Dagboek Charlotte Salomon (1917-1943)

Dagboekfragment: Berlijn 1980 verandert in Berlijn in nazitijd

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

West-Berlijn, 13 maart 1980

Het is ijzig koud en, helaas, zonnig. De scènes die hier gedraaid moeten worden (Berlijn in de nazitijd, red.), spelen aan het eind van de middag of het begin van de avond. De zon komt niet van pas.

Ik ga in het café bij de figuranten zitten. De Duitse Marianne zit er ook. Ze vraagt me of Charlotte, in de scène waarin ze haar jas uitdoet en in het water gooit, ook werkelijk haar eigen jas daarvoor gebruikt, of dat er een schnitt gemaakt wordt, zodat er een andere, nagemaakte jas weggegooid kan worden. Ik weet het niet, dit is een vraag voor Frans. Als er gesneden wordt, dan vermoed ik dat er meer namaakjassen nodig zullen zijn om niet tot één opname beperkt te zijn.

Het café serveert geen warme dranken. De figuranten, die het ook koud hebben, drinken dus andere dingen om het warm te krijgen, en dat wordt al snel merkbaar. De moppen worden schuiner, het lachen wordt harder. Het is nog maar tien uur in de ochtend. Uit de straat is alles van na de oorlog verwijderd of voor het oog weggewerkt.

Er is gisteren een uitvoerig memo uitgegaan, waarin wordt aangegeven hoe de straat moet worden aangepast: deurbellen afdekken, van een sigarettenwinkel een Konditorei maken, nagaan of bij de groentewinkel de groenten hier in 1939 ook al verkocht werden, bordje met ‘verboden voor joden’ aanbrengen, etc.

Judith Herzberg (1934), dichter en toneelschrijver, schreef het scenario voor de film van Frans Weisz over Charlotte Salomon (1917-1943).  Ingekort fragment uit Charlotte – Dagboek bij een film. De Harmonie, 1981.

Charlotte Salomon (zelfportret). Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.