De man die Amsterdam wist te kantelen

Non-conformist en nerd. Dat Amsterdam nu bijna aan zijn succes ten onder gaat, is te danken aan Michael van der Vlis, wethouder van 1978 tot 1990.

Het eeuwige leven: Michael van der Vlis (1944-2018)

Michael van der VlisBeeld Hollandse Hoogte / Maurice Boyer

De enige beslissing die de Amsterdamse bestuurder Michael van der Vlis betreurde, betrof de aanleg van anderhalve kilometer tramrails tussen het CS en het Haarlemmerplein die nooit is gebruikt.

Maar al zijn andere besluiten zijn zo goed uitgepakt dat Amsterdam anno 2018 bijna aan zijn eigen succes ten onder gaat. Hij legde als wethouder de kiem voor de grote metamorfose. Toen Van der Vlis in 1978 wethouder van ruimtelijke ordening werd, liep de verarmde en vervuilde stad leeg. Middeninkomens verhuisden naar de overloop. Complete wijken zoals De Pijp, Jordaan, Dapperbuurt en Kinkerbuurt zouden worden gesloopt om plaats te maken voor kantoren en brede invalswegen.

In de 12 jaar dat hij wethouder was realiseerde hij de kanteling van de stad: behoud en herstel van de oude wijken en aanvullende woningbouw in de westelijke tuinsteden (Nieuw-Sloten), IJburg en de oostelijke havens. Het openbaar vervoer werd verbeterd en er werd ruimte geschapen voor de fiets door de invoering van het toen fel bekritiseerde betaald parkeren en de wielklem.

'Michael was een reus met heldenmoed', zei Walter Etty, die lang met hem samenwerkte in het college van B&W op zijn uitvaart, nadat Van der Vlis op 3 april was overleden aan de gevolgen van alvleesklierkanker. Zijn opvolger Duco Stadig plaatste hem in Het Parool zelfs in het rijtje Wibaut, De Miranda en Schaefer.

Geen modelbestuurder

Hij was geen modelbestuurder in pak en stropdas. Van der Vlis was een non-conformistische nerd die gemakkelijk gekleed op een brommertje door de stad reed, graag in café De Zwart aan het Spui met een korenwijn in de hand oreerde en dan riep dat de beste ideeën in de kroeg worden geboren. Charisma onder het grote publiek had hij niet.

Van der Vlis werd op 6 mei 1944 geboren in Voorburg. Zijn vader was expat bij Shell, waardoor hij opgroeide in Ecuador, Guatemala en Indonesië. Toen hij begin jaren zestig in Nederland kwam, wilde hij vastigheid. Die vond hij in Amsterdam, waar hij aan de UvA econometrie en openbare financiën studeerde. Hij was toen al gefascineerd door computers - enorme bakbeesten die maar een fractie konden van wat nu een smartphone kan.

In zijn vrije tijd werd hij buurtactivist in De Pijp. In 1974 kwam hij voor de PvdA in de gemeenteraad en vier jaar later werd hij wethouder. Hij onderkende dat veel werkenden in Amsterdam eigenlijk helemaal geen zin hadden om te verkassen naar groeikernen als Hoorn, Purmerend en Almere, waarbij ze dagelijks in de file zouden moeten staan. Forenzen wilden liever in de stad wonen en op hun fiets naar het werk gaan.

Jaren-zestig type

In 1990 verloor de PvdA bij de gemeenteraadsverkiezingen negen zetels, nadat het duo Walter Etty en Michael van der Vlis als 'Brezjnev aan de Amstel' was afgeschilderd. Van der Vlis nam het verlies sportief op, trad af en ging een eigen computertaal ontwikkelen voordat hij als telematicadeskundige in dienst kwam van KPN.

Vanaf 1999 had hij zijn eigen adviesbedrijf voor webtechnologie en stedelijke ontwikkeling. Projecten waren kennisstad Cyburg en de nieuwe openbare bibliotheek aan het Oosterdok. Hij werd ook voorzitter van de landelijke reizigersvereniging Rover.

Van der Vlis was kunstenaar en kunstliefhebber (Piet Mondriaan, Vasily Kandinsky en Jeroen Bosch). Hij verzamelde pin-ups, Varga-girls en Japanse erotische comics. 'Ik ben een jaren-zestig type. Ik beschouw de seksuele revolutie nog altijd als winst', zei hij.

Van der Vlis wordt overleefd door zijn echtgenote Anne Huying, met wie hij 53 jaar samen was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden