Crimineel stempel op stad van Simenon

Luik vindt de uitroeping tot misdadigste Europese stad belachelijk. 'Raar toch dat Utrecht en Stockholm direct na ons volgen, terwijl Oost-Europese steden onderaan eindigen?'..

Op de overdekte ijsbaan op de Place de la Cathédrale draaiteen dame in rode mantel zwierige pirouettes. In de houtenchaletjes ernaast vinden warme wijn en schotels met spek,aardappels en kaas gretig aftrek. De sfeer is gemoedelijk. Tochis het uitkijken geblazen: deze kerstmarkt staat in het hartjevan Luik (Liège), Europa's meest criminele stad.

Tenminste, dat valt op te maken uit een studie in opdrachtvan de Europese Commissie in 258 steden naar thema's als werk,demografie, onderwijs, huisvesting en criminaliteit. Volgens deUrban Audit registreerde de vijfde stad van België in 2001liefst 256 misdaden per duizend inwoners; het maffiabolwerkPalermo slechts 63. De bijnaam van Luik, 'Palermo aan de Maas',doet de Siciliaanse hoofdstad dus ernstig onrecht aan.

'Wat een onzin', zegt Claire Périlleux, terwijl ze oplet datde rode dame haar twee schaatsende kleinkinderen niet van deijzers rijdt. 'Het is altijd weer dat cliché. Hier gebeuren echtniet meer misdaden dan elders. Waar halen ze dat vandaan?'

Maar voor menigeen past de uitverkiezing perfect bij dereputatie van de stad van Georges Simenon, de schepper vaninspecteur Maigret. De Waalse metropool (185 duizend inwoners,bijna 600 duizend met voorsteden als Seraing, Herstal enFlémalle) staat te boek als grauwe industriestad. Dewerkloosheid ligt er, zoals in heel Wallonië, rond de 20procent. Luik heeft zijn drugsverslaafden en zijn raddraaiers.

Het negatieve beeld werd jarenlang versterkt door verhalenover grootheidswaanzin, vriendjespolitiek en corruptie binnen dein Luik oppermachtige Parti Socialiste (PS). De stad bezweekhaast onder haar schuldenlast.

Nog in 2001 raakte een reeks Luikse PS-kopstukken inopspraak, omdat zij sinds 1987 voor 100 miljoen Belgische frankper jaar dure flessen champagne en wijnen zouden hebben latenstelen in supermarkten. Ook toenmalig burgemeester Guy Mathotwerd door de onderzoeksrechter over die affaire aan de tandgevoeld.

Dieptepunt was de moord op PS-kopstuk André Cools, in juli1991, door twee Tunesische huurmoordenaars. De schoten zoudendertien jaar blijven nagalmen: pas in 2004 werden dehoofdverdachten veroordeeld. Ze bevonden zich in de entourage vande afgunstige oud-minister Alain van der Biest (ook PS), die uitangst voor het strafproces in 2002 zelfmoord pleegde. Deveroordeelden hadden namen als Pino Di Mauro, Carlo Todarello,Domenico Castellino en Cosimo Solazzo: dat alleen al bevestigdehet beeld van Palermo aan de Maas.

Toch laat Luik de laatste jaren de tijd van morosité(neerslachtigheid) achter zich, en wordt er trots gesproken vanle déclic. Die omslag begon met het EK 2000. De daar om heengeorganiseerde 140 evenementen van L'Eurofête lokten viermiljoen bezoekers. In 2003 was 'Honderd jaar Simenon' eeninternationale publiekstrekker, in 2004 de proloog van de Tourde France.

Vastgoedinvesteerders uit Nederlands Limburg zien de potentievan Luik, amper dertig kilometer stroomopwaarts van Maastricht,al jaren. Zij steken miljoenen euro's in bouwgrond en te slopenof renoveren appartementen. Ze mikken niet alleen op de lokalewoningmarkt. Als de huizenprijzen in Maastricht blijven stijgen,kan Luik voor Limburgers een aantrekkelijk alternatief worden.

Kortom, Luik staat weer op de kaart en draagt opnieuw mettrots zijn titel La Cité Ardente (de Vurige Stede) uit 1648. 'Weworden een moderne stad', zegt Jacques Lacour, die een Jupilerdrinkt in een brasserie in Outremeuse. Dat Luikse eiland tussende Maas en la Dérivation (aftakking van de Maas) noemt zichrebels de 'vrije republiek'.

'De kolenmijnen zijn geschiedenis', aldus Lacour. 'De snelweguit Maastricht raast niet meer hier langs de Maaskade, er is nueen moderne ring. Het is een verademing voor de stad en voor deautomobilisten. '

Outremeuse en het centrum zijn opvallend schoon; de PlaceSaint-Lambert die gedurende twee decennia een bouwput was, tenprooi aan de sloophamer van projectontwikkelaars, is een fraaiepromenade geworden. De stadsbussen jakkeren er niet meer langshet paleis van de voormalige prins-bisschoppen, maar gebruikeneen verlaagde terminal. Het plein is voor PS-burgemeester WillyDemeyer een van de nieuwe visitekaartjes van zijn stad.

'Om ons de criminele hoofdstad van Europa te noemen, isbelachelijk', verzucht Demeyer. 'Het is onjuist en brengt schadetoe.' Volgens hem hebben de onderzoekers appels met perenvergeleken. Meldingen bij de politie die in Luik wel werdenmeegeteld, bleven elders achterwege. 'Het is toch zeker raar datUtrecht, Stockholm, Göteborg en Hamburg direct na ons volgen,terwijl tal van Oost-Europese grote steden ergens onderaanbungelen?'

Ook Yvette Mooten, voorzitter van de Luikse horecafederatie,is verbolgen. 'Ziet dit er uit als de onveiligste stad vanEuropa? Kom nou!' Maar, geeft ze toe, 's nachts gaat ze nietalleen over straat. 'Het is maar een klein stukje van mijnrestaurant naar huis, maar ik laat me altijd begeleiden. Er zijnveel drugsverslaafden. Die plegen kleine diefstallen of ze vallenje lastig voor kleingeld. Sommige cafés gaan al om acht uurdicht omdat de klanten niet meer durven te komen. We radenhorecagelegenheden aan om bij élk incident met junks de politiete bellen.'

Burgemeester Demeyer onderkent het drugsprobleem. Hij wilvanaf 1 januari 2007 de zwaarste verslaafden geen methadon maarheroïne gaan verstrekken, onder gemeentelijk toezicht. Over diecontroversiële stap discussieert Luik al sinds 1998.

'Eindelijk zijn alle partijen het nu eens geworden', aldusde burgemeester. 'De Luikse rechters vinden het goed, er is eenmedisch-wetenschappelijk kader. Alleen het parlement en deminister van Justitie moet nog goedkeuring geven. Als zij hetblokkeren, beschouw ik dat als het weigeren van hulp aan een stadin gevaar.'

Om te zien dat Luik nog altijd zijn minder fraaie buurtenheeft, hoef je niet naar de buitenwijken. De omgeving van hethoofdstation, Liège Guillemins, oogt onguur. Reizigers wordener aangeklampt door vage types die bedelen of een illegaletaxirit aanbieden. Veel huizen staan er leeg of hebbenachterstallig onderhoud.

'De stationsbuurt wordt onze nieuwe magneet', belooftburgemeester Demeyer echter. En hij kan gelijk krijgen: naast hethuidige station wordt een imposant station gebouwd voor dehogesnelheidstreinen naar Parijs en Keulen. Buurstad Maastrichtkijkt jaloers naar het futuristische ontwerp van de Spaansearchitect Santiago Calatrava.

Luik hoopt dat het brandmerk 'meest criminele stad vanEuropa' snel weer wordt vergeten. De Belgische krant Versl'avenir trok uit de gegevens van Urban Audit een heel andereconclusie: Luik is de meest culturele stad van Europa.

Met 6,97 theaterbezoeken per inwoner jaar staat de stadbovenaan de ranglijst, gevolgd door Praag, Heerlen en Kopenhagen.Wat betreft het aantal bioscoopstoelen per duizend inwoners staatLuik op de vierde plaats. Maar dat beeld lijkt ook vertekend:bij ranglijsten als het aantal concerten, musea, bibliotheken oftheaters, staat de stad niet in de toptien van Urban Audit.

'We zijn een spraakmakende cultuurmetropool', zegtburgemeester Demeyer. 'Steeds meer toeristen weten ons te vindenvoor theater en jazz. En vlak onze Opéra Royal de Wallonie nietuit.'

Hij verheugt zich op de opening, in maart 2008, van Luikseerste vijfsterrenhotel met 120 kamers; een private investeringvan 25 miljoen euro. Nu is er nog maar één vijfsterrenhotel inheel Wallonië, het Château du Lac in Genval (nabij Brussel).'Natúúrlijk is er hier ook een markt voor zo'n hotel', zegtDemeyer beslist. 'Volgens studies kunnen in Luik zelfs tweetophotels gedijen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden