De kermis van de moderne ziel

Wie met zijn ziel onder de arm loopt en op moderne wijze verlichting of 'zingeving' zoekt, kan op het Eigentijds Festival in Vierhouten kiezen uit een keur aan therapieën, spirituele workshops en healings....

ZO'N VIJFTIG vrouwen zitten in een enorme kuil op de hei op de Veluwe. Zusterlijk bijeen in de 'baarmoeder van de aarde', zoals cursusleidster Helena Zorge het uitdrukt. 'Vrouwen durven niet vies te worden', tart Zorge. 'Ze zijn zo netjes, zo opgevoed, zo beheerst. verscholen achter hun masker.' Ze vraagt de vrouwen op te staan en zich 'in heel hun vrouwzijn' te manifesteren. Ellen, Els, Inge, Josje, Marianne, Bettina. . . Een voor een noemen ze hun naam en zeggen: 'Ik ben vrouw.' Sommigen uiten zich schuchter, anderen brutaal, uitdagend.

'Ga nu zitten', gebiedt Zorge. 'Niet voorzichtig, maar vol, met je kont op moeder aarde.' De vrouwen beginnen aan hun reis 'naar binnen'. Ze gaan op zoek naar hun natuur, naar hun wilde vrouw. In de kuil onder de bomen wordt het heel stil. Flarden tromgeroffel komen uit de verte aanwaaien. Steeds weer weerklinkt geschreeuw: oeoeahhh, aiaioehhh. Oerkreten.

In de Mannentent barsten 25 cursisten los in woest gebrul. Sommigen raken in staat van grote opwinding. 'Haal de oerman in jezelf naar boven', spoort trainer Wil van der Coer aan. 'De man die nog geen vragen stelde' De man voor wie seksualiteit nog puur was, niet belast met sociale conventies of psychologische verwondingen.

Wilde Vrouw en Je seksualiteit, hoe doe je dat als man zijn slechts twee van de ruim veertig workshops die op het Eigentijds Festival in Vierhouten worden gegeven. Drie dagen lang laven elfhonderd cursisten zich voor 175 gulden aan de kracht, energie en wijsheid van een keur aan trainers die brokjes spiritualiteit aanbieden.

Rondom de tent van Fun beweegt een lint van geblinddoekte mannen en vrouwen zich langs touwen en ijzeren obstakels. Ze proberen hun weg te vinden, met steun van elkaar. Bij de buren ligt een naakte man op tafel. Hij wordt zachtjes gemasseerd door een sexual communication coach met ontblote borsten. Masseren is: woordloos helen door liefdevol ontmoeten.

Iets verderop leert Pieter Baalbergen te communiceren met paarden. Niet op de traditionele manier, door de dieren in de mensenwereld te halen en te werken vanuit gehoorzaamheid en dwang. Maar door 'in de natuur van het paard te stappen' en te werken met 'paardenlichaamstaal, natuurlijke intuïtie en leiderschap'.

In de alternatieve wereld is ieder doorgaans op zijn eigen eilandje bezig, zegt festival-coördinator Henkjan de Blaauw. 'We proberen nu voorzichtig iets samen te doen, een universeel bewustzijn te ontwikkelen. Samen nieuwe rituelen creëren die zinvol zijn en vooral verbindend.'

Het festival moet een 'levende kathedraal' worden, waar ieder met zijn eigen spirituele beleving rust kan vinden. De Blaauw beschouwt de trainers en festivalgangers in Vierhouten als 'pioniers' die de technocratische samenleving met veel geduld de weg kunnen wijzen naar een menswaardiger bestaan vol zingevende betekenis. Vooralsnog zijn de pioniers zelf op zoek. Naar hun ware identiteit, hun diepste kracht. Naar hun wilde vrouw, hun oerman.

'Een stijve pik is een prachtig symbool van kracht en kwetsbaarheid', zegt Maarten Moens, psycho-sociaal werker. Met lichaamsgericht therapeut Hans Engels geeft hij de workshop Tussen macho en softie. Twaalf mannen zijn op zoek naar hun eigen plek, op de schaal van mannetjesputter tot watje.

'Als mannen denken we steeds meer na over wie we eigenlijk zijn', zegt Engels. 'We zijn altijd maar bezig geweest met carrière maken, geld verdienen.'

Moens: 'Vrouwen willen ook veel meer van ons. Vroeger hoefde je alleen kostwinner te zijn. Nu willen ze met je praten, gevoelens delen.'

Het mannenbestaan is er niet eenvoudiger op geworden. Onder invloed van het feminisme kwam de 'nieuwe man' op, een zachte, invoelende figuur. Maar sommige vrouwen lijken deze politiek-correcte softie toch meer als vriendin te beschouwen dan als seksueel aantrekkelijke partner. Bovendien heeft de macho ook zijn goede kanten, zegt Maarten Moens. Hij is doelgericht, hij krijgt voor elkaar wat hij wil. Je leven in eigen hand nemen, is het credo van New Age. Vandaar dat de nieuwste 'nieuwe man' een 'wacho' is. Een kruising tussen watje en macho, die zijn harde en zachte kant naar believen kan oproepen. Een man heeft beide polen nodig om 'volledig man' te zijn, vinden Moens en Engels.

De vader blijkt de aanstichter van veel mannenleed. Hij was altijd afwezig en heeft zijn zoon nooit voorbereid op het leven, laat staan op het netelige terrein van de seks. Engels: 'Je vader heeft nooit naar je stijve pik gekeken, en gezegd: oké jongen, dat zit wel goed.'

De warmte en de kracht van andere mannen kunnen de falende vader doen vergeten, vinden Wil en Theo van der Coer, leiders van de workshop Seksualiteit, wat doe je ermee als man? Wil: 'Je moet de pijn durven voelen, het gemis van die vader durven ervaren. Pas dan kun je met andere mannen beleven wat je eigenlijk van je vader had gewild, dat hij je vertelde wat het is een man te zijn.'

In de tent hangt de penetrante geur van mannenzweet. Met glimmend, ontbloot bovenlijf dansen de cursisten op een bandje. 'It's my life, it's my liiiiife', zingen ze luidkeels mee. Met hun bekken maken ze stotende bewegingen. 'In het bekken zit veel verdriet', zegt Theo, Neo-Reichiaans Energetic Integration therapeut. 'Hoe vaak ben je niet afgewezen omdat je een man bent?'

In duo's wordt verder gepraat over vragen als 'welk voorbeeld gaf je vader op seksueel gebied' en 'wat is het effect daarvan op je eigen seksleven'? Er volgt een louterende oefening, waarbij de mannen elkaars kracht laten voelen. Met gespreide armen leunen zij tegen elkaar. Hun gezichten naderen elkaar tot enkele centimeters. Ze beginnen te praten alsof ze met hun vader praten. Pa, dit had ik je altijd willen zeggen.

'Je hebt me veel angst meegegeven. Daar heb ik veel verdriet over gehad.'

'Waarom was je nooit een vriend voor mij?'

Anderen besluiten tot een virtuele afrekening.

'Godverdomme! God-ver-domme'

'Vuile hond'

Heftige emoties maken de weg vrij voor innerlijke vrede, verduidelijkt Wil. Na afloop zitten de mannen vredig in een cirkel. 'Het voelt alsof ik thuis gekomen ben', zegt een jongen. 'Van wie moeten we zoiets nu leren', vraagt een ander zich af. 'We leven niet meer in stamverband. We hebben geen initiatieriten meer.'

In de kuil op de hei vraagt Helena Zorge, trainer Emotioneel Lichaamswerk, de plek vast te pakken waar de wilde vrouw zich schuilhoudt. De meeste vrouwen grijpen naar hun baarmoeder, sommigen naar hun hart. 'Vorm een beeld van je oervrouw. Pas als je weet hoe ze eruit ziet, kan je haar bevrijden.' Een vrouw begint zachtjes te huilen. Drie anderen snotteren hartverscheurend. Ze snuiten hun neus en laten zich troosten door hun buurvrouw. De wilde vrouw die ze ontdekken, bevalt hen niet.

'Ik zie een heel klein ineengedoken vrouwtje, dat zich vastklampt aan haar moederindentiteit.'

'Mijn wilde vrouw is krachtig en wijs, maar ik durf haar niet te tonen. Ben bang te worden afgewezen.'

'Ik verschuil me juist achter mijn kracht, durf me niet kwestbaar op te stellen.'

Het streven is te komen tot heelheid, zegt de trainer. 'Je moet luisteren naar je innerlijke stem: kwetsbaar en sterk tegelijk durven zijn. Proberen thuis te komen in je eigen lichaam.' Ze zegt dat vrouwen zich vaak te dienend opstellen. Ze moeten voldoen aan een beeld dat anderen van hen hebben gevormd.

Vaak hebben ze last van andere vrouwen, die jaloers zijn op hun lichaam, op hun boeiende baan, op hun interessante man. Wilde vrouwen, zegt Zorge, worden sterk door het zusterschap te koesteren. Dat betekent dat je andere vrouwen niet moet afwijzen. 'Want wie vrouwen afwijst, wijst zichzelf af.'

De vrouwen gaan op zoek naar de ander, naar zichzelf. Op de klanken van Afrikaanse trommels dansen ze hand aan hand, rug aan rug, bil aan bil, buik aan buik.

'Wat heb je zachte handen'

'Die buik, zo mooi, zo mild.'

Terug in de 'schoot van moeder aarde' vinden de vrouwen zusterschap. In een kring, hand in hand, zingen ze een wiegelied. Een zilveren beker met een 'vrouwendrankje', benedictine gekruid met rozemarijn en maanzaad, gaat van mond tot mond. 'Hier voel ik me veilig', fluistert een vrouw van middelbare leeftijd. 'Hier heb ik niets op te houden, heb ik niets te verliezen.'

Het Eigentijds Festival bevredigt de behoefte aan collectieve rituelen op een moderne, vrijblijvende manier. Men beleeft er indringende saamhorigheid voor een paar dagen, soms voor een paar uur.

'Het aantrekkelijke vind ik dat je dingen die je dwars zitten kunt opbiechten aan mensen die je toch niet meer zult zien', zegt Louise op het healing field, waar therapeuten in bungalowtenten hun diensten aanbieden.

Het is als een kermis van de moderne ziel, vindt een gespierde jongen na afloop van de workshop Tussen macho en softie. Drie dagen lang zapt hij van workshop naar workshop. 'En 's avonds gaan we achter de vrouwen aan. Dat gaat ook een stukje gemakkelijker, als je net zo'n workshop hebt gedaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden