Dagboek DDR

Dagboek: het leven in het Westen bestaat niet louter uit welvaart en reisjes

DDR-leider Honecker mag de lange rijen voor de winkels niet zien. 

Nartum, 1 oktober 1989

Vijfduizend stemmers-met-de-voeten uit Praag, zevenhonderd uit Warschau, dagelijks vijfhonderd uit Hongarije. Die Zeit leutert dat de burgers van de DDR beslist niet naar een kapitalistisch systeem streven. Als dat geen wensdenken is, geboren uit een slecht geweten, omdat ze de DDR al lang veel te rooskleurig hebben afgeschilderd.

In Die Zeit staat dat de ondernemingen aan de ‘ereroute’ waarlangs Honecker naar zijn werk rijdt de ingang naar de achterkant moeten verplaatsen, opdat de Vorsitzender des Staatsrats de lange rijen voor de winkels niet te zien krijgt.

Nawrocki gelooft niet dat de zwijgende meerderheid geen westelijk systeem wil. Het verbaast hem dat in hervormingsgroepen met geen woord over de economie wordt gesproken. Iemand van de kerk in Osnabrück waarschuwt dat het leven in het Westen niet uit louter welvaart en reisjes bestaat. Alsof de kameraden van de overzijde dat niet weten.

Er wordt bericht dat zwaaiende mensen langs het traject van de treinen met Ausreisenden naar de DDR zijn afgevoerd. Dat klopt, volgens Ulbricht: ze zouden lakens uit de ramen hebben gehangen. Vogel zegt dat de discussie over Wiedervereinigung moet ophouden. Toen de verslaggeefster vroeg: ‘Wat bedoelt u precies?’, kon hij alleen maar stotteren. Hij kan het woord niet meer horen. En wij verdragen zijn aanblik niet meer.

Walter Kempowski (1929-2007), Duits schrijver. Ingekort fragment uit Alkor – Tagebuch 1989. Btb, 2003.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden