Dat doen die paters toch niet

Op katholieke internaten en kostscholen was de vorige eeuw op grote schaal sprake van seksueel misbruik door priesters. Net als in Amerika en Duitsland komen de verhalen met terugwerkende kracht los....

Woensdag belde een journaliste van de Belgische krant De Morgen. Waar komen al die verhalen over seksueel misbruik door priesters opeens vandaan, wilde ze weten. Had ze iets gemist? Tsja, eigenlijk weten we dat ook niet precies. Feit is dat na publicaties over aanrandingen en verkrachtingen op katholieke internaten in de vorige eeuw de reacties begonnen binnen te stromen.

Per telefoon en mail lieten tientallen mensen weten dezelfde of soortgelijke ervaringen te hebben. Sommigen zeiden dat ze er voor het eerst over vertelden. Anderen schreven dat het hun leven had vergald. Weer anderen beweerden dat ze er niet zoveel last van hadden, maar dat het wel de hoogste tijd werd dat die praktijken aan de kaak werden gesteld.

We kregen mannen van 60, 70 jaar aan de lijn die geëmotioneerd vertelden wat hen was overkomen als 12- of 14-jarig jochie. Intieme details werden niet gespaard. Sommigen wilden anoniem blijven (‘Mijn kinderen weten van niets’), maar veel anderen hadden er geen bezwaar tegen dat hun naam in de krant kwam. Het leek alsof ze allemaal voelden dat het momentum was gekomen om ook in Nederland openheid te verschaffen over die duistere, zo lang verzwegen kant van de katholieke kerk.

Na alle schandalen in Amerika, Ierland en recent in Duitsland was het in Nederland relatief stil gebleven. ‘Maar het gebeurde hier ook, en hoe’, was hun boodschap. Door onderzoek van andere media was het internaat van de salesianen in ’s-Heerenberg onder vuur komen te liggen. Maar het beperkte zich echt niet alleen tot dat ene internaat. Ook priesters van andere kloosterorden en congregaties zouden zich aan jonge jongens hebben vergrepen, van franciscanen tot montfortanen en de paters van het Heilig Hart. ‘Vergeten jullie ook de lagere scholen van de fraters van Tilburg niet’, belde een mevrouw namens haar misbruikte man. Oud-leerlingen van andere internaten en scholen beschouwden de Volkskrant als een soort meldpunt. Velen zeiden geen vertrouwen te hebben in Hulp & Recht, het instituut van de katholieke kerk dat misbruikzaken onderzoekt. ‘Dan wordt het toch weer toegedekt’, was de reactie.

Natuurlijk moeten we journalistiek een slag om de arm houden. Het zijn verhalen van personen, praktisch zonder wederhoor. We kunnen niet alles zomaar als vaststaande feiten aannemen. Maar de grote hoeveelheid aan reacties en verhalen over handtastelijke of verkrachtende geestelijken doet vermoeden dat er iets grondig mis was met het klimaat binnen de muren van katholieke instellingen. Hoe kon het ook anders, verzucht menigeen. Zo’n katholieke kostschool was een explosieve hormonencocktail van mannen die door het celibaat waren afgesneden van gewone seksualiteit en jonge jongens die ver weg waren van de warmte en bescherming van het ouderlijk huis.

Uit de verhalen komt een enorme eenzaamheid naar voren. De jonge slachtoffers konden nergens heen met hun ervaringen. Zelfs vader en moeder wilden hun kind vaak niet geloven: ‘Dat doen die paters toch niet, het zijn mannen van de Heer.’ Het ontzag voor de clerus was groot. Ook later worstelden de slachtoffers met hun verleden, in meer of mindere mate. En zelfs nu wordt openheid niet door iedereen op prijsgesteld. ‘Wat ben jij een lul’, kreeg iemand deze week van zijn katholieke zus te horen, nadat hij zijn ervaringen aan de Volkskrant had verteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden