postuumWillibrord Frequin (1941-2022)

De methode-Frequin: overvallen, confronteren en zonder scrupules vragen stellen

Willibrord Frequin is donderdag op 80-jarige leeftijd overleden aan de ziekte van Parkinson. De pionier van de overvaljournalistiek liet zich door niets of niemand tegenhouden.

Paul Onkenhout
Maar weinig journalisten werden zo vaak gearresteerd als Willibrord Frequin. Beeld Linda Stulic
Maar weinig journalisten werden zo vaak gearresteerd als Willibrord Frequin.Beeld Linda Stulic

Nederland was in februari 1976 in de ban van de Lockheed-affaire toen Brandpunt-verslaggever Willibrord Frequin, piekfijn gekleed zoals altijd, hoofdrolspeler prins Bernhard pontificaal de weg versperde. ‘Hoogheid, mag ik u iets vragen? Wat vindt u nou van al die beschuldigingen?’

In de wandelgangen van een bijeenkomst van het Wereldnatuurfonds reageerde de Rijksvoorlichtingsdienst woedend (‘D’r uit’) en stond koningin Juliana versteld van zoveel brutaliteit. Wie is die vlerk, zou ze volgens de aanstichter hebben gezegd.

Ook de verbouwereerde prins, beschuldigd van omkoping door de Amerikaanse vliegtuigfabrikant, had iets dergelijks niet eerder meegemaakt. ‘Kerel, ben je nou belazerd om mij daarnaar te vragen?’ Andere ter plekke aanwezige hoogwaardigheidsbekleders spraken er eveneens schande van, tot groot genoegen van verslaggever Frequin.

De methode-Frequin had, in elk geval volgens Frequin zelf, zijn nut weer eens bewezen. Overvallen, confronteren en zonder scrupules meteen zuigend de vragen stellen waarmee tot de kern wordt doorgedrongen: het werd zijn handelsmerk, als journalist.

Hij maakte er school mee op tv. Onder meer Pieter Storms, Peter R. de Vries, Rutger Castricum, Alberto Stegeman, John van den Heuvel, Tim Hofman en Danny Ghosen traden in zijn voetsporen. Confrontatiejournalistiek, noemde hij het, en hij keek op bijna al zijn navolgers neer.

Brandpunt

Opgegroeid in een katholiek gezin in Nijmegen had hij zelf het spoor van zijn vader gekozen. Na zijn verzetswerk in de oorlog was Louis Frequin ruim dertig jaar lang hoofdredacteur van De Gelderlander. Als een van de grondleggers van Brandpunt, de vermaarde actualiteitenrubriek van de KRO, maakte hij indirect de weg vrij voor de tv-carrière van zijn zoon.

In 1967 sloot Willibrord Frequin zich aan bij Brandpunt, waar hij gestaag bouwde aan een aandachttrekkend journalistiek oeuvre. Samen met Ed van Westerloo, Aad van den Heuvel, Frits van der Poel en Ad Langebent werd Frequin een van de aanjagers van het internationaal georiënteerde programma.

Hij ontmoette wereldleiders en kerkvorsten en maakte als een klassieke razende reporter overal ter wereld opvallende reportages, vaak in gevaarlijke omstandigheden. Frequin was geen bange man, wel een harde werker. In zijn maniakale bewijsdrift sneuvelden drie huwelijken.

Maar weinig journalisten werden zo vaak gearresteerd als hij, en maar weinig journalisten werden zo vaak en gretig geïmiteerd als hij. Dat was niet zo moeilijk, door zijn krullenbol en zijn typerende stemgeluid.

Handel in hoofden

Brandpunt was ook het programma dat hem van zijn voetstuk deed tuimelen, in 1989. Aan de val ging een veelbesproken reportage vooraf die te mooi leek om waar te zijn. Frequin meldde dat er in Amsterdam een levendige handel bestond in (halve) hoofden, deels voor seksueel gerief.

De spectaculaire primeur ontplofte in zijn gezicht – en in dat van eindredacteur Ton Verlind – toen de Amsterdamse politie meldde dat het verhaal nergens op was gebaseerd. Het achtervolgde Frequin lang en hij bleef volharden in zijn verhaal, zelfs nadat in 2018 het programma Argos Medialogica had achterhaald dat de hoofden bij een verhuizing van een universitair instituut waren gepikt. De dader bood ze tevergeefs te koop aan en wendde zich daarna tot Frequin, die voor zijn reportage het een en ander ensceneerde.

Volgens Argos Medialogica hadden Frequin en Verlind een tipgever 5.000 gulden betaald voor de informatie. Vijf jaar lang lag hij wakker van het voorval, zei Frequin eerder dit jaar in het AD. Volgens hem was hij ‘genaaid’ door de Amsterdamse politie nadat bij het korps bekend was geworden dat hij van zins was aandacht te besteden aan een corruptiezaak.

Roekelozer

Het kostte Frequin zijn baan bij Brandpunt. In 1993 vertrok hij bij de KRO. Hij sloot zich aan bij RTL, later bij SBS en zijn stijl werd steeds minder ingetogen – en steeds agressiever, onbeschaamder en roekelozer.

In De week van Willibrord was Frequin een houwdegen die zich door niets of niemand liet tegenhouden en onder het mom van onrechtbestrijding vloekend voor eigen rechter speelde. ‘De groot-inquisiteur van de BV Emotie TV’, noemde Trouw hem.

De Groene Amsterdammer hield het in 1988 op ‘hondse vlerk, patjepeeër en flemende patser’. De Volkskrant stempelde hem het predikaat ‘belichaming van de hansworstige Hilversumse zelfvoldaanheid’ op.

Desondanks, in het AD: ‘Ik ben een heel fatsoenlijke verslaggever geweest. Misschien wel te netjes.’ In 2001 won hij in een verkiezing van de irritantste Nederlander in Nieuwe Revu met grote voorsprong de eerste prijs.

Willibrord Frequin in 2009. Beeld ANP / Clemens Rikken
Willibrord Frequin in 2009.Beeld ANP / Clemens Rikken

Bijval

Bijval kreeg hij, recentelijk, onder meer van een bewonderaar: Fons de Poel, óók KRO. Als titel van het boek dat hij over zijn vriend schreef, koos De Poel welwillend voor Verlegen vlegel. ‘Hij is een lieve man die tot grote daden is gekomen en zo af en toe aan de rand van het ravijn bloemetjes heeft geplukt. Dan gaat er weleens iets mis, en dat mag ook.’

Aan één omschrijving van de hoofdpersoon van zijn boek had De Poel lang niet genoeg. Hij koos voor ijdeltuit, gevoelsmens, icoon, kwajongen, brompot, relschopper, sensatiezoeker, lefgozer, Robin Hood, volkstribuun en wandelend imago en citeerde een man die in alles zo ongeveer het tegendeel was van Frequin: diens oude Brandpunt-collega Aad van den Heuvel: ‘Frequin is een kanon, maar je moet het wel goed richten.’

Prins Bernhard was hij na de overval bij het Wereldnatuurfonds in 1976 nog een keer tegengekomen, vertelde Frequin in 2018 in Nieuwe Revu. ‘We lachten er samen nog eens om. Ach, je bent nu eenmaal een kwajongen, zei de prins.’

De pionier van de overvaljournalistiek overleed donderdag. In de slotfase van zijn leven had hij een vorm van parkinson. Eerder was hij vijf keer getroffen door een tia, werd er een tumor in zijn been ontdekt en kreeg hij een pacemaker aangemeten.

Dat hij de 80 zou halen, had hij nooit gedacht. ‘Daarvoor heb ik te veel gegeten en gezopen.’

Drie opvallende gebeurtenissen

Het bijlincident
Voor zijn programma Ooggetuige op RTL interviewde Willibrord Frequin in januari 1995 de vader van Christel Ambrosius, een stewardess die in Putten om het leven was gebracht. Tijdens het interview werden Frequin en een cameraman met een bijl aangevallen door de broer van het slachtoffer. ‘Godverdomme jongen, ik schrok me kapot. Ik denk, hij slaat me zo mijn hersens in.’

Willem Holleeder
In zijn lange tv-carrière had Frequin een toevallige ontmoeting met Willem Holleeder, buiten een politiebureau waar hij was om aangifte te doen van mishandeling van zijn eindredacteur. Jij moet je grote smoel houden en zorgen dat je heel rap opflikkert, riep Frequin hem naar eigen zeggen toe. ‘Twee dagen later werden mijn beide auto’s voor mijn eigen voordeur in de fik gestoken en moest ik tijdelijk uit beeld verdwijnen. Holleeder en zijn mannetjes hadden een duidelijk signaal afgegeven.’ (In Nieuwe Revu, 2018.)

Big Brother
Tevergeefs probeerde Frequin in 1999 voor zijn SBS-programma De week van Willibrord per parachute binnen te dringen op het ommuurde terrein van het programma Big Brother in Almere. De duosprong eindigde buiten de hekken. Bewakers trokken hem terug aan zijn benen toen hij over de hekken probeerde te klimmen. De actie leidde tot een geschil tussen John de Mol, de producent van Big Brother, en Joop van den Ende, de producent van het programma van Frequin.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden