DagboekEtty Hillesum (1914-1943)

Dagboekfragment: Etty Hillesum voorziet het einde in de vernietigingskampen

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Amsterdam, 29 juni 1942

God is ons geen verantwoording schuldig, maar wij hem. Ik weet wat ons nog te wachten kan staan. Ik zit nu gescheiden van mijn ouders en kan ze niet bereiken, ook al zijn ze maar twee uur reizen van mij vandaan. Maar ik weet nog precies in wat voor huis ze ­wonen en dat ze geen honger lijden en dat er veel goedwillende mensen om hen heen zijn. En zij weten ook waar ik ben.

Maar ik weet dat er een tijd komen kan, dat ik niet weet waar ze zijn, dat ze gedeporteerd zijn en dat ze ergens ellendig omkomen. Ik weet dat dat kan komen. Het laatste bericht is dat alle Joden uit Holland weggetransporteerd zullen worden, via Drenthe naar ­Polen. En de Engelse zender ­berichtte dat er sinds verleden jaar april 700.000 Joden zijn omgekomen, in Duitsland en de bezette gebieden.

En áls wij blijven leven dan zijn dat evenzovele wonden, die wij ons hele leven met ons zullen moeten dragen. En toch vind ik het leven niet zinloos. God, ik kan er niets aan doen. En God is ons ook geen verantwoording schuldig voor de zinloosheden, die wij zelf aanrichten. Wij zijn verantwoording schuldig!

Ik ben al in duizend concentratiekampen duizend doden gestorven. Ik weet het allemaal en ben ook niet meer verontrust over nieuwe berichten. Op de een of ­andere manier weet ik het alles al. En tóch vind ik dit leven schoon en zinrijk.

Etty Hillesum (1914-1943) werd in Auschwitz vermoord. Uit Het verstoorde leven – Dagboek van Etty Hillesum. De Haan, 1981.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden