Postuum Nora Hokka

Dana Constandse alias Dana Hokke (1930-2018), de dichteres die desnoods voor een kalender schreef

Dana Hokke.

‘Eigenlijk kende ik haar amper’, zegt Nora Constandse over haar twee jaar oudere zus Dana. ‘Zij ging naar het gymnasium en las literatuur. Ik was bèta en zat op de hbs, de school van de kooplieden. Daarna ging ik naar de provincie en stichtte een gezin. Zij belandde in de flower powerscene van de grote stad Amsterdam.’

Dana Constandse, nicht van de bekende vrijdenker en politiek commentator Anton Constandse, zou onder het pseudoniem Dana Hokke twee veelgeprezen dichtbundels schrijven plus een verhalenbundel over vogels.

Daarnaast schreef ze voor een hele reeks van tijdschriften: van chique bladen en kranten als Avenue en NRC tot obscure literaire blaadjes. Ze was docent Nederlands en didactiek en medewerker van het van 1978 tot 1999 uitgezonden radioprogramma De Taalshow (later: Wat een Taal) van Jan Roelands, voorloper van het huidige De Taalstaat. Na de dood van haar partner Aad Burger zou ze zelf gaan dementeren. Ze overleed 12juli in het Leendert Meeshuis in Bilthoven.

Haar vader werkte voor het staalconstructiebedrijf De Vries Robbé. Aanvankelijk was hij uitgezonden in Nederlands-Indië. In 1929 keerde hij terug in Nederland, waar eerst Dana en later Nora werden geboren. Ze groeiden op in Gorinchem en later in Bosch en Duin bij Utrecht. Op het gymnasium schreef ze haar eerste gedichten. Toen ze Nederlands in Utrecht ging studeren, raakte ze betrokken bij het blad Parasol, waarvoor Jan Emmens, Theo Sontrop en de latere Elsevier-topman Pierre Vinken schreven. ‘Zij spraken over beeldende kunst en letterkunde op een boeiender manier dan ik op college te horen kreeg’, vertelde ze in De Groene.

Ze ontmoette hier ook de dichter Ep Köster die bevriend was met de vijftigers Gerrit Kouwenaar, Remco Campert en Lucebert. In 1951 trouwde ze met Köster, wiens broer later met haar zus Nora zou trouwen. Haar huwelijk hield geen stand. ‘We hadden nooit moeten trouwen’, zegt Ep Köster nu. ‘We zaten niet op een lijn. Ik wilde kinderen, zij niet. En toen kwam er een andere vrouw in mijn leven.’ Köster heeft aan haar een prijs voor zijn dichtbundel te danken. ‘Zij zond die stiekem in en vroeg mij ook een vertaling (een van de eisen) te maken.’

Na de scheiding van Köster had ze verschillende relaties met mannen die op tragische wijze tot een einde kwamen: de een verongelukte, de andere pleegde zelfmoord. Ze probeerde dat via verzen te verwerken.

‘Je zou jezelf niet meer herkennen/

nu ik mij heb losgemaakt van je/

dood’.

Een deel werd in Hollands Maandblad gepubliceerd, niet onder haar eigen naam maar die van Dana Hokke, de meisjesnaam van haar grootmoeder, zodat haar ouders, leerlingen en collega’s het niet zouden weten. Pas in 1981 verscheen haar eerste bundel Gebroken wit.

‘Het paren van nijlpaarden/

is minstens zo subtiel/

als onze logge bezigheid/

in bed’,

schreef ze over haar overspelige echtgenoot. Uiteindelijk kreeg ze een stabiele relatie met de psycholoog Aad Burger die enige jaren geleden al overleed. Na haar vut gaf ze poëzielessen op de schrijversvakschool ’t Colofon. Ze bleef ook zelf schrijven. In 2002 verscheen de bundel De zang van de merel die zingt. Wat er werd gepubliceerd, interesseerde haar eigenlijk niet. ‘Zolang eens per jaar iets afgedrukt wordt, al is het maar in een scheurkalender, dan krast mijn pen wel voort.’ Ze hield er veel fans aan over. In Bilthoven had ze volgens zus Nora bijna iedere dag bezoek van lezers of ex-leerlingen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.