De Jackson-Vijf van de bieren

Dit jaar is het veertig jaar geleden dat Michael Jackson zijn eerste grote werk uitbracht. Nee, niet de te vroeg gestorven Amerikaanse zanger, maar de Britse bier- en whiskyschrijver. Ook te vroeg overleden trouwens.

't IJ IJndejaars

In 1977 kwam zijn boek The World Guide to Beer uit, in het Nederlands vertaald als de Spectrum Bieratlas. Het was een tijd dat overal ter wereld het aantal brouwerijen tot een historisch dieptepunt was gedaald. De industriële brouwerijen werden groter, de variatie in bieren werd steeds minder.

Het was echter ook de tijd dat er een tegenbeweging op gang kwam. In San Francisco bijvoorbeeld begon de Anchor Brewing Company weer klassieke porters, stouts en barley wines te maken. In Engeland werd de consumentenorganisatie Campaign for Real Ale (CAMRA) opgericht, die zich inzette voor het behoud van traditionele, Britse ales.

En Jackson schreef dus zijn boek. Zijn staalkaart van de wereld van het bier op dat moment beschreef bierstijlen, tradities en gebruiken, netjes per land geordend. De meeste aandacht ging uit naar de vier landen waar nog wat over was van de biercultuur: Engeland, Duitsland, Tsjechië en België. Het boek was een startsein voor het herontdekken van de bieren die we uit het oog waren verloren.

Tot de Nederlandse pionierende brouwerijen behoren onder meer de Arcense Bierbrouwerij (nu Hertog Jan), De Raaf (Heumen) en 't IJ (Amsterdam). Zij gaven het Nederlandse bier weer wat kleur op de wangen. In 1980 werd de consumentenvereniging PINT opgericht.

De variatie in het bieraanbod is tegenwoordig groter dan ieder van ons ooit heeft meegemaakt. En dat is mede aan Jackson te danken. Vijf keer Michael Jackson, vijf keer bier.

Zundert

Over Nederland weet Jackson in zijn boek uit 1977 negen pagina's vol te maken. 'Nederland is een pilsland geworden', constateert hij. Toch ziet hij lichtpuntjes: Brand Up, Gulpener Dort, Heineken bokbier en het patersbier van La Trappe, 'al heeft het niet de distinctie van de Belgische trappistenbieren'.

Dat was toen. Tegenwoordig kent La Trappe een fraai en ruim assortiment trappistenbieren. Niet alleen donker, maar bijvoorbeeld ook blond en witbier. Die andere Nederlandse trappist, Zundert, maakt sinds 2013 één bier. Maar dat is geen probleem, want het amberkleurige bier van 8 procent alcohol is heerlijk vol, broodsmaak, fruitig en zoetkruidig.

Zundert Trappist

Duvel

Jackson maakte gebruik van bierstijlen om overzicht te creëren in het bierlandschap. Dankzij het gebruik van namen zoals saison, porter en pils weet je wat je als bierdrinker ongeveer kunt verwachten. Zo'n idioom is praktisch.

Veel Belgische bieren laten zich niet zo makkelijk vangen in een stijlomschrijving. Zo ook Duvel: 'een bier in een zelfgecreëerde stijl' aldus Jackson. Sinds een paar jaar wordt er jaarlijks een Tripel Hop-variant gemaakt waarin naast de voor dit bier gebruikelijke Saaz en Styrian Golding-hop nog een derde wordt toegevoegd. De uitvoering met HBC291-hop kent aangenaam over elkaar heen buitelende hopwolken. Genoeglijk van smaak en verrassend verfrissend.

Duvel Tripel Hop

Thornbridge

Jackson werd in 1942 in Yorkshire geboren. Als Brits bierliefhebber was hij vanaf het begin supporter van CAMRA, die strijdt voor het behoud van 'cask ale'. Dat is ale (bovengistend bier) die in het vat verder rijpt en pas in de pub tot volle wasdom komt. In Nederland kunnen we onder andere in Den Bosch ervaren wat het is om een cask ale te drinken. De Thornbridge bar aldaar tapt de bieren van de gelijknamige brouwerij uit Derbyshire met de handpomp, zonder koolzuurgas dus. In deze donkere dagen kiezen we de Bracia: een verwarmende, rijke gerstewijn waar Italiaanse kastanjehoning in is verwerkt.

Thornbridge Bracia Rich Dark Ale

Liefmans

België was voor Jackson toch wel het meeste intrigerende bierland. Met name de zure bieren konden op zijn warme belangstelling rekenen. Geuze bijvoorbeeld, maar ook het fruitig friszure Vlaamse oud bruin. Verwar het vooral niet met het mierzoete Nederlandse oud bruin. Liefmans uit Oudenaarde maakt al decennialang het Goudenband bier. Zoetzuur, rins, vineus, fruitig, complex en interessant bier.

Liefmans Goudenband

't IJ

In de episode Our Daily Beer van Jacksons tv-programma The Beer Hunter (Discovery 1990) zit een item over brouwerij 't IJ in Amsterdam, opgericht in 1985. Jackson gaat in Nederland op bezoek bij drie brouwerijen die bieren maken in de klassieke abdijstijlen dubbel en tripel. Het is een kijkje in de begindagen van het nieuwe bierlandschap.

Op de eerste schreden in de bierwereld volgden voor 't IJ grotere stappen, waaronder de samenwerking met het Belgische Duvel Moortgat en het maken van bieren voor sterrenrestaurant Ciel Bleu. De gulle IJndejaars mag ook aan het begin van 2017 worden genoten: een zwoele amberkleurige ale met caramel en een bittertje in de smaak.

r.vanderlaan@volkskrant.nl

't IJ IJndejaars
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden