De frauderende mensheid is duidelijk aan vervanging toe

Heeft het leven eigenlijk zin? We hangen op een planeet losjes in een universum dat dertien miljard jaar oud is en dat volgens de bestuursvoorzitter van de publieke omroep over tweehonderd jaar opnieuw zal worden geschapen....

Hij kan zich althans niet voorstellen dat het langer duurt. ‘In elk geval duurt het geen dertien miljard jaar meer. Dat kán niet.’ Maar probeer je nu eens voor te stellen dat het wel zo is; doe je ogen dicht, meet dertien miljard jaar uit tegen de binnenkant van je schedeldak, projecteer de sterrenhemel op het filmdoek van je ogen en verbeeld je dat ergens in die onmetelijke ruimte het heelal nieuw wordt, de aarde nieuw, en alle mensen die erop wonen worden nieuw.

Het zou toch ook wel eens tijd worden, want de mensheid is duidelijk aan vervanging toe. Lees mee over de mensheid in de kranten van de afgelopen dagen. Verrijking van bestuurders in de zorg, jokkende burgemeester in Den Helder, grootschalige belastingfraude met rolstoelen in Dronten, frauderende postbode in Amsterdam, subsidieschandaal in Limburg, de minister van Binnenlandse Zaken maakt zich openlijk zorgen over de bestuurlijke integriteit in Nederland, Gerlach Cerfontaine geeft, nu het geen gevolgen meer heeft, ruiterlijk toe dat hij ‘niet transparant’ is geweest, de Paus draait de beschaving terug, toezichthouders houden geen toezicht, falende bestuurders eisen bonussen omdat ze onmisbaar zijn; de aardige mensen worden steeds armer en de vervelende steeds rijker; de krant wordt weer eens verkocht, zoals alles wordt opgekocht, leeggegeten en achtergelaten, het heet, geloof ik, efficiëntie.

En dat allemaal in een hoekje van een universum dat al 13,5 miljard jaar oud is. De onbevattelijkheid van dat getal maakt dat je ons sjofele bestaan op aarde ondanks alles moet beschouwen als een wonder. Je kunt het een godswonder noemen, als je in God gelooft, je kunt ook met ongeloof reageren. Want geloof of ongeloof: op een schaal van 13,5 miljard jaar is het verschil daartussen nauwelijks te meten.

Intussen lees je dagelijks in de kranten over de kleine beslommeringen op onze planeet. In India worden patiënten misbruikt om medicijnen te testen voor de Europese markt. Het farmaceutische bedrijf Glaxo- SmithKline heeft een medicijn tegen borstkanker getest op ernstig zieke vrouwen. En het farmaceutische bedrijf AstraZeneca heeft in strijd met de regels van de medische ethiek placebo’s verstrekt aan Indiase schizofreniepatiënten.

En onze planeet is een stip in de oneindigheid, en mijn huis is een stip op de planeet, en in mijn huis lig ik in bed met spit. En als er niet gauw iemand thuis komt en me redt, blijf ik hier vermoedelijk voor eeuwig liggen. Met een laptop op mijn kussen, waarin ik grimmige bestanden opsla met frauduleuze praktijken, en over dertien miljard jaar word ik dan door de bewoners van de nieuwe wereld gevonden in een hoek van de Melkweg, met pijn in mijn rug en een sikkeneurig overzicht van alle kwalen in de oude wereld.

Want intussen fraudeert de mensheid hier op aarde er lustig op los. Paul van Buitenen heeft gevallen van fraude opgespoord bij antifraudebureau OLAF, Office Européen de Lutte Anti-Fraude, van de EU. En dan zou je verwachten dat een antifraudebureau het belangrijk vindt zulke aantijgingen meteen te ontkrachten; je zou denken dat OLAF maar al te graag wil bewijzen niet pró- maar juist ántifraude te zijn. Maar naar zo’n open en eerlijke reactie kun je lang zoeken; het televisieprogramma Reporter toonde in een uitzending over de kwestie alleen een summiere verklaring van het antifraudebureau. ‘De heer van Buitenen stelt vragen en klaagt over zaken waarop OLAF al uitgebreid geantwoord heeft. Er zit weinig tot niets nieuws bij. Daarnaast is er sprake van een aantal feitelijke onjuistheden en misverstanden.’ Punt.

Deze reactie laat zien dat OLAF als antifraudebureau geen knip voor de neus waard is. Als je ervan wordt beticht incorrect te handelen en kritiek van de Europese Ombudsman daarop te negeren, dien je als antifraudebureau volop tekst en uitleg te geven. Aan de pers, en aan de Europese burgers. Wie in zo’n geval zwijgt, en de heilige opdracht van het fraudebestrijden niet herkent, kan niet worden vertrouwd met onderzoek naar fraude. Zelfs als Van Buitenen geen gelijk zou hebben, krijgt hij het zo alsnog.

Maar wanhoop niet: over dertien miljard jaar wordt alles nieuw. Dat houd ik mezelf althans voor, nu ik hier bewegingloos in bed lig. Hoe langer de spit duurt, hoe mopperiger ik word; straks word ik nog zo’n populistische peuteraar die op alles wat heeft aan te merken zonder oplossingen te bieden. Een dadenloze haarklover die wel praatjes heeft, maar zelf tot niets komt. In de woorden van de bedlegerige Heinrich Heine, gesproken tegen de vriendin die hij niets had te bieden: ‘Worte! Worte! keine Thaten! / Nimals Fleisch, geliebte Puppe. / Immer Geist und keinen Braten,/ Keine Knödel in der Suppe.’

Nee, had ik het vrolijke perspectief op de eeuwigheid niet, dan zou ik nu niet alleen onmachtig liggen tieren tegen de farmaceutische industrie en antifraudebureau OLAF, maar dan zou ik ook tekeer gaan tegen al die hogeropgeleiden die jaren hun mond hebben gehouden en nu – nu zelfs de PvdA het gedachtegoed van Wilders heeft omarmd -–opeens zo nodig op Wilders moeten stemmen. Omdat ze zich zorgen maken over de vrijheid van meningsuiting.

Overal fraude, frauderende fraudebestrijders, falende toezichthouders, helden van het vrije woord die pas een mening durven te hebben als iedereen hem heeft; en dit alles hangend in dertien miljard jaar eeuwigheid – het leven dat zo kort is als een ademtocht, onze planeet die niet meer is dan een speldenknop – en alles komt goed, dat geloof ik wel, morgen, of overmorgen, of over dertien miljard jaar, maar alles komt goed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden