DE BTW-CARROUSEL

> RECONSTRUCTIE HET COPACO VAN HANS WIEGEL Het computerbedrijf Copaco heeft voor miljoenen euro's gefraudeerd met de BTW. President-commissaris Hans Wiegel liet de melding van de fraude achterwege in het jaarverslag over 2002....

Boris begon net als Hans Wiegel in 1998 bij Copaco inEindhoven. Maar waar de VVD'er als president-commissaris toezichtmoest houden op de top van de net naar de beurs gebrachtegroothandel in computerartikelen, kreeg de gesjeesde HEAO'er eenbaan onder aan de ladder, als productspecialist. Hij wist allesop computergebied over het merk Toshiba, net als over Sony - endat soort nerds konden ze op kantoor goed gebruiken.

Boris (23) had een vriend, een computerhandelaar die hij vanzijn vorige baan kende. Met Sven ging hij naar de schietbaan inBelgië en bezocht hij computerbeurzen. Thuis bij Sven inNeerpelt spraken ze wekelijks over auto's, natuurlijk overcomputers, en over het feit dat Boris dolgraag naar hetbuitenland wilde. Alleen ontbrak het geld daarvoor.

Toen Sven hem op een dag in 2001 op zijn werk belde met hetvoorstel om via Copaco met de BTW te frauderen, leek dat Borismeteen een goed idee. Vooral vanwege het bedrag dat zijn vriendvoor hem in petto had: achttienduizend euro. Later kwamen daarnog wat losse bedragen, etentjes, een fotoprinter,computeronderdelen en een digitale camera bij.

Bert, die Boris ook op een computerbeurs had ontmoet, zat ookin het complot, zo kreeg hij te horen. Bert zou de spullenleveren met zijn onderneming Verlascon Techniek. Svens Belgischebedrijf SMD zou de computeronderdelen afnemen. Een paar maandenlater veranderden de bedrijven van naam, en werd er zaken gedaanmet bedrijven als Saenmeul, Slagerij R. Grieving en Tricotal -allemaal vennootschappen waarbij Bert en Sven direct betrokkenwaren. Het doel bleef al die tijd hetzelfde: Bert, Sven en Boriswilden rijk worden door de BTW te ontduiken.

Daarvoor hadden zij de Copaco nodig. De groothandel deedzoveel zaken dat de miljoenentransacties voor de buitenwacht nietzouden opvallen. Boris was nodig om de fraude op de rails tezetten. Hij moest als jongste bediende bij Copaco zijnsuperieuren ervan overtuigen dat hij een grote klant konverzorgen die grote partijen geheugenchips wilde afnemen.

Dat bleek een simpele zaak. De supervisor van Boris juichtede extra handel toe, net als zijn sales-manager. Zij spoordenhem zelfs aan de gretige afnemer te blijven benaderen. Ze wistendat Boris Sven persoonlijk kende, maar dat was geen probleem. Alswas gebleken dat hij ook leverancier Bert tot zijn kennissenkringrekende, was het een heel ander verhaal geweest.

Dan wist iedereen genoeg. De computerbusiness wordt al jarengeteisterd door BTW-fraude, en een een-tweetje tussen leverancieren afnemer wijst direct in die richting. Hiervoor werd tijdensde Copaco-holdingsvergaderingen op maandag veelvuldiggewaarschuwd. 'De heren oplichters zijn weer bezig', heette hetintern.

De BTW-carrousel van Sven en Bert zat ingenieus in elkaar.Sven bestelde met zijn Belgische bedrijf SMD grote partijengeheugenchips bij Copaco. Sven had zijn huiswerk gedaan, want dechips die hij bestelde, waren nauwelijks meer te koop. Copacobelde alle reguliere leveranciers af, maar niemand kon deonderdelen die Sven bestelde zo snel leveren.

Boris bood uitkomst. Hij kwam op de proppen met Verlascon, hetbedrijf van Bert. Verlascon bleek de chips probleemloos te kunnenleveren, waardoor de deals voor groothandel Copaco door kondengaan.

Zo leverde Bert, via Copaco, negen maanden lang chips aan zijnvriend Sven. Iedereen, behalve de fiscus, verdiende aan dehandel. De belastingdienst liep miljoenen aan inkomsten mis,omdat Sven geen BTW betaalde, terwijl Copaco die wel terugvroegaan de fiscus.

De belastingmeevallers en de extra omzet die Boris regelde,kwamen als een geschenk uit de hemel voor Copaco. De groothandel,voortgekomen uit Reijers Computers, zat in 2001 in zwaar weer.

De broers Reijers brachten Copaco in februari 1998 naar debeurs. Op dat moment explodeerden de koersen en groeiden de bomenin de ICT-branche - de nieuwe economie - tot in de hemel. OokCopaco profiteerde. Kort na de beursgang steeg het aandeel vande introductiekoers van 11 euro naar 16,30 euro. In korte tijdnam Copaco drie bedrijven over.

Lang duurde de euforie niet. In 1999 keerde het tij in decomputerhandel, en in 2000 moest het bedrijf een verlies vanbijna 8 miljoen euro slikken. Het mes ging in hetpersoneelsbestand: van de 450 werknemers bleven er nog maar 270over.

De komst van Bert en Sven, die deze week in hoger beroep totvier jaar gevangenisstraf en een miljoen euro boete werdenveroordeeld, hield Copaco in 2001 op de rails. Svens SMD groeidevanaf mei 2001 uit van een onbetekenende klant, met enkeleduizenden euro's omzet, naar de lijstaanvoerder in de overzichtenvan goede klanten die Copaco wekelijks bijhield.

Uit een overzicht van de FIOD/ECD, die strafrechtelijkonderzoek doet naar de gang van zaken bij de Eindhovenseonderneming, blijkt de impact van het kunstje van deBTW-fraudeurs. De BTW-carrousel draaide negen maanden, van mei2001 tot en met januari 2002, en leverde 34 miljoen euro extraomzet op voor Copcao.

Maar dat niet alleen. 'Uit de cijferanalyse van deresultaatgevens over 2001 en 2002 komt naar voren dat deBTW-fraude nadrukkelijk van invloed is geweest op de winstcijfersvan Copaco', zo oordeelt de FIOD/ECD. De opsporingsdienst steltvast dat dit onmogelijk onopgemerkt kan zijn gebleven binnen detop van de onderneming. En inderdaad werden op de eerder genoemdemaandagse holdingvergadering de transacties met SMD regelmatigbesproken.

Maar dat kale feit pleit Copaco allerminst vrij, zo is hetverwijt van de FIOD/ECD: 'De transacties met SMD waren van eendusdanige omvang dat deze een bepaalde alertheid bij Copaco naarboven had moeten brengen,' schrijft de dienst. Daarmee wordtnadrukkelijk gedoeld op BTW-fraude.

Copaco had echter geen enkele argwaan, ook niet tegenover Berten Sven toen deze na maanden van succesvolle handel en flinkeomzetten, los van elkaar bij de directie van Copaco op bezoekkwamen.

Wel was er voortdurend wantrouwen in de top van het bedrijfover de fiscale aspecten. Zeker toen op 1 januari 2002 deInvorderingswet 1990 werd aangepast. Daardoor werden afnemers vangoederen aansprakelijk voor de omzetbelasting, mocht die door eenleverancier niet zijn afgedragen. Met andere woorden: zouden debedrijven van Bert (de leverancier) geen belasting betalen, danzou de rekening vanaf dat moment naar Copaco gaan. Diewetswijziging was voor de Copaco-directie reden om eind januari2002 naar de belastingdienst te stappen met 'onderbuikgevoelens'.

Kort daarop stapte de belastingdienst bij de Copaco-topbinnen. Boris speelde direct open kaart: hij vertelde in eenstraf kwartiertje exact hoe de carrousel in elkaar stak, en welkebedrijven en personen daarbij betrokken waren. Daarmee was defraudezaak direct in zijn volle omvang duidelijk - óók voor debelastingdienst, die veelvuldig met deze BTW-constructies wordtgeconfronteerd.

Boris maakte de nasleep echter niet meer mee: hij werdweggestuurd bij Copaco en vertrok eind februari naar Slovenië.

In augustus 2002 bleek hoe hoog de fiscus de zaak opnam. Debelastingdienst had de fraude in beeld en meldde de ondernemingdat die kon rekenen op navorderingen en boetes, oplopend tot 24miljoen euro.

'U kunt begrijpen dat daardoor de spanningen binnen dedirectie hoog opliepen', verklaarde financieel directeur WimGeraats een maand geleden tijdens een getuigenverhoor voor derechter-commissaris. Reden te over om in 2002 de raad vancommissarissen op de hoogte te brengen van de fraude. Dus ookpresident-commissaris Hans Wiegel, de baas van de mannen dietoezicht moeten houden op het bedrijf.

'Het klopt dat de BTW-problematiek waar we het hierover hebbenin 2002 ook is besproken met de commissaris Hans Wiegel,overigens ook met de andere commissarissen', vertelde Geraats indat verhoor.

Wiegel beaamt dat hij in de zomer van dat jaar werd berichtover de kwestie met de fiscus. Volgens de oud-politicus was datnaar aanleiding van een 'zeer algemene brief van debelastingdienst, waarin de kwestie in algemene termen werdbesproken.'

De top van het bedrijf zag in de alarmerende brief geenaanleiding om de beleggers op de hoogte te brengen van deproblemen. Ook zweeg Copaco over de mogelijke financiëlegevolgen, terwijl de beursautoriteiten strenge regels hanterenover het publiceren van (koers)gevoelige informatie.

Bij de presentatie van de jaarcijfers over 2002 - in februari2003 - bleef het stil. In het jaarverslag zegt Wiegel alstoezichthoudende president-commissaris niets over de kwestie,terwijl hij wel volledig op de hoogte was.

Het besluit om de problemen met de fiscus stil te houden, isvolgens Wiegel begin 2003 genomen. Op 6 februari van dat jaarboog de raad van commissarissen zich voor het eerst officieelover de kwestie, en over de vraag of Copaco in de jaarstukkenopenheid van zaken zou moeten geven.

'Wij konden en mochten hier niets over in het jaarverslagzetten, zo was en is onze opvatting,' zegt Wiegel. 'Dat isuitgebreid met de accountant en met onze juridische adviseursbesproken. De kern is dat de belastingdienst eind 2002 in eenbrief aangaf dat het eerder ingenomen standpunt over denaheffingen mogelijk zou worden aangepast. Het was heel goed vande dienst dat ze hun twijfel met ons deelden.'

Dat is de kennis van nu. 'Het jaar 2002 was voor Copaco eenuitstekend jaar', schreef Jos Reijers, algemeen directeur, in hetjaarverslag. En: 'In 2002 is des te meer gebleken dat in onzetechnologische markt de succesfactor uiteindelijk niet detechnologie is, maar de mens.'

'De mens' die in 2001 en 2002 de omzet van Copaco een zetjegaf, productspecialist Boris, droomde nadien in Slovenië van eeneigen pizzeria, samen met zijn Bulgaarse verloofde. Totdat hijwerd opgepakt en aan Nederland werd uitgeleverd. Hij werdveroordeeld tot drie maanden celstraf, 18 duizend euro boete eneen werkstraf van 240 uur. Over zijn rol in de fraude, was hijachteraf niet zo tevreden. 'Stom, stom, stom', verklaarde Boris.' Maar dat is achteraf. Ik heb aan mijzelf beloofd dit soortstomme dingen nooit meer te doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden