Die ene leerlingConrad Berghoef

‘Dat mijn woorden hem zo veel pijn hadden gedaan, besefte ik pas tien jaar later’

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: docent Conrad Berghoef (50) van ROC Friese Poort over Zakaria, die hem deed inzien dat grappen niet altijd onschuldig zijn.

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

‘Dat mijn woorden hem zo veel pijn hadden gedaan, besefte ik pas tien jaar later. Iemand op Twitter stelde de vraag: wat is het ergste wat een docent ooit tegen je zei? Ik schrok me rot toen ik zag dat Zakaria daarop antwoordde met een zinnetje dat ik ooit tegen hem gezegd had. Andere mensen reageerden erop. Wat een nare opmerking! Wat vreselijk dat een docent zoiets zegt! Dat kun je echt niet maken!

‘Ik houd ervan mensen een beetje uit te dagen, om het ijs te breken. Zei ik tegen een braaf meisje dat ze wel wat krengeriger mocht worden, als ze later wilde slagen als journalist. Of ik maakte een grap over het dorp waar een student vandaan kwam. Zo zo, Harkema, daar spreken ze vooral met de vuisten, hè? Het is leuk als ze daar vervolgens tegenin gaan. Zo ontstaat een gesprek.

‘Bij Zakaria ging dat mis. Ik herinner me hoe hij mijn kamer binnenkwam, de schouders opgetrokken, een kat in een vreemd pakhuis. Hij kwam van ver, Lelystad volgens mij, en was vastbesloten hier in Drachten de mbo-opleiding journalistiek en fotografie te gaan doen. Om toegelaten te worden moesten studenten een essay schrijven, opdrachten doen en een intakegesprek voeren.

‘Zakaria was niet de enige met een Marokkaanse achtergrond die bij ons wilde studeren, al zijn de scholen in het noorden over het algemeen vrij wit. Kort daarvoor had ik een gesprek met een andere Marokkaanse jongen gehad. Bij hem bleek de taal een probleem. Voor deze opleiding zoeken we talige studenten, mensen met een grotere woordenschat dan gemiddeld. Anders red je het niet. Dat zag die jongen zelf ook in. Hij heeft een andere studie gekozen.

‘Toen kwam Zakaria. Voor me op tafel lag het inschrijfformulier met zijn naam. Het eerste wat ik tegen hem zei, was: ‘Is het de meisje of het meisje?’

‘Dat had een reden. Mijn ervaring is dat mensen van Marokkaanse afkomst de lidwoorden nog weleens door elkaar halen. Ik dacht: dit is de lakmoesproef om te achterhalen hoe het zit met zijn taalgevoel. Zoals ik bij Friezen soms ook vroeg wat correct is: ‘groter als ik’ of ‘groter dan ik’.

‘Hij gaf gewoon antwoord, we gingen door met het gesprek. Ik merkte verder niets aan hem. Pas veel later, toen hij al een paar jaar bij ons studeerde, vertelde hij me dat hij op dat moment vanbinnen had gekookt. Terecht, weet ik nu. We kenden elkaar niet. Ik maakte een grap over zijn afkomst. En hij kon er niet tegenin gaan, want er was sprake van een machtsverhouding. Ik was degene die hem kon aannemen of afwijzen voor die opleiding.

‘Zakaria vertelde ook dat hij me tijdens mijn lessen Nederlands en geschiedenis altijd met argwaan bekeken had, omdat hij de indruk kreeg dat ik moeite had met jongens van Marokkaanse afkomst. Terwijl dat echt niet zo is. Zijn achtergrond was voor mij absoluut geen probleem. Ik heb mijn excuses aangeboden.

‘Nog veel later, bij dat bericht op Twitter, drong echt tot me door hoe hard mijn woorden waren aangekomen, hoe erg hij het vond dat hij op zijn afkomst beoordeeld was en dat hij zich mede daardoor niet zo thuis had gevoeld op onze opleiding. Toen heb ik nog een keer excuses gemaakt.

‘Inmiddels let ik beter op. Over afkomst of religie maak ik niet zo snel meer grappen. Ook probeer ik de schade sneller te herstellen. Ik kan niet voorkomen dat ik af en toe iets onhandigs zeg, maar dan kom ik er snel op terug. Ik leg de les even stil en zeg: ‘Wat ik net zei, was eigenlijk best een rotopmerking.’

‘Of Zakaria het mij inmiddels vergeven heeft? Ik denk het wel. Uiteindelijk zei hij tegen me dat dit nu eenmaal was hoe het gaat, hij maakte het vaker mee. Dat raakte me. Ik word verdrietig van cynisme bij jonge mensen. Terwijl ik er onbedoeld natuurlijk zelf ook aan heb bijgedragen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden