'Consequenties bangalijst worden flink overdreven'

De politie heeft meisjes vrijdag opgeroepen aangifte te doen als zij zichzelf terugvinden op een zogeheten bangalijst, een manier om te pesten via internet. Volgens deskundigen is sprake van een mediahype.

Bangalijsten circuleren op internet en bevatten namen van meisjes die volgens de opstellers makkelijk tot seks zouden zijn te porren. In veel gevallen zijn de lijsten verzonnen. Banga is straattaal voor slet. Beeld anp

Een bangalijst is een lijst met namen van meisjes die volgens de opsteller gemakkelijk over te halen zouden zijn voor seks. De - vaak verzonnen - lijsten worden online verspreid via sociale media als Twitter. Banga is straattaal voor 'slet' of 'hoer'. Het maken en verspreiden van een bangalijst is daarom strafbaar wegens smaad en laster, aldus de politie.

Eerder deze week berichtten onder meer het AD en De Telegraaf dat een dertienjarig meisje uit Pijnacker zelfmoord zou hebben gepleegd omdat zij op een bangalijst zou hebben gestaan. Een dag later lieten beide kranten schoolgenoten van het meisje aan het woord, die het gerucht ontkenden. Volgens hen zou het meisje zichzelf vanwege problemen thuis van het leven hebben beroofd.

Incident
Het is kwalijk dat deze lijsten nu massaal worden bestempeld als iets dat jongeren aanzet tot zelfmoord, zegt woordvoerder Jelleke van Rantwijk van Politie Regio Haaglanden. 'Wat eerder deze week in Pijnacker is gebeurd, staat volledig los van het fenomeen bangalijsten. Door de twee te koppelen doe je onrecht aan dit vreselijk incident.'

Van Rantwijk vermoedt dat alle aandacht het probleem alleen maar vergroot. 'Dat deze lijsten bestaan is natuurlijk heel vervelend, en we nemen het uitermate serieus. Maar tot voor deze week is er bij ons niet één vraag binnengekomen over dit onderwerp. Doordat het in alle kranten staat, maken mensen zich opeens zorgen.'

Aangifte
Politiekorpsen in Zeeland, Ameland, IJmond en Gemert roepen meisjes op om aangifte te doen als zij op een bangalijst staan. Hiervoor verwijzen zij naar de jongerensite Vraaghetdepolitie.nl. In Zeeland gaven al tien scholieren aan die oproep gehoor. Ook Scholengemeenschap Stad en Esch uit Meppel is naar de politie gestapt, omdat een lijst onder leerlingen verspreid werd. 'We hopen dat ze zich bewust worden van de impact die zo'n lijst kan hebben', reageert locatiedirecteur Muriëlle Springer.

De zoveelste mediahype, concludeert mediawetenschapper Peter Vasterman. 'Hoeveel van die lijsten zijn er eigenlijk? Misschien hebben we het wel over een handjevol.'

Vasterman vindt het 'nogal verdacht' dat bangalijsten worden gekoppeld aan zelfmoord. 'Een overhaaste conclusie. Doordat iedereen dit onderwerp oppakt en doorstuurt, ontstaat een zelfversterkend effect. '

Imitatiegedrag
Op het Amsterdams Lyceum wordt vooral gevreesd voor imitatiegedrag. 'Hier op school heb ik nooit iets over bangalijsten gehoord', zegt schoolleider Tom van Veen. 'Maar aangezien het nu zo wordt opgeblazen, zal dat over een paar weken wel anders zijn. Zeker weten dat leerlingen nu voor de lol zo'n lijst zullen maken.'

Maar is dat wel zo erg? 'De consequenties van dit soort lijsten worden flink overdreven', zegt mediaonderzoeker Linda Duits. 'Het is niet zo dat je als vrouw later nooit meer een baan zult vinden omdat je nu op zo'n lijst staat. Bovendien zit pesten in de jeugdcultuur.'

Dat jongeren elkaar onderling voor rotte vis uit maken, is ook volgens hoogleraar mediaopvoeding Peter Nikken niets nieuws. 'Wel is het nieuw dat pesten dankzij sociale media 24 uur per dag doorgaat. Jongeren zitten ook thuis achter de laptop en slapen met hun mobieltje naast hun bed.'

Veel gepest
Uit cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat ongeveer 4 procent van alle kinderen tussen de 9 en 16 jaar herhaaldelijk wordt gepest via internet. In absolute getallen gaat het om 60 duizend kinderen. 'Dat zijn er natuurlijk veel te veel', zegt Nikken. 'Maar dit toont aan dat we er niet van uit moeten gaan dat alle Nederlandse meisjes op zo'n bangalijst staan.'

Nikken verwacht dat de hype veel ouders aanspoort een 'goed gesprek' te voeren met hun kind. 'Ik hoop dat ze het onderwerp met enige nuance aanpakken. Met angst en paniek schiet je in dit geval niets op.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden