De geest van frère Roger leeft voort - het Taizé-gevoel is er nog

Ook na de moord op stichter frère Roger weten jongeren de oecumenische geloofsgemeenschap in Taizé te vinden...

Voor de meeste kloosters is de zondag een rustdag, maar in het FranseTaizé is het een chaotische wisseldag, met een komen en gaan vantouringcars met nummerborden uit de meest uiteenlopende landen. Vanaf 'sochtends vroeg is het een gekrioel van jongeren die voor vertrek nog eenlaatste blik in de kerk willen werpen, of snel nog even een souvenir willenkopen (vooral het kettinkje met het Taizé-kruisje is populair), omvervolgens in tranen afscheid te nemen van nieuwe vrienden envakantieliefdes.

Een laatste telefoonnummer wordt nog uitgewisseld als in een arriverendebus slaperige gezichten tegen de ramen gedrukt worden. Een zojuistaangekomen groep sjouwt met grote tassen naar het 'verwelkompunt'. Eenaantal van hen is voor het eerst in Taizé, voor anderen is het al hetveertiende bezoek. Maar dit jaar is de aankomst zelfs voor de meest ervarenTaizé-ganger wat onwennig. Marja de Boer (19) is voor de negende keer inTaizé. Eigenlijk wilde ze dit jaar juist een keertje niet gaan. 'Maar doorde moord op frère Roger werd ik erg nieuwsgierig of er dingen veranderdwaren', zegt ze. Bij het welkom merkt ze al dat het leven in Taizé gewoonis doorgegaan. Een broeder vertelt wat praktische zaken en laat de jongereneen thema kiezen, waarmee ze deze week in een gespreksgroepje aan de slagzullen gaan. Daarnaast moet er een corvee-taak gekozen worden, bijvoorbeeldde tuin bijharken, koken, 's avonds de stilte bewaken of schoonmaken.

'Meteen na de dood van frère Roger ging alles gewoon verder', zegtbroeder Rob - 'in Taizé gebruiken we geen achternamen'. Het besef van demoord ging die avond langzaam door de kerk. Broeder Rob (50) dacht eerstdat het een beroerte was. De politie zei dat de 36-jarige Roemeense vrouw,die met een mes Roger voorin de kerk neerstak, een verwarde indruk maakte.Maar volgens de opvolger van frère Roger, broeder Aloïs, was het 'eenziekte die haar te machtig werd'. Tijdens de uitvaartdienst bad hij danook: 'Vader, vergeef haar, ze wist niet wat ze deed.'

De Roemeense zit nu nog vast bij de prefect in Dijon. 'De vraag of devrouw veroordeeld moet worden, laat me koud', zegt broeder Rob. 'Na deeerste verwarring gingen het bidden en zingen gewoon door.' De nacht na dedood van Roger werd een wake gehouden, terwijl de politie nog bezig was metsporenonderzoek. 'Mensen die de dagen daarna in Taizé kwamen, werdengetroffen door een sfeer van vrede. Buiten Taizé leek alles veelvreselijker.' Het Rode Kruis, dat ook naar het Franse dorpje was gekomen,trok na een dag de conclusie dat het niet zo veel te doen had; iedereenhielp elkaar al, er was een sfeer van verbondenheid en gebed.

'Zo ervoeren de broeders het ook', vertelt broeder Rob. 'God draagt je.De ervaring van die dagen was één zijn, één van ziel en hart.' Hijvoegt nog toe dat 'we het kwaad niet kunnen ontkennen'. 'Het kwaad kan erniet tegen als mensen zo voor vrede vechten. Het is het een doorn in hetoog, het kan er gewoonweg niet tegen. Roger stief op zijn plaats, hij isTaizé tot het einde trouw gebleven.'

Sekte

Een groepje jongens dat op weg is naar het avondgebed vertelt hoe jeTaizé kunt uitleggen. 'Als ik het thuis vertel, klinkt het snel als eensekte', aarzelt een van hen. Zijn vriend is stelliger: 'Je kan gewoonzeggen dat het een plek is waar jongeren heengaan en elke dag drie keernaar de kerk gaan. Ze praten, werken een beetje, krijgen eten dat niet teeten is en ze komen elk jaar terug. Het is hartstikke verslavend.'

In de loop van de week praten mensen vaak over het 'Taizé-gevoel'.Marja merkt met een tevreden grijns op dat dit gebleven is. 'Ik kan netals altijd in alle rust zoeken naar antwoorden en bezig zijn met mijngeloof.' Nienna Mees (17) omschrijft het gevoel als 'weten dat je op jeeigen manier mag geloven, dat het niet volgens regels hoeft, maar alleenzoals jij het wilt en voelt. En dat mensen zonder vooroordelen naar elkaarkijken, iedereen is er immers met eenzelfde doel.'

Dit komt vooral naar voren in de diensten. Drie keer per dag luiden inTaizé de klokken en gaat iedereen naar de kerk. De bezoekers laten zicheen uur lang meeslepen in meditatieve liederen die zich constant herhalen.Iedereen zit op de vloer, sommigen geknield, en geeft een eigen invullingaan dit moment van rust. Op een gegeven moment is het tien minuten langdoodstil in de met kaarsjes en oranje lampjes verlichte kerk. Dit zingenen bidden is voor de meeste pelgrims de essentie van Taizé.

Juist in de kerk moeten velen denken aan Roger. Marja: 'Hij maakte meeruit van de dienst dan je doorhad, je mist hem wel. Ik vond het altijd erggracieus dat zo'n oud mannetje voorop liep na de dienst. Nu rennen debroeders naar mijn idee de kerk uit.'

Dirkjan van den Berg (19), die voor de vierde keer afreisde naar Taizé,ervaart het net zo. 'Taizé is niet veranderd, maar als je veel met Rogerhad, mis je hem natuurlijk wel.' Hij had een speciale band met de bejaardebroeder: 'Wat ik vooral mooi vond, was hoe hij glimlachte als hij de kerkbinnenkwam. En die intocht duurde altijd twee tot drie minuten. Iedereenwas stil en vroeg zich af: haalt hij het nog wel, gaat hij niet vallen.'Ook het - 'onverstaanbare' - gebed dat Roger uitsprak na de stilte in deavonddienst mist Dirkjan. 'Ik heb een keer twintig minuten stiltemeegemaakt omdat hij in slaap was gevallen.'

Broeder Rob bewondert de kwetsbaarheid waarmee Roger zich altijdopstelde. 'De manier van sterven drukt eigenlijk een stempel op zijn leven.Mensen vergelijken dat ook wel met het heengaan van Martin Luther King enGandhi.'

Hij vreest de toekomst zonder frère Roger niet. 'Aan de broeders is hetnu om verder te gaan in de geest van Roger en op de wegen die hij geopendheeft. De tijd van stichting is voorbij, nu is de tijd van continuïteit.Tijdens de uitvaartdienst voelden we heel sterk alsof uit de hemel stukjesbroeder Roger over ons uitgedeeld werden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden