De etnische factor: vooroordelen bij online daten

Ben je niet wit, dan krijg je al gauw vragen als: waar kom je vandaan, wat voor mix ben je? 'Alsof het over een soort pasta gaat.' Gekleurde gebruikers over hun ervaringen met datingapps.

'Mensen van kleur hebben aanzienlijk minder kans op een reactie dan witte gebruikers op een online datingsite.' Beeld Gees Voorhees

Datingapps zeggen graag dat ze er voor iedereen zijn en dat ze mensen in allerlei soorten en maten met elkaar in contact brengen. Dat is de mooie theorie, maar de werkelijkheid vertelt vaak een ander verhaal.

Bij de meeste datingapps gaat het in eerste instantie om uiterlijk, en daarbij is huidskleur een van de eerste dingen die in het oog springen. Bovendien zit je match niet tegenover je in het café, maar veilig opgeborgen in je telefoon. En die comfortabele afstand wil nog weleens als olie op het vuur van vooroordelen werken.

De cijfers van OkCupid, de grootste datingsite in de Verenigde Staten, laten het zien. In 2014 deed de site onderzoek naar de voorkeuren van haar gebruikers. Daaruit bleek dat mensen van kleur aanzienlijk minder kans op een reactie hadden dan witte gebruikers. Vooral zwarte mensen en Aziatische mannen liggen slecht in de datingmarkt.

'Er is een systematisch raciale bias op datingapps', zei Christian Rudder, oprichter van OkCupid en auteur van het boek Dataclysm vorig jaar tegen The Daily Show.

Grote lul

En als er wel een match is, dan gaat het meestal al snel over de huidskleur. Als Manju Reijmer op Tinder een match heeft met een witte man, kan hij erop wachten. 'Laatst nog zei een gozer tegen me: where are you from?', vertelt Reijmer. 'Gewoon een Nederlander die Engels tegen me gaat praten, terwijl mijn profiel in het Nederlands is.' Reijmer (26) woont in Amsterdam, is Nederlands van Zuid-Aziatische komaf en ja, heeft een donkere huidskleur. Daarom, merkt hij, worden er door zijn matches vaak allerlei stereotyperingen op hem geprojecteerd. 'Of ik een grote lul heb, want ze projecteren VIVA-vooroordelen over zwarte mannen op me. En of ik top ben; al die klassieke stereotypes van de zwarte man.'

De 21-jarige Rotterdamse Gianna Valeria gebruikt inmiddels geen datingapps meer. Op de vraag of ze met Tinder is gestopt vanwege de stereotyperingen, antwoordt ze in eerste instantie ontkennend. Dan bedenkt ze zich. 'Eigenlijk wel, want je krijgt telkens dezelfde eentonige rotvragen. Als ik nu met iemand zou matchen, kan ik vijf vragen noemen die ze als eerste gaan stellen. Ik wil mensen op een leukere manier leren kennen, niet door middel van zo'n checklist.'

Valeria valt niet heel erg op stereotiepe witte mannen. 'Maar als ik dan wel een keertje naar rechts swipete, werden al mijn vermoedens bevestigd. Dan was het meteen van: 'Je bent de eerste donkere vrouw waar ik voor swipe.' Zo ging het bijna altijd. 'Eerst vragen ze iets over mijn afkomst, dan waar ik woon en daarna wat voor mix ik ben. Alsof het over een soort pasta gaat.' Op zich vindt ze het niet heel gek als mensen naar haar afkomst vragen - 'ik ben half Moluks, kwart Kaapverdiaans, kwart Portugees' - maar er worden vaak conclusies getrokken en het gesprek blijft maar over haar afkomst gaan.

'Het zijn nooit echt negatieve opmerkingen, maar je bent iets ... exotisch. Dat woord, echt tenenkrommend.' Omdat de vraag over haar afkomst zo vaak werd gesteld, overwoog Gianna op een gegeven moment om een kant-en-klare taartdiagram te maken dat ze meteen naar mensen kon sturen.

De lusten en lasten van online daten

Veel mensen wagen zich tegenwoordig aan een digitale zoektocht naar de ware of een leuk avontuurtje. De Volkskrant onderzocht wat dating-apps met ons liefdesleven doen. Deel hier jouw online date-ervaring en swipe je weg langs een aantal enthousiaste Tinderaars.

Zeldzame diersoort

Ervaart Gianna dit soort opmerkingen altijd als racisme? 'Als het van een blanke man komt die doet alsof je een zeldzame diersoort bent, vind ik het vervelend. Maar als iemand het puur uit interesse vraagt en er niet duizend jaar op doorgaat, vind ik het prima. Het is alleen wel opvallend hoe vaak die vraag wordt gesteld.'

Anderhalf jaar geleden schreef Vice-redacteur Charlie Brinkhurst-Cuff het stuk 'Vrouwen van kleur krijgen geen liefde op Tinder', waarin ze vertelde over haar ervaringen als donkere vrouw op een dominant wit socialmediaplatform. 'Van de honderden gesprekken die ik op de app gehad heb', schrijft Brinkhurst-Cuff, 'werd ik in ongeveer de helft daarvan geobjectificeerd vanwege mijn etniciteit.' Zo schreef de 25-jarige David: 'Ik zou zo graag seks met een zwart meisje willen. Dat heb ik nog nooit gedaan. Wat dacht je ervan?'

Niet iedereen zal dat (h)erkennen als racisme. Huidskleur kan ook een esthetische voorkeur zijn, net zoals vallen op blond haar en blauwe ogen dat is, of een zwak hebben voor mensen met rood haar. Als je je tot iemand aangetrokken voelt mede omdat hij of zij een donkere huidskleur heeft en je dat benoemt, maakt dat je dan een racist? Nieuwsgierigheid naar de afkomst van iemand kan bovendien oprecht zijn en hoeft niet meteen iets te zeggen over zijn of haar opvattingen.

Lees ook de andere stukken van onze online-dating special

Dating apps zijn niet meer alleen voor vluchtige seks, ook de liefde is definitief gedigitaliseerd.
Deze algoritmen gaan schuil achter datingapps, hoe bepalen zij wie jouw ideale match is?
In je eentje op de bank door een catalogus met potentiële partners swipen? Het toppunt van romantiek, vindt liefdesfilosoof Jan Drost.
En nog vijf vragen over liefde in tijden van Tinder
Tot slot zitten er ook keerzijdes aan een onbeperkt datingaanbod.

Exotisme

Maar toch. Natuurlijk is het onwenselijk en onbeschoft om iemand in het eerste contact te reduceren tot zijn etniciteit, te destilleren tot een exotisch fenomeen. Dat gebeurt natuurlijk ook in het echte leven, maar door de comfortabele sociale afstand van datingapps ligt de drempel nog lager.

Voor Manju Reijmer zijn de exotische stereotyperingen een extra drempel. Iemand die over zijn huidskleur begint, kapt hij niet af. 'Die luxe heb je niet in Nederland als je bruin bent. Anders zou ik eigenlijk niet kunnen daten.' Hij is eraan gewend geraakt. 'Meestal als ik langer met mensen praat, komen ze wel over dat stereotype heen.' En als ze dat niet lukt? 'Diegenen die op zoek zijn naar de stereotiepe zwarte, gespierde man met een grote lul, haken vrij snel af als ze erachter komen dat ik dat niet ben.'

Alternatieve datingapps

Zoals wel vaker, zijn er appontwikkelaars die van de nood een soort van deugd proberen te maken. Zo zijn er apps verschenen die zich richten op niet-witte gebruikers: Meld voor de 'zwarte professional', SoulSwipe voor 'black dating, done right' en BAE (Before Anyone Else) voor zwarte millennials. Ondertussen richten apps als Color Dating en Mixy zich juist op interraciale relaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.