Interview

'De haat voor mij als vrouw met een mening is onvoorstelbaar'

Wat betekent het om nu vrouw te zijn? In een reeks interviews stelt de Volkskrant die kwestie aan de orde. Columnist Asha ten Broeke (34): 'Ik hoef geen piemel, maar zou wel graag boos kunnen worden zonder dat men mij hysterisch vindt.'

Asha ten Broeke: 'Borsten vind ik prachtig, maar borsthaar ook.' Beeld Imke Panhuijzen / de Volkskrant

Als make-uploze, beginselvaste feministische Volkskrant-columnist roept Asha ten Broeke agressie op, vooral bij mannen. Haar karakter, zegt ze, 'botst met de genderverwachting'. Soms denkt ze: was ik maar een kerel, maar ze houdt van breien en zwanger zijn vond ze heerlijk.

De huiskamer van haar jarenzeventigwoning, die ze bewoont met haar man en twee dochters van 6 en 9, is gevuld met speelgoed, knutselwerk en sciencefictionboeken. Aan de muur hangt een poster van Star Wars-heldin prinses Leia.

Lijk jij op je moeder?

'Wij delen een diepe wens om te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit. Als lid van de Vrouwenvredesbeweging leerde ze mij zelfstandig na te denken over machtsposities. Als ze op mijn kinderen gepast heeft, staan we bij het afscheid eindeloos te discussiëren over Trump. Mijn vader was meer geïnteresseerd in timmeren en klussen. Hij scheidde van mijn moeder toen ik 14 was. Ik spreek hem nooit meer.'

Op je 23ste ben je al aan een gezin begonnen. Wist je dat je de juiste man gevonden had?

'Daarover heb ik nooit enige twijfel gehad. Na drie dagen zei hij 'Ik hou van je' en hoorde ik mijzelf zeggen 'Ik ook van jou.' Done deal. Hij woonde in een van de twee studentenflats in Enschede, waar de heavy metal-liefhebbers zaten. Toen ik hospiteerde, werd de deur geopend door een meisje in een T-shirt met de tekst More brutal than your mother's vagina. Ik voelde me meteen thuis. Mijn man is net zo'n nerd als ik. Na dertien jaar zijn we nog steeds aan elkaar verslingerd.'

Hoe was jij als meisje?

'Niet lieftallig. Als ik onrecht zag, kon ik mij niet beheersen. Op school ontketende ik een rel toen ik in een brief aan de VPRO-gids onthulde dat de hoofdredacteur van de schoolkrant een persbericht van het COC terzijde schoof met de woorden: jij bent toch geen pot ofzo? Er kwamen honderden brieven, Willem Wilmink schreef hoe goed het was dat ik opkwam voor mijn ideaal.'

Dwong de puberteit jou in een meisjesrol die je niet wilde?

'De scheiding der seksen die na de brugklas ontstond, vond ik heel frustrerend. Mijn twee beste vrienden wilden ineens klaverjassen zonder meisjes erbij. Ik was daar des duivels over.'

Was je onzeker over je uiterlijk?

'Nooit. Dat dank ik aan mijn moeder, die zei dat ik goed was zoals ik was. Hoewel ik in een slobbertrui met slobberbroek liep, had ik nooit te klagen over aandacht. Zelfs meer dan me lief was, want ik ben graag alleen.'

Was je weleens verliefd op iemand?

'Ja, maar ik viel op karakter. Ik ben niet per se hetero. Borsten vind ik prachtig, maar borsthaar ook. Helaas zie je dat zelden samen in één persoon. Conchita Wurst (de dragqueen die het Songfestival won, red.) vind ik een van de meest sexy mensen ter wereld.'

Heeft het moederschap jou geconfronteerd met je vrouwelijke kant?

'Ik vond het heerlijk om zwanger te zijn, maar het concept borstvoeding druist in tegen de manier waarop ik in het leven sta. Ik keek er aanvankelijk technisch tegenaan. Zo van: awesome machine. Maar ik raakte in alle staten. Plotseling was ik gereduceerd tot het verlengstuk van mijn kind. Als mijn baby ging huilen omdat ze de borst wilde, begon ik ook. Toen zei mijn man: deze gekkigheid moet ophouden, en is hij flesvoeding gaan halen.

Op het consultatiebureau merkte ik dat ze mij hierdoor geen goede moeder vonden. Maar ik heb uitgezocht of borstvoeding beter is dan flesvoeding en dat blijkt nauwelijks het geval. Natuurlijk is niet altijd beter; die denkfout wordt vaak gemaakt, ook in de genderdiscussie. Als tussen mannen en vrouwen een natuurlijk verschil bestaat, hoeft dat nog niet goed te zijn. Kanker is ook niet goed.'

Asha ten Broeke

1983 Geboren in Groningen

2001 Psychologie en communicatiewetenschappen aan Universiteit Twente (UT)

2004-2005 Persvoorlichting UT

2006 Doctoraal communicatiewetenschappen

2006-2011 Redacteur Kennislink.nl

2010 Boek Het idee m/v

2011 Freelance journalist en columnist bij Trouw

2012 Boek Eet mij (met Ronald Veldhuizen)

2013 Columnist bij de Volkskrant en Opzij, werkt aan derde boek, een wetenschappelijke zoektocht naar de oorzaken van hetero- en homoseksualiteit

Je zou de natuur wel kunnen accepteren.

'Fysiek is het verschil tussen mannen en vrouwen meestal een feit. Maar dan is de vraag: welke culturele waarde hecht je eraan? Jagers-verzamelaars waren egalitair. Pas toen de landbouw opkwam, men op één plaats ging wonen en vrouwen meer kinderen kregen, is het grote verschil tussen mannen en vrouwen ontstaan.'

