Land van Afkomst Achraf Bouali

D66-politicus Achraf Bouali: ‘Nederlandse moslims en joden zouden naast elkaar moeten gaan staan’

Achraf Bouali. Beeld Ernst Coppejans

Natuurlijk is D66-politicus Achraf Bouali (45) weleens anders behandeld vanwege zijn achtergrond. Maar, zegt hij, ‘iedereen heeft problemen.’ En één iemand die in je gelooft kan het verschil maken.

Je zou het niet verwachten bij studentenvereniging Minerva in Leiden. ‘Overal worden grappen gemaakt over Marokkanen’, zegt D66-Kamerlid Achraf Bouali. ‘Maar ik denk dat dit de enige tijd in mijn leven vormde waarin het totáál geen onderwerp was.’

Wanneer was dat?

‘Wat zal het zijn, 1994? Ik geloof niet dat Minerva toen andere leden had met een migratieachtergrond, maar daar ging het nooit over. Een paar jaar erna solliciteerde ik voor het diplomatenklasje. Later realiseerde ik me dat ik waarschijnlijk het eerste kind van gastarbeiders was dat voor dat klasje werd geselecteerd.

‘Op dat moment was ik me daar niet  bewust van. Hetzelfde met bijbaantjes. In mijn studentenhuis had iedereen een baantje en mij lukte het niet, ik werd nergens aangenomen. Als je terugkijkt, zie je pas dat je een andere achtergrond had dan de rest van de studenten.’

Hoe was het om op te groeien in Goirle?

‘Een Donald Duck-jeugd zoals andere kinderen, met gitaarles en tennissen. Mijn moeder voedde in haar eentje mijn broertje en mij op. Ze gaf ons niet mee dat we anders waren dan de rest. Ik kan me herinneren dat drie deuren verder een lesbisch stel woonde. Andere vriendjes mochten niet met hun kinderen spelen, wij gingen daar wel heen.’

Waar was je vader?

‘Mijn moeder was heel jong verliefd geworden op hem. Hij kwam naar Nederland om te werken en zij ging mee. Kort daarna is ze gescheiden en ik weet niets over hem, we hebben het er nooit over gehad. Nu kijk ik naar haar en ik denk: ze heeft zo hard voor ons gewerkt, moet ik haar nog lastigvallen met ingewikkelde vragen?

‘Ik groeide op met haar familie, die van hem ken ik niet. Mijn moeders vader was een bekende schriftgeleerde die had gestudeerd in Fez. Haar ene broer is hoogleraar, de andere chirurg. Zelf was ze lerares, in Nederland moesten haar diploma’s opnieuw erkend worden.

‘Na de basisschool kreeg ik als advies: lts. Met duwen en trekken heeft mijn moeder er nog mavo van weten te maken. Via de havo kwam ik op het vwo, bij elkaar duurde het acht jaar voor ik naar de universiteit kon. Dat is vervelend, maar iedereen heeft wel problemen in zijn leven. In Nederland bestaan nog steeds grote inkomensverschillen tussen vrouwen en mannen, homoseksuelen weten niet hoe ze dat moeten vertellen aan hun omgeving. Zo hebben we allemaal wat.

‘Wanneer ik de hele band van mijn leven zou terugspoelen word ik daar waarschijnlijk niet vrolijk van, maar waarom zou ik dat doen? Als diplomaat heb ik gewoond in Rusland, het Midden-Oosten, Latijns-Amerika, Oost-Europa. Overal is racisme een probleem, het komt door migratiestromen. Mensen die nieuw binnenkomen worden altijd geconfronteerd met vooroordelen, ze moeten zich bewijzen. Als Tweede Kamerlid kom ik in buurten waar jonge mensen het zwaar hebben. Ze kunnen geen baan of stage krijgen, het lukt ze gewoon niet. Dat is zwaar, maar het is niet typisch Nederlands.’

Voordat Achraf Bouali in 2017 voor D66 in de Tweede Kamer kwam, was Cuba zijn laatste standplaats, als plaatsvervangend ambassadeur. Later werd hij berispt door het ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘Cuba ging net open, we kregen enorm veel missies. Het is een moeilijk land, waar dingen niet gaan zoals wij gewend zijn. Ik moest voor het eerst management doen en dat ging niet goed, ik heb het te streng en strak aangestuurd.’

Hoe was het om na al die jaren terug te komen naar Nederland?

‘De discussie is enorm verhard. Nederland stond bekend om tolerantie, daar zijn we groot mee geworden. Maar nu zijn er partijen als de PVV, FvD en ook DENK. In het buitenland vroegen ze: wat is daar aan de hand? Ik leg dan uit dat 85 procent van de Nederlandse kiezers stemmen op normale partijen. Het is niet goed voor de buitenlandse handel. Na die film van de PVV, Fitna, zakte de Nederlandse handel in het Midden-Oosten met een paar miljard.

‘Alles is op scherp gezet. Het slavernijverleden, anti-islam, antisemitisme. Mensen die grote moeite hebben met het anti-islam verhaal, hoe kijken zij naar antisemitisme en man-vrouwverhoudingen in hun eigen religie? Moslims zeggen: de joden. Nederlandse joden zien de islam als een gevaar. Terwijl ik denk: anti-islam en antisemitisme komt uit dezelfde hoek, deze groepen zouden juist naast elkaar moeten staan.

‘Aan vrienden uit mijn studietijd in Leiden vraag ik weleens: jij werkt bij een advocatenkantoor of voor ABN Amro, hebben jullie mensen met een migratieachtergrond in dienst? Nee, die hebben ze niet en ze denken er nooit over na. Zo simpel en menselijk kan het zijn: op de havo had ik een lerares Frans die met me praatte. Ze zag dat ik makkelijk vwo aan zou kunnen. Het was belangrijk dat iemand dat tegen me zei, buiten mijn moeder.

‘Ik wist niet wat ik moest studeren. Die lerares zei: ga eens met mijn man praten. Hij was hoogleraar in Tilburg. Ik ging naar zijn kamer op de universiteit. Hij vroeg naar mijn interessen en zei: volgens mij moet jij politicologie studeren. Dat heb ik gedaan. Op de laatste Prinsjesdag werd ik op mijn schouder getikt. Het was diezelfde man, van 25 jaar geleden. Hij was nu commissaris van de Koning in Brabant. Zo’n gesprek hebben kinderen soms nodig. Een kans. Zo moeilijk is het niet om ze die te geven.’

Nederlands

‘Fietsen in Amsterdam.’

Marokkaans

‘Ik ben er geboren.’

Partner

‘Daar was van alles bij. Nu ben ik single.’

Salafistische koranschool

‘Nederland moet een land zijn waar mensen zich welkom voelen. Maar je moet ook de mores kennen. Je afzetten tegen deze samenleving is geen goed idee. Dat geldt ook voor andere groepen waar dit gebeurt.’

Achraf Bouali (Marokko, 1974) is Tweede Kamerlid voor D66, na een lange diplomatieke loopbaan in het buitenland. ‘Hoe ik daar werd gezien? Als een Nederlander met een plusje, een extra. Zo zie ik mezelf ook. In Rusland vroegen ze: maar waar kom je echt vandaan? In Arabische landen vonden ze het mooi dat iemand zoals ik Nederland kon vertegenwoordigen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden