'De kerk houdt de boot af'

De r.k. kerk verschuilt zich achter de lopende onderzoeken naar seksueel misbruik, stelt de advocaat. Hij treedt op namens slachtoffers die het wachten beu zijn....

‘Cliënt was een kwetsbaar braaf jongetje toen hij misdienaar was. Hij was de enige jongen thuis en zijn vader was vaak van huis. Het was een eer om misdienaar te worden. Het begon tijdens het omkleden in de pastorie. Tijdens het aan- en uitkleden werd hij betast en moest hij ook de pastoor bevoelen. Dit contact werd steeds verder uitgebreid ‘

Zo begint de brief van letselschade-advocaat Martin de Witte aan het bestuur van de Sint Josephparochie in Velsen. Zijn 57-jarige cliënt zegt als misdienaar van zijn 7de tot ongeveer zijn 14de jaar te zijn misbruikt.

‘Hem werd gezegd dat dit hoorde bij de liefde van Jezus. Hij werd ‘doorgegeven’. Er was een groepje daders dat zich regelmatig te buiten ging aan seksueel misbruik van cliënt en waarschijnlijk ook andere kinderen.’

In de brief, vorige maand verstuurd, stelt De Witte het parochiebestuur aansprakelijk voor de ‘materiële en immateriële schade’ die de man heeft geleden. Het is de eerste zet in een ongetwijfeld slepend juridisch schaakspel over genoegdoening voor een slachtoffer van seksueel misbruik in de schoot van de rooms-katholieke kerk.

Letselschadeadvocaat De Witte heeft al ruim 35 van zulke brieven verzonden waarin hij diverse katholieke instanties aansprakelijk stelt voor schade aan misbruikslachtoffers. Als het misbruik plaatsvond in de parochie, dan wordt het parochiebestuur aansprakelijk gesteld. Als het gebeurde op een school of internaat van een kloosterorde of congregatie, dan wordt het bestuur daarvan aansprakelijk gesteld. Ook als de daders al lang zijn overleden.

Zo zijn behalve de Sint Josephparochie in Velsen, die nog niet heeft gereageerd op de brief, ook de Zusters van Liefde van Jezus en Maria, de Fraters van Tilburg, de Leostichting in Borculo, het parochiebestuur van Malden, de congregatie van Salesianen van Don Bosco en de franciscaner broeders van Sint Maria ter Engelen in Bleijerheide aansprakelijk gesteld wegens misbruik.

‘En allemaal houden ze de boot af’, zegt De Witte. ‘Ze schrijven dat we bij Hulp & Recht, het katholieke instituut dat misbruik onderzoekt, moeten zijn. Maar dat willen mijn cliënten helemaal niet. Of nog zo’n dooddoener: dat ze eerst het onderzoek van de commissie-Deetman afwachten. Maar dat duurt de slachtoffers veel te lang en bovendien gaat Deetman helemaal niet over smartegeld.’

Vertragingstechnieken
Volgens De Witte zijn het allemaal vertragingstechnieken en hebben de katholieke instellingen nog steeds de ernst van het slachtofferschap niet begrepen. ‘De mensen willen erkenning voor wat hun is aangedaan en ze willen een vergoeding voor de schade. Door het misbruik hebben ze de opleiding niet gehad waarvoor zij voorbestemd leken, zijn in psychische problemen geraakt, hebben langdurige therapieën moeten ondergaan of zijn hun baan kwijtgeraakt’, aldus de advocaat. ‘Een van de slachtoffers zei kort maar krachtig: mijn leven is een grote mislukking door dit misdrijf.’

Na de stortvloed aan schandalen over seksueel misbruik in de r.k. kerk dit voorjaar, lijkt de rust enigszins weergekeerd. De onafhankelijke commissie-Deetman is begonnen met haar onderzoek, dat zeker een jaar tot anderhalf jaar gaat duren. Hulp & Recht hoopt in september te beginnen met zittingen voor slachtoffers die zich bij de katholieke onderzoeksinstelling hebben gemeld.

Maar letselschadeadvocaten hebben de afgelopen maanden niet stilgezeten. Zij willen namens hun cliënten, van wie de meesten weinig vertrouwen hebben in Hulp & Recht of de commissie-Deetman, boter bij de vis.

De Witte heeft niet de indruk dat er binnen de r.k. kerk een consistente lijn is uitgezet over de actuele problematiek, ook al dateren de meeste feiten van vijftig jaar geleden. ‘Ik merk niets van enig overleg tussen al die clubjes. Sommige proberen de verantwoordelijkheid af te schuiven. Het parochiebestuur in Terneuzen verwijst naar het bisdom in Breda dat weer zegt: u moet bij het bestuur van Don Bosco zijn.’

Bij zoveel inertie ziet De Witte slechts één dwingende mogelijkheid om snel genoegdoening voor zijn cliënten te krijgen: de rechter. Hij wil op korte termijn enkele zaken aan de rechtbank voorleggen. ‘We beginnen met de sterkste zaken, waarbij katholieke instellingen al hebben erkend dat er seksueel misbruik heeft plaatsgevonden. Die kunnen we als pilot voorleggen aan de rechtbank om te kijken of de aansprakelijkheid kan worden vastgesteld en hoeveel schadevergoeding geclaimd kan worden.’

Die schade wordt bij misbruikzaken doorgaans onderverdeeld in materiële schade (verlies van ‘verdienvermogen’ en therapiekosten) en smartegeld. ‘Bij een verkrachting legt de rechter grosso modo 25 duizend euro op aan smartegeld. Maar de materiële schade kan veel hoger zijn, tot zelfs in de miljoenen. Neem bijvoorbeeld de jarenlange schade van iemand die een goede baan had op een accountantskantoor, maar door het misbruik arbeidsongeschikt raakte.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden