De man als dinosaurus

Terwijl het in Nederland nog steeds mode is om hem belachelijk te maken, maken feministen in Amerika en Engeland zich steeds meer zorgen....

IN HET BOEKJE Grrls!, waarin Sanderijn Cels een deerniswekkend beeld schetst van de jonge vrouw in de jaren negentig, vertelt ene Marion: Als ik op stap ga, heb ik geen schaamtegevoelens. Dan gillen ik en mijn vriendin het hele café bij elkaar. Als we onze blik op een figuur laten vallen, komt die niet van ons af de rest van de avond. 'Ha, slachtoffer!' roepen we dan, weet ie meteen waar ie aan toe is. Je ziet ze verschrompelen en denken: 'Nee, niet ik! Niet ik!' En soms slepen we die mee naar huis, als ie leuk is tenminste. Na duizenden jaren van onderdrukking mogen vrouwen toch ook wel eens de baas spelen? A woman needs a man like a fish needs a bicycle!

Deze gênante uiting van girlpower vormen de erfenis van het feminisme. Deze beweging, die het aanzien van onze maatschappij in korte tijd radicaal heeft veranderd, is verworden tot de bizarre overtuiging dat alles wat vrouwen doen, goed is, en alles wat mannen doen, verkeerd of althans bedenkelijk. Male bashing of mannentrappen is aan de orde van de dag. Het is onvoorstelbaar dat een man zich ongestraft zo zou gedragen als de vrouwen in bovenstaand voorbeeld. Mannen zijn belachelijk geworden, meelijwekkend en steeds overbodiger.

In de reclame zijn genoeg voorbeelden te vinden waarin mannen belachelijk worden gemaakt. Zonder te willen beweren dat advertenties een beeld geven van de werkelijkheid, tonen ze wel aan wat de opvattingen van het moment zijn. Neem nu de advertentie voor Coca-Cola, waarin ongeveer tien vrouwen verlekkerd naar een man staren die een blikje Cola drinkt. Een duidelijk voorbeeld van een situatie waarin vrouwen de macht hebben en mannen gereduceerd zijn tot lustobject.

In de Renault-reclame wordt door diverse vrouwen met een vette knipoog beweerd dat afmetingen er wel degelijk toe doen, en in een reclame voor spijkerbroekenmerk betast een vrouwelijke politie-agent een jonge man op weinig dubbelzinnige wijze. Of een jonge, knappe vrouw helpt een paar suffe mannen op kantoor verder met haar diepgaande kennis over IT-kwesties in een reclame voor een uitzendbureau. In een advertentie voor het merk Louis Vuitton loopt een vrouw met hoge hakken over drie mannenhoofden. Allemaal voorbeelden waarin de man een sukkel is.

Boekjes met titels als Alles went behalve een vent, en Het zit op de bank en het zapt zijn, hoe geestig ook, alleen maar bedoeld om mannen belachelijk te maken. Vrouwen zijn het sterke geslacht en dat willen ze weten ook.

Vrouwelijk gedrag is de maat geworden. Het gaat zelfs zo ver dat volgens een recent BBC-onderzoek vrouwen duidelijk de voorkeur geven aan een man die er vrouwelijk uitziet. Hoekige kaken en een stevige nek zijn uit de gratie. Die worden gezien als koud en dominant, terwijl een vrouwelijke man juist als zacht en meelevend wordt beschouwd en daarom de voorkeur krijgt.

Bij de omstreden klinieken waar ouders met een kinderwens het geslacht van hun kind van tevoren konden laten bepalen, bleek de voorkeur overduidelijk uit te gaan naar een meisje. Die zijn tenminste lief, rustig en volgzaam. Jongens zijn geen heersers van het heelal meer: toen mijn tweede kind een jongetje bleek te zijn, waren er vriendinnen die me meewarig aankeken en zeiden dat ik nog wel wat met hem te stellen zou krijgen, alsof er een soort alien in de wieg lag.

Mannen zijn niet meer gewild, mannelijke eigenschappen worden niet meer gewaardeerd en alleen als negatief gezien. Emoties willen we, geen redelijke argumenten. Mannen zijn hulpeloos, luidruchtig, ongecontroleerd, egoïstisch, op macht uit en hun voeten stinken. Het zijn de dinosauriërs van deze tijd geworden, eigenaardige overblijfselen van vroeger waar geen emplooi meer voor is.

Vrouwen zijn er over het algemeen van overtuigd dat ze heel goed zonder mannen kunnen leven en wanneer ze kinderen wensen, is een bezoekje aan de zaadbank genoeg.

En seks is natuurlijk helemaal een probleem geworden voor mannen. Ze worden gebruikt en afgedankt na een one night stand, ze moeten in bed steeds vragen of het bevalt, ze mogen geen enkele dubbelzinnige opmerking meer maken en o wee als ze je op het werk aanraken. Nederlandse meisjes behoren inmiddels op seksueel gebied tot de meest aggressieve ter wereld.

Terwijl het feminisme in ons land minder populair is dan ooit en men hier ervan overtuigd lijkt dat de strijd gestreden is en vrouwen gewonnen hebben, houdt men zich in landen als Engeland en Amerika onverminderd bezig met de vrouwenbeweging en haar gevolgen. Ook daar begint men zich zorgen te maken over treurige toestand waarin mannen zich op het ogenblik bevinden.

De vrouwenbeweging is daar altijd veel fanatieker en extremer geweest dan die in ons land. Zo liep er in Engeland een verpleegster rond met een button waarop de tekst Kill Men Now, Ask Me How. En de radicale Andrea Dworkin is nog niets milder geworden: haar bede voor de vrouwen van het nieuwe millennium is: heb een hart van steen en leer hoe je moet doden.

Het viel de Amerikaanse Susan Faludi, die naam maakte met Backlash!, op dat mannen zo vaak overal de schuld van krijgen. Schietpartijen op het schoolplein, seksuele intimidatie-kwesties op het werk, mannen worden afgeschilderd als op hol geslagen, gewelddadig, gevaarlijk en onberekenbaar. Faludi bezocht de traditionele mannelijke bolwerken als het leger en de zware industrie en kwam tot de conclusie dat mannen in haar land geen enkel gevoel van eigenwaarde meer hebben. Ze zijn verraden door de veranderde economische omstandigheden - de zware industrie waar machismo bij hoort, is aan het verdwijnen om plaats te maken voor de informatie-industrie - en door het feminisme dat vrouwen op een voetstuk heeft gezet. Haar onderzoek leverde het omvangrijke Stiffed op, een boek waarop in Amerika zeer fel is gereageerd.

Maar Faludi is niet de enige die zich zorgen maakt over mannen. Ook de Britse Fay Weldon, schrijfster van tientallen feministische romans, vond het tijd om pas op de plaats te maken. Wat goed was in de jaren zeventig, zegt ze, gaat nu niet meer per se op. Toen was het nodig dat vrouwen zich tegen mannen verzetten, maar nu kunnen we daar wel weer mee ophouden, want we gaan te ver.

In haar bundel essays Godless in Eden herhaalt ze keer op keer dat het de vrouwenbeweging om feminisme rechtvaardigheid ging, en niet om wraak. Wanneer vrouwen mannen blijven buitensluiten, en ze geen kans geven om hun zorgende kant te laten zien of dat nu thuis of op het werk is, zouden ze wel eens heel wat onheil over zichzelf kunnen afroepen. Met haar pleidooi om mannen meer bij de samenleving te betrekken heeft Weldon zich de toorn van de vrouwenbeweging op de hals gehaald en wordt ze inmiddels de Winnie Mandela van het feminisme genoemd. Volgens Weldon moeten vrouwen maar eens onder ogen zien dat sexisme, net als racisme, een two way street is - hoe raar we dat ook vinden.

Mannen, aldus de opvatting van dit moment, zijn allemaal egoïstische klootzakken, vaders die hun kinderen in de steek laten, misbruikers, pedofielen, verkrachters, ze denken met hun pik, en dat moeten ze maar eens toegeven, zo vat de schrijfster samen wat haar tegenstaat in de vrouwenbeweging van tegenwoordig.

Rosalind Coward, columniste van de Britse Guardian, buigt zich in haar boek Sacred Cows over de vraag wat de relevantie van het feminisme is voor het komende millennium. Ook zij constateert dat mannen het tegenwoordig niet makkelijk hebben, en volgens Coward is dat grotendeels aan het feminisme te wijten.

Vrouwen, zegt ze bovendien, zijn er zo vast van overtuigd dat ze van alles beter kunnen dan mannen, zeker wanneer het om zorgtaken gaat, dat ze nu eenmaal nooit iets uit handen willen geven. Zij ziet dat de morele autoriteit die mannen altijd ontleenden aan het feit dat ze man waren, nu door vrouwen is overgenomen. Dat heeft geresulteerd in het gedrag dat Coward womanism noemt: een kritiekloze goedkeuring van alles wat vrouwen doen.

Girlpower is daar uiteraard een onderdeel van. Vrouwen die achter mannen aangaan zijn stoer en bewonderenswaardig, mannen die achter vrouwen aanzitten zielige haantjes. Het is natuurlijk leuk en verleidelijk om mannen uit te lachen, en veel vrouwen zullen zeggen dat ze daar na jaren onderdrukking het volste recht toe hebben. Een koekje van eigen deeg!

Maar als het zo doorgaat, kan het niet lang meer duren of mannen verenigen zich net zoals vrouwen dat dertig jaar geleden deden, en is de eerste masculinistische golf een feit. Vandaar dat Rosalind Coward vindt dat we ons moeten bezighouden met wat goed is voor iedereen in onze samenleving, en niet voor één speciale groep; dat Faludi de nadruk legt op het feit dat we eerst mensen zijn en dan pas mannen en vrouwen; en dat Weldon erop aandringt dat feministen zich zowel over de rechten van de vrouw als de rechten van de man bekommeren. Anders leven we nog lang en ongelukkig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden