Interview Lize Korpershoek

Dan máák je maar zin? Dat is makkelijker gezegd dan gedaan voor Lize Korpershoek

‘Ik heb seks met vriendjes ook wel fijn gevonden, maar ik heb het altijd meer voor de ander gedaan dan voor mezelf.’ Beeld Tara Fallaux

Lize Korpershoek is niet de enige die er na verloop van tijd geen zin meer in heeft. Zij besprak het niet alleen met haar partner, maar maakte ook een documentaire over haar gebrek aan zin in seks.

Videomaker Lize Korpershoek (34) begrijpt niet hoe het kan. Ze is drieënhalf jaar samen met iemand die ze onverminderd geweldig vindt, slim, interessant, grappig, aantrekkelijk, sexy. Alles goed, leuk en wederzijds, maar ongecompliceerd seks hebben met hem lukt niet. In al haar lange relaties tot nu toe verrijst na ongeveer anderhalf jaar een geen zin-blokkade die zich maar moeilijk omver laat werpen. 

In de VPRO-documentaire Mijn seks is stuk laat ze zichzelf filmen door haar vriend, tv-presentator Tim Hofman, terwijl ze hun gebrek aan seks bespreken. Er is iets in jou dat in de weg zit, constateert hij. Het maakt hem verdrietig, gefrustreerd, soms boos. En toch: ‘Ik heb niet de behoefte om te zeggen: ‘Lize, ik wil niet meer dat je in mijn leven bent.’ Ik heb wél behoefte aan seks. En het liefst seks met jou.’

Maar dat is dus ingewikkeld. ‘Ga je bij me weg als we nooit meer seks hebben?’, vraagt zij. ‘Kan’, antwoordt hij. ‘Kan ook als we wel weer seks hebben.’ En hij begint op te sommen wat er misschien nog meer kan. Dat hij misschien af en toe met iemand anders naar bed gaat. Of: dat ze bij elkaar blijven, maar gewoon geen seks hebben. Kan dat?

Wat in ieder geval bleek te kunnen: een intieme film maken waarin Lize onderzoekt hoe het komt dat seks in hun relatie een probleem is geworden, waarom ze er niet van kan genieten, en wat daaraan te doen valt. 

Ze blikt onder meer met haar eerste vriendje terug op hun seks en probeert oefeningen uit die kunnen helpen om te ontspannen en grenzen aan te geven. Ook bezoekt ze voor het eerst een seksuoloog, aan wie ze vertelt dat seks haar ‘gewoon niet zoveel boeit’. In het begin wel, als er nog iets van spanning is, maar naarmate een relatie langer duurt verdwijnt de opwinding en begint seks weerzin op te roepen. 

Ze weet dat ze niet de enige is voor wie zin máken makkelijker gezegd is dan gedaan. Niet voor niets is psychotherapeut Esther Perel zo bekend geworden met een TEDTalk over verlangen in lange relaties, met boeken over aanverwante thema's en haar relatietherapiepodcast Where should we begin? Genoeg vrienden ook met lange relaties waarin de seksmachine hapert, of is stilgevallen. Geen seks, weinig seks, saaie seks, verplichte nummertjes, zin om met iemand anders te seksen, en dat daar dan niet of nauwelijks over te praten valt. 

‘Hoe meer mensen ik erover sprak’, zegt Korpershoek bij haar thuis in Amsterdam, ‘hoe meer ik besefte op hoeveel verschillende manieren dit probleem voorkomt. Vrouwen die dingen zeiden als: omdat-ie anders vreemdgaat ga ik toch maar even liggen, dan hebben we dat weer gehad. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?’

Is het niet ook juist voor een man ingewikkeld om toe te geven dat hij er een niet al te levendig seksleven op na houdt, vroeg interviewer Nathalie Huigsloot eerder deze maand aan Tim Hofman. ‘Ik denk dat als een man zoiets kwetsbaars over seksualiteit op tafel legt er inderdaad wel om gelachen zal worden’, antwoordde hij. ‘Maar weet je, dan ga je toch thuis zitten lachen om mijn seksleven. Mag. Ik schaam me nergens voor.’

Stemde Tim meteen in toen jij voorstelde een film over jullie seksleven te maken?

‘Nou, hij zei niet meteen: ‘Doe maar.’ We waren al pratende samen op het eerste idee gekomen – ik wilde de vrouwelijke seksualiteit onderzoeken. Toen ik het onderwerp vernauwde naar het verliezen van zin in seks moesten we het er wel even over hebben. Zo’n persoonlijke film maken is niet iets wat hij zelf snel zou doen. In de programma’s die hij maakt en presenteert gaat het nooit echt over hem. 

‘Ik had ook liever gehad dat hij niet bekend was, want dan had ik me minder bezwaard gevoeld over de reacties die hij misschien krijgt. Mensen gaan nu toch zeggen: de vriendin van Tim Hofman heeft een film gemaakt over dat ze geen seks hebben.’

Speelt schaamte bij jou ook geen rol?

‘Ik hoor nu van alle kanten: ‘Wat dapper dat je een film over zo’n kwetsbaar onderwerp maakt!’ Maar zo voelt het helemaal niet voor mij. Ik heb niet zo veel moeite met kwetsbaar zijn. En ik vind het wel problematisch dat kwetsbaar zijn dapper is. Want, even kort door de bocht, dat betekent dus dat niet-kwetsbaar zijn de norm is. Het zou mooi zijn als mijn film eraan kan bijdragen dat het minder eng of genant voelt om over dit onderwerp te beginnen.’

‘Hoe meer mensen ik erover sprak, hoe meer ik besefte op hoeveel verschillende manieren dit probleem voorkomt.’ Beeld Tara Fallaux

Dat mensen het dapper vinden, komt misschien ook omdat een ingedut seksleven een onderwerp is waar veel anderen mooi weer over spelen. Of gewoon niks over zeggen.

‘Ik herinner me een interview met Olcay Gulsen in de Viva, twee jaar geleden, waarin ze zei dat seks haar niet zo interesseert. Dat werd toen op allerlei sites een bericht: ‘Olcay Gulsen blij als partner het te druk heeft voor seks.’ Dat betekent dus dat er iets gezegd wordt dat prikkelt, terwijl zij echt de enige niet is. 

‘Maar je hebt gelijk, wat dat mooi weer spelen betreft. Ik merk zelf ook dat ik niet de hele tijd zin heb om te zeggen waar mijn documentaire over gaat. Tim praat er veel makkelijker over.’

Hoe komt dat, denk je?

‘Omdat het ook steeds een onprettige confrontatie is met iets wat me niet lukt. In gesprekken met Tim hierover schiet ik ook vaak in de verdediging. Hij zegt dan bijvoorbeeld: ‘Lize, ik vind het jammer dat we niet zo vaak vrijen.’ Ik kan dan boos reageren: ‘Maar ik ben erg mijn best aan het doen!’ Terwijl hij op zo'n moment gewoon even begrip voor zijn gevoelens wil, niet mij een schuldgevoel aanpraten.’

In het begin van hun relatie was seks leuk, zegt ze. ‘Ik was verbaasd hoe lang ik seks nog leuk vond met hem, omdat ik er in eerdere relaties sneller klaar mee was. Maar niet lang daarna, op het moment dat ik me niet meer onzeker voelde over ons, verdween het verlangen.

‘Vanaf dat moment werd het een stuk minder, de seks, en op een gegeven moment werd dat een ding. Tim werd er onzeker van, logisch. Toen kregen we zo’n gesprek waarin ik zei: ‘Nee sorry, het ligt niet aan jou, ik vind jou nog steeds knap en leuk.’ En dat hij dan vroeg of ik een ander had. Hij snapte toen nog niet wat er gebeurde.’

Wat was jouw analyse?

‘Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik ‘gewoon niet zo seksueel’ was. Ik dacht: misschien komt het omdat ik als 15-jarig meisje seks ben gaan hebben vanuit een emotionele behoefte, in plaats van vanuit een fysieke behoefte. Seks is voor mij altijd een bindmiddel geweest, een manier om mijn vriendje niet kwijt te raken. Ik vond seks ergens wel spannend, maar ik was nooit geil. Dat gevoel van oh my god, ik kan mijn driften niet tegenhouden, ik wil nú seks hebben, dat heb ik nooit gehad. 

‘In gesprekken met vriendinnen merk ik ook een verschil tussen mezelf en meiden die zo'n drang wel kennen. Uiteindelijk is het niet zo zwart-wit, maar ik heb het idee dat meiden die altijd goed bij zichzelf konden blijven veel betere sekslevens hebben. Ze kunnen goed aangeven wat ze willen, ze hebben er plezier in, het is hen gelukt om hun eigen genot in seks te vinden. Ik heb seks met vriendjes ook wel fijn gevonden, maar ik heb het altijd meer voor de ander gedaan dan voor mezelf.

‘Tegen vrienden deed ik er wel een beetje stoer over. Zo van: ‘Ik ben met die naar bed geweest en met die naar bed geweest’. Maar van de seks kan ik me niks meer herinneren. Van geen eentje niet. Er is geen enkele geile herinnering waar ik nu nog iets mee kan. Gewoon nul.’

Vond je het veroveren van een jongen wel leuk?

‘Ik heb me vooral laten versieren. Ik was juist bang voor afwijzing, altijd. Maar met Tim ging alles anders. We hadden een eerste date, zaten tegenover elkaar, en ik dacht alleen maar: wauw, ik wil jou zoenen. Het werkte volgens mij ook zo goed omdat hij dacht dat we die avond geen date hadden. Dat liet alle ruimte over voor mij om te voelen dat ik zin in hem had. Ik heb vaak het gevoel gehad dat mannen me al aan het zoenen waren voordat ik überhaupt bedacht had of ik wilde zoenen.’

Wat maakt jullie relatie intiemer dan een vriendschap?

‘Ik vind hem te bijzonder om alleen een vriend van me te zijn. Vanaf moment één voel ik dat wij bij elkaar horen, voor zover dat kan. Het is ook niet zo dat we nooit seks hebben, maar het is niet veel. Niet genoeg. En niet leuk genoeg, vooral.’

‘En áls ik dan al iets van opwinding voel, veroorzaakt dat al gauw een ongemakkelijk gevoel, bijna paniek dat ik er iets mee moet doen, en dat ik het dan goed moet doen.’ Beeld Tara Fallaux

Vind je het ook moeilijk om tot een orgasme te komen als je seks hebt, of wanneer je masturbeert?

‘Ja. Maar dat heb ik altijd al gevonden. Ik probeer altijd te fantaseren met beelden waarvan ik dénk dat ik ze geil moet vinden. Laatst kwam ik erachter dat het veel beter voor me werkt om te denken aan hoe fijn het is om samen op de bank liggend de animatieserie Bojack Horseman te kijken, dat is voor mij intimiteit.’

Op welke momenten lukt het wel om seks te hebben?

‘Een maand geleden hadden we een telefoonloos weekend en veel aandacht voor elkaar, en dan kom ik op een punt dat ik toch weer wat opwinding voel. Maar het is toch raar dat het alleen tot seks komt als de omstandigheden perfect zijn? Mijn grootste ‘probleem’ is, denk ik, dat ik mijn seksualiteit naast die van hem neerleg. En vergeleken met hem ben ik ‘stuk’.

‘Door deze documentaire ben ik er achter gekomen dat mijn seks niet écht stuk is, niet fysiek bedoel ik, maar wel op zijn eigen unieke manier afgesteld staat. Ik moet erachter komen wat dat is.’

Heb je nog meer inzichten gekregen?

‘Door naar mezelf te kijken, in de montage, zag ik hoe ik geneigd was op zoek te gaan naar een oorzaak buiten mezelf. Je wilt iets of iemand kunnen aanwijzen en daar boos op worden. Maar je moet naar jezelf kijken.

‘Ik ben naar de seksuoloog blijven gaan die ik via de film heb leren kennen. Met haar praat ik ook over mijn jeugd en over hechting. Mijn vader overleed toen ik 5 was. Mijn moeder kreeg last van zware depressies en moest twee dochters in haar eentje opvoeden. Ik heb me altijd verantwoordelijk voor haar gevoeld, probeerde altijd rekening te houden met haar stemming. Het ging bij mij altijd om wat mijn moeder wilde. Ik vermoed inmiddels dat die weerstand daartegen ook mijn weerstand is bij seks. Dat vind ik heel erg, want ik wil godverdomme niet dat mijn moeder nu nog invloed heeft op mijn relatie. Tim is mijn moeder niet! En als hij iets níét wil, dan is het wel dat we alleen seks hebben voor hem.’

Doen die gesprekken al iets voor de seks?

‘Ik kan me nog steeds moeilijk voorstellen dat ik ooit op één keer per week ga zitten, maar dat ik er nu zo veel aandacht aan besteed, zet wel iets ‘aan’. Ik heb bijvoorbeeld seksdromen gehad, wat ik hiervoor nooit had. 

‘Door oefeningen met strelingen en aanrakingen te doen, begrijp ik ook beter dat er allerlei remmen zijn in mijn hoofd die ik steeds keihard intrap, terwijl het gaspedaal zo slap is als wat. En áls ik dan al iets van opwinding voel, veroorzaakt dat al gauw een ongemakkelijk gevoel, bijna paniek dat ik er iets mee moet doen, en dat ik het dan goed moet doen. Zodra het intiem wordt, is die opwinding binnen no time weg. Hakken in het zand. Dan voel ik me schuldig, omdat ik iets geïnitieerd heb wat ik uiteindelijk niet wil.

‘Als we die streeloefeningen doen, kan ik me toch al lullig voelen naar Tim toe, omdat hij door mij zijn behoeften moet onderdrukken. Dat ik denk: jij moet nu op een driewieler gaan rijden terwijl je je rijbewijs hebt. Dat vul ik voor hem in, want hij ervaart geen problemen met op de driewieler stappen.’

Je vertelt de seksuoloog dat seks je in het begin van een relatie nog wel interesseert, als het nog niet zo zeker voelt. Een probleem met seks zet je relatie onder spanning, maar dat wakkert het verlangen dus niet juist aan?

‘Nee. Klinkt logisch wat je daar oppert. Maar zo ervaar ik het niet.’

Laatst was er weer een lichtpuntje, zegt ze. Ze deden een tantraoefening waarbij hij haar aanraakte en zij actief moest bepalen of hij daarmee mocht doorgaan door telkens ‘ja’, ‘misschien’ of ‘stop’ te zeggen. ‘Later maakten we nog wat shots waarin Tim mij streelt, voor in de film. Toen voelde ik opwinding, omdat het zonder directe uitzicht op een vrijpartij was. Die ontbrekende druk gaf ontspanning, denk ik. Na tien minuten werd ik heel emotioneel. Omdat ik me realiseerde dat ik voor het eerst in lange tijd al tien minuten aan het genieten was van zijn aanraking, en het me lukte om mijn aandacht daar bij te houden.’

Volgens Esther Perel gaat het veel vrouwen om het verhaal, het plot, en dat plot is nu juist een van de eerste dingen die verdwijnt in een lange relatie. ‘Geef vrouwen zonder zin in seks een nieuwe man’, zegt zij, ‘en zie hoe seksueel ze ineens weer zijn.’ Herken jij dat?

‘Nee. Het gebeurt nooit dat ik in de kroeg sta, een andere man zie en denk: o mijn god, met deze man wil ik naar bed. Ik denk niet: met andere mannen kan ik het wél. Eerder: als het uit zou gaan tussen Tim en mij, ga ik in mijn huis zitten met mijn katten, and it’s gonna be great.’

Tim vertelde in een interview dat je het laatst wel met een meisje hebt geprobeerd. Hoe beviel dat?

‘Ik vond met haar zoenen leuk, maar toen het wat intiemer werd vond ik het net zo ingewikkeld. Omdat ik tegen hetzelfde aanliep, namelijk dat ik me liet leiden door wat ik dacht dat zij wilde, en geen idee had wat ik zelf lekker vond.’

Was het de eerste keer met een vrouw?

‘Ja. Ik voelde echt wat voor haar, ik vond haar leuk, voelde seksuele spanning als we aan het appen waren. Ik vond het ook fijn dat die berichtjes minder op seks gefocust waren dan als ik vroeger appte met mannen. Daar wilde ik achteraan. Ook omdat ik al langer dacht: misschien voel ik me seksueel wel meer aangetrokken tot vrouwen. Maar nee, het was niet zo dat dingen op hun plek vielen toen ik met haar aan het zoenen was. Zo van: intiem zijn met een vrouw, dát is het voor mij. Ik kwam erachter dat ik net zo goed intimiteit met een man als een vrouw kan ervaren, en dat zo bezig zijn met wat ik dénk dat de ander wil niet geslachtgebonden is.’

Hoe zou jij het vinden als Tim met een man zou gaan, of met een andere vrouw?

‘Nu, liever niet. Maar als dit over een jaar het enige schot in de zaak is, gaan we er misschien een ander gesprek over voeren. Het zou me wel pijn doen. Een andere vrouw voelt toch meer als een vervanging van mij, zoals hij dat ook zou hebben als ik het met een andere man zou doen.’

Wanneer zou je seks weer ‘heel’ zijn?

‘Als het niet meer voelt als een probleem, of iets waarmee ik hem lastig val. Volgens mij zit het stukje ‘stuk’ nu nog in de druk die ik mezelf opleg. Er is een positieve verandering gaande, maar ik heb nog steeds het gevoel dat ik niet snel genoeg ga. Ik wil vaker en leuker met mijn vriend naar bed gaan. Ik denk dat mijn seks niet meer ‘stuk’ is op het moment dat ik dat idee loslaat.’

Mijn seks is stuk is vanaf woensdag 4 december om 15.00 uur te bekijken op het YouTube-kanaal van NPO3 en op npo3.nl/3lab. Op woensdag 11 december wordt de documentaire om 22.00 uur uitgezonden op NPO 3.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden