democratie met een Twitteraccount, dat zijn er veel, zijn dol op hem.

Zo bleek onlangs toen bij Forum voor Democratie de samenstelling van de verkiezingslijst aan de orde kwam en leden er volop op los twitterden. Vanwege alweer zo’n ‘fantastische column’ hoopten velen dat hij met stip de verrassende nieuwkomer zou worden op de lijst.

‘Vervang Ebru Umar maar.’ ‘Ik denk dat Ronald Plasterk de verrassing wordt van de avond.’ ‘Luister maar gewoon naar Ronald Plasterk. En ga aan de slag! In plaats van dat gedraai van D66 en GroenLinks rond de hete keutel!’ ‘Ik vraag me af hoe iemand die zo verstandig is lid kan zijn van de PvdA.’

Sinds 10 april schrijft Plasterk voor De Telegraaf, een krant die bij oud-PvdA-politicus en oud-columnist Marcel van Dam niet bijster populair is. Hij heeft nog nooit een column van Plasterk gelezen. Geconfronteerd met een korte bloemlezing uit het oeuvre: ‘Is die man nog wel lid van de PvdA?’

Zo roepen de columns, hoe goed geschreven ook, wel meer verwarring op bij vermeende geestverwanten en worden er her en der vileine vraagjes opgeworpen. Zou de vermaarde hoed zo strak zitten dat de hersenhelften door elkaar zijn geschud? Of hebben externe trillingen (verwijzing naar de woonstek van Plasterk: hij woont pal naast het spoor bij station Amsterdam Muiderpoort) het denken van de wetenschapper/politicus/columnist doen verschuiven?

Talent voor polemiseren

Bij nadere bestudering, bijvoorbeeld van eerder werk (hij was onder meer columnist bij de Volkskrant en bij tv-programma Buitenhof), gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat Ronald Plasterk nooit iemand is geweest die graag in de pas loopt. Dat lijkt alvast een goede eigenschap voor een columnist.

Plasterk heeft onmiskenbaar talent voor polemiseren, zeggen velen. Hij schrijft ook goed. Formuleert helder en heeft altijd wel een opvatting. Juist omdat hij ‘een heel slimme jongen’ is – dixit Rick van der Ploeg – is de toon van de schrijfselen vaak betweterig. Anderen hanteren liever een zachtere kwalificatie: prikkelend.

De voelbare verwarring die hij met zijn columns veroorzaakt zal deels te maken hebben met stigma’s. Aan de PvdA kleven etiketten, aan De Telegraaf evenzeer. Aan PvdA’ers in De Telegraaf, als onderwerp of als schrijver, kleven vaak weer heel andere etiketten.

‘Niks mis mee om voor De Telegraaf te schrijven’, vindt VVD’er Ed Nijpels die in de grootste krant van Nederland vaak als ‘klimaatpaus’ wordt neergesabeld (alsof hij er hoogstpersoonlijk voor heeft gezorgd dat we nog maar 100 kilometer per uur mogen rijden). Hij voegt toe: ‘Maar moet je je dan zo uitdrukkelijk tot die mensen met dat onderbuikgevoel richten?’

Rick van der Ploeg beklemtoont dat het juist heel prettig is om voor De Telegraaf te schrijven. ‘Je hebt een enorm bereik. Die krant vindt het natuurlijk geweldig als oud-PvdA’ers daar ferme standpunten innemen die lekker contrair zijn.’

Van der Ploeg werpt in deze een interessant thema op. De begrenzingen voor politici en die voor columnisten. ‘Plasterk heeft zich altijd het prettigst gevoeld als hij contrair kon gaan, een afwijkend standpunt kon innemen. En in de politiek moet je natuurlijk de hele tijd op je woorden passen. Daar moet je allerlei dingen zeggen die je eigenlijk niet vindt. Dat is voor wetenschappers verschrikkelijk. Misschien dat hij daarom denkt: nu kan ik eindelijk mijn gang gaan. Dat schept behagen.’

Waarmee het bruggetje is gelegd naar de Haagse jaren van Ronald Plasterk. In 2006 schreef hij mee aan het verkiezingsprogramma van de PvdA. Voordien had hij zich al laten horen als een dwarse denker. Van de Europese Grondwet moest hij niets hebben - Europa is nog altijd een onderwerp waarop hij giftige pijlen richt - en het referendum over die Grondwet, of wat daarmee is gedaan, beschouwt hij als een farce en als een illustratie van hoe de elite denkt en werkt.

Dwarse denker

Misschien juist vanwege die dwarsheid verleidde toenmalig PvdA-leider Wouter Bos de alom gerespecteerde wetenschapper tot een Haagse carrière. Zijn twee ministerschappen leverden geen geweldige oogst op. De hoed beklijfde meer. Opvallend was anders wel de loyaliteit aan de partij.

Tussen de twee periodes in het kabinet voelde hij zich niet te groot om plaats te nemen in de bankjes van de Tweede Kamer. Zat er in de fractie te weinig financiële deskundigheid? Geen probleem, dat kon er nog wel even bij. Vrij naar Van der Ploeg: de ‘slimme jongen’ Plasterk had en heeft een zekere drang om de slimheid te etaleren.

Wouter Bos heeft nu geen enkele behoefte om een oordeel te vellen over de columns die Plasterk wekelijks op de vrijdag in De Telegraaf schrijft. ‘Als ik iets vind, zeg ik het zelf wel tegen Ronald.’ Wel wil hij reflecteren, zelf oud-columnist tenslotte, op de combinatie oud-politicus/columnist.

‘Een columnist dikt aan. Ik denk dat Ronald de polemiek van het debat mist. Daar is op zich niks mis mee, maar ik heb zelf een andere keuze gemaakt en wil opvolgers en voormalige collega’s uit loyaliteit niet voor de voeten lopen.’ Bos voegt toe dat ‘politici overal een mening over moeten hebben’. En: ‘Als iemand je een microfoon voor houdt, denk je snel dat die mening ook van groot belang is. En ineens houdt dat op.’

En ineens kan dan De Telegraaf op de stoep staan, wil Bos maar zeggen. Dat Plasterk dan toehapt en een structurele oorlog begint tegen de Green Deal van de EU (waarmee PvdA’ers Frans Timmermans en Diederik Samsom het zo druk hebben) en een permanent pleidooi voor kernenergie houdt (en het vraagstuk van het afval een beetje wegredeneert) doet Bos niks. Hij kent wel meer PvdA’ers die voor kernenergie zijn.

Een van de opvolgers van Bos als politiek leider, Diederik Samsom, dook ook al na zijn Haagse tijd in de columnistiek. Bij deze krant. Samsom is net als Plasterk een wetenschapper (afgestudeerd in technische natuurkunde).

Nu blijven verzoeken aan de EU-ambtenaar Samsom onbeantwoord. Te druk met ondemocratische regelgeving verzinnen, zou Telegraaf-columnist Ronald Plasterk kunnen schrijven. Van wie veel heel columns deels handelen over de zijns inziens idiote actiegroep Greenpeace (was Samsom campagneleider van) en de zijns inziens totaal verkeerde klimaatmaatregelen (heeft Samsom mede de hand in). Rick van der Ploeg: ‘Wat zegt U? Wordt Plasterk toegejuicht door de vrienden van Forum voor Democratie? Dan zou ik me als columnist toch grote zorgen gaan maken.’

Drie fragmenten uit Telegraaf-columns Ronald Plasterk

Over het klimaatakkoord (28 augustus): ‘Werkelijk alles aan dit akkoord is fout en mislukt. (..) Het is in elkaar gesmeed door een besloten establishment.’

Op 25 september schrijft hij weer over zijn favoriete onderwerp: ‘Klimaat is een bètaprobleem dat door bèta’s moet worden opgelost. Het is helaas in handen van alfa’s gevallen die een andere agenda dan het oplossen van het technisch probleem. (..) Van een Zweeds tienermeisje dat de samenleving op de handrem wil gooien.’

Over Europa (1 mei): ‘Het is niet verwonderlijk dat mensen die hun loopbaan hebben gevonden in de Brusselse politiek meer macht naar Brussel willen. (..) Menig Europarlementariër is meer vertegenwoordiger van Brussel in Nederland dan vertegenwoordiger van de Nederlandse kiezer in Brussel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden