De juiste zorg

'Neither the sun nordeath can be looked at with a steady eye', zo luidt een Engels gezegde. Mijn eerste en enige dode was mijn pasgeboren broertje....

Mijn broertje had natte zwarte krullen. Ingevroren blosjes op zijn wangen. Hij was molliger dan ik had verwacht en zag er heel zacht uit. Hij was echt mooi, ongelofelijk blank, en onmenselijk, een heilige bijna, groter dan het leven zelf. Jaren later werd ik akelig als ik Zwitsal babyzeep rook, omdat mijn broertje met dezelfde zeep was gewassen, Die had ik destijds in de keuken gevonden, en er stiekem aan geroken. Soms was ik ongerust geweest, omdat ik bang was dat ik door het ruiken aan de zeep een stukje van hem in mij had geroken. Soms voelde ik me schuldig over mijn angst, omdat ik met de dood die ik niet wilde ruiken, ook mijn broertje buiten had willen houden. Mijn onvermogen met de dood van mijn broertje om te gaan, zat vastgekleefd aan de geur van Zwitsal en uitte zich in misselijkheid, telkens als ik een baby rook. Woorden had ik er niet voor.

Mijn moeder vond het onvoorstelbaar dat Nederlandse vrouwen op tv met droge ogen over de dood van hun kind konden vertellen, terwijl zij het overlijden van een naaste ervoer als onoverkomelijk leed. Daarover praten was harteloos. Dus werd er vooral gezwegen.. Voor mij was het Nederlandse model een verademing. Er waren woorden. Beheersing. Rituelen. Regels. De Hollandse nuchterheid, het vermogen hart en verstand te scheiden zodat je met het beste van die twee tot regels en wetten kan komen, is een waardevol element van de Nederlandse aard.

Die nuchterheid wordt vaak aangezien voor harteloosheid of, zoals een Italiaanse minister onlangs stelde, zelfs voor 'nazi-praktijken'. Hij doelde daarmee vooral op de levensbeëindiging van babies. Een voorbeeld dat tot de verbeelding spreekt, omdat het gaat om onschuldige wezens die zelf niet bij machte zijn te kiezen.

Waar men in het buitenland nog bezig is met regels en wetten omtrent euthanasie, loopt Nederland voorop. Maureen Messent, een 67-jarige columniste van deBirmingham Mail, moet in juni voor de rechtbank verschijnen omdat ze in een column na vijfendertig jaar een familiegeheim naar buiten heeft gebracht: ze had haar oudtante, die longkanker had en ondraaglijke pijn leed, een overdosis morfine gegeven en zo een einde gemaakt. In de media wordt deze overjarige 'moord' een 'mercy killing' genoemd. Moord uit genade.

Messent maakt in haar column duidelijk dat ze dol was op haar oudtante en dat ze uit medelijden heeft gehandeld. Toch verdient Messents actie geen schoonheidsprijs, want haar oudtante had nooit over euthanasie gesproken er waren nergens afspraken over gemaakt. Messents gekoketteer met de liefde voor haar oudtante is dubieus, omdat ze te lijkt te willen zeggen dat je alleen mag beslissen over leven en dood als je zielsveel van iemand houdt. Zoals de media het noemen, zo wil Messent dat haar daad - waarover ze geen wroeging heeft - wordt gezien: een daad van genade. Dat ze nu met het oude verhaal naar buiten komt, is omdat ze wil dat er een publiek debat komt over legalisering van gelimiteerde euthanasie.

In het buitenland worstelt men met vragen als: 'mogen wij, mensen, voor God spelen?', terwijl Nederlanders zich al lang omringen met vooruitstrevende regels en wetten, voortkomend uit een andere vraag: wat is de kwaliteit van dit leven en is er sprake van uitzichtloos en ondragelijke lijden?

Bijna elke Nederlander heeft een uitgesproken mening over de kwaliteit van het leven en weet wat er moet gebeuren als die kwaliteit niet kan worden gewaarborgd. Met onze ratio durven we zelfs de verantwoordelijkheid te nemen voor de levensbeëindiging van de allerkleinsten die lijden en die geen woorden hebben om te kiezen. Ik zou willen dat we ook vooruitstrevend en onorthodox kunnen zijn in het beschermen van de allerkleinsten tijdens hun leven.

We hebben kindertelefoons waar kinderen hun vragen en klachten kwijt kunnen, we hebben kinderboeken en kinderfilms, enzovoort. In deze maatschappij tellen kinderen mee en wordt er naar hen geluisterd. En toch sterft in dit land elke week een kind aan mishandeling door de ouders. Het merendeel van hen is jonger dan twee jaar, het zijn kinderen die nog niet kunnen praten. Juist voor hen zijn onorthodoxe noodzakelijk: hef bijvoorbeeld het recht op privacy op van ouders of verzorgers bij wie gerede vermoedens van mishandeling bestaan. Koppel elke instantie die met kindermishandeling heeft te maken, van politie tot psycholoog, van ziekenhuis en hulpverlener tot vertrouwensarts aan elkaar, zodat kostbare informatie niet verloren gaat. En stop miljoenen in campagnes waarmee de bevolking wordt aangespoord de verantwoordelijkheid te nemen voor ieder kind in zijn buurt.

Neither the suffering nor thedeath of a child can be looked at with a steady eye.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden