Dagboekfragment Anonieme passagier van de Beekvliet

Dagboekfragment: Al 55 doden door scheurbuik aan boord

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Atlantische Oceaan, 23 oktober 1771

De 23ste hadden we extreem stille zee. We zagen groen van een eiland, en een pinguïn. Die zijn zo groot als een eend, ze duiken naar vis en zijn zeer vlug. Ze kunnen niet vliegen. In plaats van vleugels hebben ze niets dan naakte stompjes. Hun vlees is slecht maar hun eieren heel lekker.

We bevinden ons thans in een deerniswekkende toestand. We hebben al vijfenvijftig doden en de scheurbuik heeft zo toegeslagen dat er geen dag voorbijgaat of er worden een paar doden overboord gezet. Er zijn nog geen veertig mannen op het hele schip die er vrij van zijn gebleven en gezond zijn. Ja, ook de kapitein lijdt eraan.

De eerste tekens van deze kwaal krijgt men aan het tandvlees, dat opzwelt, zwart wordt en gaat rotten, waardoor een stinkende adem ontstaat en de tanden los gaan zitten. Hierna verspreidt de ziekte zich over het hele lichaam: op de benen, armen en andere plaatsen, maar voornamelijk aan de knieschijven verschijnen zwarte, blauwe, rode en paarse vlekken, zo groot als een vlooienbeet.

Daar komt pijn in de gewrichten bij, en vervolgens krijgt de patiënt gezwollen armen, heupen en enkels, met grote blauwe en bruine plekken, alsof ze door zware stoten of stokslagen veroorzaakt zijn. Anderen krijgen ook een gezwollen hoofd. Hierbij komen rillingen, benauwdheid en zenuwtrekken, wat veel pijn veroorzaakt.

Anonieme passagier aan boord van het zeilschip Beekvliet, op weg naar Batavia. Uit Vibeke Roeper & Roelof van Gelder: In dienst van de compagnie – Leven bij de VOC in honderd getuigenissen. Athenaeum - Polak & Van Gennep, 2002.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden