Het eeuwige leven klaas van middelkoop 1917-2019

De onbekende bankier van het verzet

Klaas van Middelkoop Beeld RV

Klaas van Middelkoop werd 101 jaar, terwijl zijn beide voorgangers in het verzet de bevrijding niet haalden. Hij weigerde decoraties.

Hij was een bankier van het verzet, zij het misschien minder ingenieus dan de fameuze Walraven van Hall. Bankier Klaas van Middelkoop klom tijdens de bezetting op tot districtscommandant van de L.O. (Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers) op de Utrechtse Heuvelrug, nadat de Duitsers zijn twee voorgangers hadden uitgeschakeld. Zelf overleefde hij de oorlog, hoewel de Duitsers geen middel schuwden  –  zijn vrouw werd vastgezet – om hem te pakken te krijgen. Hij werd zelfs 101 jaar oud en overleed op 15 januari in Driebergen.

‘Hij was zeer bescheiden’, zegt zijn zoon Kees van Middelkoop, zelf inmiddels 75. ‘Hij heeft alle onderscheidingen voor zijn verzetswerk geweigerd. Hij wilde ook geen deel uitmaken van de kring van voormalig verzetsmensen rond prins Bernhard. Hij zei altijd: ‘Ik heb gedaan wat ik moest doen en ik heb als bankier de hele oorlog gewoon mijn salaris gehad.’

Van Middelkoop kwam uit een orthodox christelijk-gereformeerd nest. Zijn vader was graanhandelaar uit Oudshoorn, nu onderdeel van de Zuid-Hollandse gemeente Alphen aan den Rijn.‘Klaas had vier oudere zussen, maar hij moest zijn eigen spullen wassen’, zegt Kees van Middelkoop. Op jonge leeftijd verhuisde zijn vader naar Driebergen. Hier groeide hij op en volgde hij de HBS. Eind jaren dertig trad hij in dienst van het bankiershuis Stichtse Boazbank, een voorloper van de Nederlandsche Middenstandsbank (nu ING). In 1942 werd hij door iemand aan het loket aangesproken of hij niet kon helpen met het financieren van de aankoop van distributiebonnen voor onderduikers. Toen hij ja zei, kwam hij in aanraking met Cornelis Ninaber van Eijben die boven zijn meubelzaak in Driebergen een basis had van de landelijk georganiseerde hulp aan onderduikers, later bekend als de L.O. Van Middelkoop raakte steeds dieper in het verzet en ging zelf onderduikers verbergen in zijn woning boven de bank – onder meer een Canadese piloot  –, deed mee aan sabotageacties, droeg een wapen en moest onderduiken. Dat laatste was net op tijd, want uiteindelijk viel de Duitse politie zijn woning binnen en werd daar na een schietpartij een andere onderduiker opgepakt terwijl ze op zoek waren naar Van Middelkoop. Ook Ninabar van Eijben werd later gearresteerd en zou omkomen in kamp Bergen-Belsen. Diens opvolger als districtscommandant Jan van Bijnen overleed in 1944 na een vuurgevecht met een Duitse patrouille bij een mislukte bevrijdingsactie van opgepakte verzetsmensen. Vervolgens werd Klaas van Middelkoop districtscommandant van de L.O.

Kees van Middelkoop: ‘De groep was heel gelovig. Voordat een verzetsactie werd uitgevoerd kwamen de leden in gebed bijeen om God om steun te vragen en na de actie om God weer te danken.’ Van Middelkoops activiteiten werden later beschreven in de boeken Leed en Verzet in Leersum van F.I.M. van der Laan en Oorlog en Verzet op de Utrechtse Heuvelrug van Loek Caspers. Caspers noemt Van Middelkoop een goed verzetsleider die onder alle omstandigheden zijn kalmte bewaarde.

Van Middelkoop werkte na de oorlog bij Metaalwarenfabriek Van de Wetering (later Intergas) en was vijftien jaar wethouder in Driebergen. Hij ging mee toen de fabriek verhuisde naar Coevorden. In 1966 werd hij directeur van de Stichting ’40-’45 in Rotterdam, waar hij zich bezighield met uitkeringen aan de nabestaanden van oorlogsslachtoffers. Hij hield ook af en toe een lezing over zijn verzetswerk.

Van Middelkoop was vader van vier kinderen, waarvan er een heel jong overleed.

Peter de Waard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden