Interview Johan de Veer

De gaskranen in Groningen gaan dicht, maar de schade bij de inwoners is nog steeds enorm

Minister Wiebes besloot na de beving in Zeerijp dat de gaskraan dicht moet, maar de stapel schadeclaims en onzekerheid onder gedupeerden zijn nog altijd groot. Johan de Veer, politiek verslaggever bij Dagblad van het Noorden: ‘Het beeld dat heerst is: de gaswinning gaat omlaag, ze krijgen 1,15 miljard, dus Groningen is gefikst. Dat is te simpel.’

Een boerderij in in het Groningse dorp Startenhuizen is zwaar beschadigd door de aardbevingen. Beeld Hollandse Hoogte

Hoe is de stemming bij (gedupeerde) Groningers?

Johan de Veer: ‘We hadden net een ronde door de dorpen, waarbij de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) uitleg gaf over het nieuwe versterkingsplan. Daarbij merk je dat mensen wanhopig worden. Eerst krijgen ze een inspectierapport waarin staat dat de huizen versterkt moeten worden en dat het onveilig is, nu krijgen ze te horen dat dat niet zo is.

‘Het duurt allemaal te lang, dat leidt tot frustratie en boosheid. Je moet je voorstellen: je gaat elke dag naar je huis, daar denk je niet over na. Is je huis beschadigd, dan zie je elke dag als je naar huis gaat die scheuren weer. Dat maakt boos en verdrietig.’

Wat moet er gebeuren?

‘De eerste NCG werkte aan een plan dat kleine dorpen in hun totaliteit aanpakte: welke huizen moeten gesloopt? Moeten hele straten versterkt? Kunnen we, desgewenst in overleg met de familie, die hoog­bejaarde in een onverkoopbare ­woning die naar een verzorgingshuis wil uitkopen?

‘Er zaten toparchitecten op deze aanpak, die voelden zich maatschappelijk betrokken. Maar ­Wiebes wil alleen huizen met veel schade aanpakken. Dat geeft een Postcodeloterij-effect: de ene buurman krijgt een nieuw huis, maar de ander blijft met vijf scheuren zitten omdat het net niet ernstig genoeg is. Ik pleit voor een aanpak zoals na de vuurwerkramp in Enschede. Toen kregen inwoners van woningen die gesloopt moesten worden na overleg hetzelfde aantal vierkante meters vergoed, de rest moesten ze bijbetalen. Zo’n systeemaanpak kon een hele wijk verbeteren. Vandaag bezoekt minister Ollongren de dorpen, dan zullen bewoners zeggen dat ze terug willen naar zo’n gebiedsgerichte aanpak. De vraag is of zij dat omarmt.’

Johan de Veer: ‘We zijn zo gruwelijk veel geld kwijt aan de bestuurlijke spaghetti.’

Wat is de rol van het regionale bestuur?

‘Dat worstelt met het nieuwe versterkingsplan. Dat is door niemand vastgesteld, waardoor niemand ter verantwoording kan worden geroepen. De Groningse bestuurders sputteren wat, maar passen zich voort- durend aan het tempo van Den Haag aan, ze komen niet genoeg op voor hun inwoners. Eigenlijk moeten ze het bijltje erbij neerleggen: doe het zelf maar Wiebes. De minister wil dat de regio haar rol opeist, maar dan moet je die wel de middelen bieden en niet een plan dat niet deugt.

‘Oud-NCG Hans Alders kreeg een voorstel voor een speciale Groningenwet aangereikt, die de regio veel bevoegdheden geeft. Dat is in de jaren tachtig en ­negentig ook gebeurd met de Groningse en Drentse Veenkoloniën om dat gebied een sociale en economische oppepper te geven. Daarin gaf het Rijk wel terugkoppeling, maar verder geen bemoeienis en dat heeft gewerkt.’

In reactie op de achterstand in het afhandelen van claims stelt de secretaris van het Groninger Gasberaad een ‘generaal pardon’ voor. Goed idee?

‘Zeker, dan hoeven we geen energie te verspillen aan bureaucratie. Nu zijn we zo gruwelijk veel geld kwijt aan de bestuurlijke spaghetti. Maar ik denk niet dat Wiebes dat wil, omdat dat in zijn ogen toch te veel geld gaat kosten.’

Volgens Wiebes ligt de afbouw van gaswinning op schema. Is er dan toch hoop?

‘Het beeld dat heerst is: de gaswinning gaat omlaag, ze krijgen 1,15 miljard, dus Groningen is gefikst. Maar het is te simpel om te zeggen dat het probleem zo verholpen is.

Theodor Kockelkoren, de inspecteur-generaal van Staatstoezicht op de Mijnen, is veel in dit gebied om uitleg te geven. Zo zegt hij dat de druk verandert door de verlaging, met juist de kans op meer bevingen tot gevolg.

‘Zo’n realistische weergave wordt gewaardeerd. Je hoeft het niet mooier of lelijker te maken, het is wat het is en dat is geen vrolijk stemmend beeld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden