De nieuwe trend in kookboekenland: lekker 'gewoon' eten

Een week lang staat het kookboek in het middelpunt bij de Volkskrant

Van feestelijk tot lekker gewoon: met kookboekwinkeleigenaar Jonah Freud neemt de Volkskrant de trends van dit moment door.

Foto Aart-Jan Venema

Ook topchefs moeten weleens thuis aan de bak en dan komt er huiselijke kost op tafel. 'Mijn vrouw en kinderen zitten niet echt te wachten op zes bereidingen van oesters', schrijft Sergio Herman in zijn nieuwe kookboek. De twee-Michelinsterrenchef uit Zeeuws-Vlaanderen geeft familierecepten prijs in Just Cook It, meer dan tachtig snelle recepten voor thuis. 'Iets eenvoudigs super tasty maken is uiteindelijk het mooiste wat je in de keuken kunt doen.'

Eenvoudig en snel zijn rekbare begrippen in het vocabulair van Herman. Voor een 'simpele' pizza heb je algauw nog zo'n slordige twintig ingrediënten nodig. Maar de toon is gezet. Het boek gaat over (redelijk) 'normaal' eten dat een beetje thuiskok op tafel kan zetten. Voorbij is de tijd dat sterrenchefs onleesbare, loodzware koffietafelboeken produceerden, zo groot en luxe - en duur - dat je er alleen maar pootjes onder hoefde te schroeven en het boek wás de koffietafel.

Het zal de golfbeweging zijn in het kookboekenwezen. 'Die beweging komt altijd weer een keer terug bij de basis: gewoon eten', zegt Jonah Freud, journalist en eigenaar van de Kookboekhandel in Amsterdam die deze maand veertig jaar bestaat. In de categorie normaal en smakelijk vallen ook de twee boeken van Yvette van Boven die net zijn verschenen. Nu maakte Van Boven altijd al down to earth-eten met een eigen draai, maar voor haar Home Sweet Home en Home Sweet Home Xmas ging ze terug naar het land van haar roots: Ierland, geen land voor liflafjes.

Nog meer gewoon eten van niet ver over de grens vinden we in De keukentafel van het Noorden, een boek waarvoor Yvon Jaspers met haar gezin naar Scandinavië reisde om zich te laten fotograferen bij gezellige houten boerderijen met gezellige jarenvijftigpotten en -pannen. Achter in het boek lezen we dat de recepten zijn geschreven door receptontwikkelaar Ans de Vree. Jaspers bracht het merk Jaspers in, inclusief frisse Jaspers-kleren en dito Jaspers-kinderen.

Maria Lam en Julie Ng verzamelden Chinese huiselijkheid in Maancake & Jasmijn, waarin Chinese Nederlanders een culinaire ode brengen aan hun moeders.

Trends hebben vaak een tegentrend. Vorig jaar kon je tegenover elk 'gezond' kookboek van een quinoameisje een stoer boek van een bbq-jongen wegstrepen. Tegenover 'gewoon' staat dit jaar feestelijk. Janneke Vreugdenhil schreef Altijd feest, de Britse fornuisvorstin Nigella Lawson produceerde 480 pagina's Feest, en de redactie van het culinaire tijdschrift Delicious maakte Delicious altijd feest. Zelfs gezondheidsmeisje Rens Kroes kwam - 'so exciting' - met een boek getiteld Powerfood, the party edition. Uitbundig uitpakken op tafel mag weer, de crisis is voorbij.

Dat is ook terug te zien in de verkoop van kookboeken, die is al een paar jaar steady. 'Zelfs literaire uitgevers brengen tegenwoordig kookboeken op de markt', constateert Freud. 'Podium, AmboAnthos en Nijgh & Van Ditmar halen hun neus niet meer op voor culinaire boeken.' Bij de laatste verschijnt het boek Een keuken voor de lage landen van Joris Bijdendijk (restaurant Rijks, één ster).

Kookboekengeschenk 

Van 11 t/m 19/11 vindt de Kookboeken7daagse plaats, een campagne van het CPNB, De afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam organiseert symposia en, op 18/11, een Foodie Festival.

Op 9 en 10/11 wordt bekendgemaakt welke boeken zijn verkozen tot Het Gouden Kookboek 2017 en het Kookboek van het Jaar en wie de publieksprijs De Gouden Garde wint. Er is voor het eerst een kookboekengeschenk, Smaakmakers, gratis in (kook)boekhandels bij aankoop van euro 19,50 aan kookboeken.

Zowel in de supermarktschappen als in de boekhandel blijft de plantaardige sector goed gedijen. Boeken over groenten, vegetarisme en veganisme zijn nauwelijks aan te slepen, volgens Freud. Deze week verscheen Mari plukt de dag van Mari Maris, de Nederlandse kok die 25 duizend exemplaren verkocht van haar in 2013 verschenen Groentebijbel. Maris verkaste van Amsterdam naar Frankrijk, waar ze haar eigen groenten verbouwt en verkoopt. Haar nieuwe boek - met bijna negenhonderd bladzijden en nauwelijks foto's nog meer 'bijbel' - is behalve kookboek ook dagboek en tuinierboek en valt daarmee naadloos in de trend van eigen moestuin eerst.

Tot zover de categorie boeken voor lekkerbekken. De best verkochte kookboeken zijn zoals gewoonlijk de boeken die inspelen op angst (om dik te worden) en gemakzucht. In de top-10 van dit jaar tot-nu-toe gaan er liefst vijf over afslanken. Actrice Fajah Lourens bezet zelfs de eerste twee plaatsen met boeken over een killerbodydieet, op nummer drie staat Sonja Bakker met haar bikinikuur. Bloggers Sofie Chanou en Jorrit van Daalen Buissant des Amorie scoorden met hun boek Simpel & Snel, en ook Jamie Oliver koos voor gemak met zijn 5 ingrediënten, Snel en simpel koken. De top 10 geeft een vertekend beeld, want het jaar is nog niet om. In de laatste drie maanden worden de meeste boeken verkocht. 'Dieetboeken verkopen goed aan het begin van het jaar en in het voorjaar', zegt Peter Rosendaal van het CPNB, de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek.

'Barbecueboeken moeten het hebben van de zomer.' In de laatste categorie staan twee boeken van grill master Jord Althuizen in de top 10.


Als de blaadjes gaan vallen, mogen de remmen weer los en worden de bikini- en andere diëten ruimschoots gecompenseerd met bourgondische boeken. Niemand minder dan Yotam Ottolenghi, die op 17 november de Johannes van Damprijs in ontvangst neemt, maakt een sterk statement tegen slank, simpel en snel. De creatieve superchef schreef met receptontwikkelaar Helen Goh een boek getiteld Sweet. Lange lijsten met ingrediënten, veel werk en pagina's die ritselen van de suiker - heerlijk.

Meer over