Tegenwoordig krijgen vrouwen weer minder kinderen, terwijl de blogs en vlogs over make-up en afslanken je om de oren vliegen.

'In onze beeldcultuur is het makkelijk om aantrekkelijk te zijn, dus doen vrouwen daar hun best voor. Ze internaliseren de eis en gaan het scheren van hun benen als eigen wens ervaren. Als je van kinds af aan te horen krijgt dat de wereld is verdeeld in blauw en roze, ga je dat geloven.'

Hoe voed je jouw dochters op?

'Ik leer ze om onafhankelijk te denken. Ik ben niet van de genderpolitie; mijn jongste dochter kwam laatst thuis met gelakte nagels. Prima, maar als we naar een prinsessenfilm kijken, vraag ik wel: waarom moet een vrouw altijd gered worden? De little pony's vind ik leuk, die leven in een matriarchaat.'

Heeft jouw vader zijn kleindochters ontmoet?

'Die behoefte blijkt hij niet te hebben. Na de scheiding is hij van mij weggedreven. In zijn nieuwe leven was weinig ruimte voor mij. Hij stopte mijn studietoelage omdat hij wilde reizen met zijn vriendin. Toen hij zei dat hij niet wist of hij van me hield, leek het me logisch dat we verder onze eigen weg zouden gaan. Ik heb daar vrede mee, koester liever de goede herinneringen aan toen ik klein was en we samen leuke dingen deden, dan dat ik verbitterd raak.'

Heeft de ervaring met jouw vader jouw beeld van mannen gevormd?

'Ik zou mijn vader geen prototype van het mandom willen noemen. Mijn eigen man is juist heel zorgzaam.'

Belemmert het vrouwzijn jouw functioneren?

'Van een vrouw wordt de deskundigheid sneller in twijfel getrokken dan van een man. Feiten die je noemt, worden als mening beschouwd. Als je bij vergaderingen veel aan het woord bent, word je als haantje de voorste gezien, terwijl mannen juist worden geprezen om hun inbreng. Aan het uiterlijk van vrouwen worden ook hogere eisen gesteld. Ik hoef geen piemel, maar zou wel graag boos willen kunnen worden zonder dat men mij hysterisch vindt, of op tv willen komen zonder dat men mij een dik varken noemt.'

Heb je jouw status als opiniemaker niet juist mede aan je vrouwzijn te danken?

'Ik werd ooit columnist bij Trouw omdat ze een vrouw zochten. Maar de haat en vitriool die mij als vrouw met een mening ten deel valt, is onvoorstelbaar. Voor een vrouwelijke journalist heeft non-privilege trouwens ook voordelen. Witte heteromannen die nooit een strobreed in de weg is gelegd, hebben vaak minder oog voor maatschappelijke systemen die tot onderdrukking leiden.'

Heb jij een man nodig?

'Ons gesprek gaat veel over mannen, terwijl ze in mijn leven niet zo'n grote rol spelen. Ik zou niet graag leven zonder de persoon met wie ik al dertien jaar grote en kleine zorgen deel. Toevallig is hij een man.'

Je bent een feminist, geen avonturier.

'In mijn privé-leven zoek ik veiligheid.

Sinds ik een auto-immuunziekte heb, ben ik snel moe. Ik vind het heerlijk om thuis te breien en te knutselen. Wij gaan al jaren op vakantie naar Center Parcs, naar hetzelfde huisje. Ik zou mijn dochters wel iets van de wereld willen laten zien, maar word al zenuwachtig van het idee dat ik naar een plek zou moeten waar ik nooit eerder ben geweest.'

Is de hoofddoek een symbool van onderdrukking?

'Op zich ben ik tegen het bedekken van het lichaam van de vrouw als bescherming tegen de man, maar als vrouwen zeggen: met die hoofddoek draag ik mijn islamitische identiteit uit, past mij bescheidenheid. Als niet-moslimvrouw is het voor mij theorie, terwijl deze kwestie voor moslimvrouwen verstrengeld is met hun levenservaringen.'

Voor islamitische vrouwen gelden andere normen dan voor christelijke of atheïstische?

'De wereld heeft het niet nodig dat witte, ongelovige vrouwen zich als olifanten in de porseleinkast van de hoofddoekdiscussie begeven. Ik ondersteun alle pogingen tot bevrijding, maar het feminisme van islamitische vrouwen bevindt zich op een ander kruispunt dan dat van mij.'

Lees meer interviews uit de serie 'Als vrouw' (+)

'Toen de pil kwam was dat een enorme opluchting'
Chef-kok Jean Beddington (68): 'Ik heb nooit aan deuren hoeven rammelen. Maar het old boys network, daar hoorde ik niet bij.'

'Je moet als vrouw altijd op je hoede zijn'
Actrice Marieke Heebink: 'Ik weet niet zo goed wat een moeder is. Ik heb een ongezond vrouwbeeld meegekregen.'

'Ik ben een volhouder en blijf trouw aan gemaakte keuzen'
Eugenie van Agt-Krekelberg, echtgenote van minister en later premier Dries van Agt, koos voor een leven dat grotendeels was gewijd aan haar gezin. Dat was een geëmancipeerde keuze, vindt zij.

'Je moet niet gaan zitten huilen'
Directeur Heleen Sonnenberg: 'De emotie die bij dit bedrijf hoort, kon ik als geen ander overbrengen.'

'De bewijsdrang is weg, of in ieder geval luw'
Ex-marathonzwemster Edith van Dijk (43): 'De bewijsdrang is weg, of in ieder geval luw.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden