Het Eeuwige LevenMaurice Elzas (1934-2020)

Computerpionier in landbouw sleutelde zelf

Als stronteigenwijze duizendpoot bleef hij tot het einde actief, bouwde aan zijn Singer-auto en maakte zich druk over erfenis van Joods Wageningen.

Maurice Elzas.

Het woord dat computerpionier Maurice Elzas het meest karakteriseerde was ‘daarenboven’. ‘Hij was de meester van de bijzinnen en die begonnen met daarenboven’, zegt publicist Sjoerd Litjens die hielp zijn tumultueuze levensverhaal op te schrijven.

‘Er was altijd iets toe te voegen aan zijn bijzondere levensverhaal. Hij was extreem leergierig, perfectionistisch en controversieel waar nodig. Tamara Meijer-Elzas, een van zijn drie dochters, beschrijft hem als ‘stronteigenwijs’.

Professor ir. Maurice Elzas overleed 12 februari na een val van de trap. Dat was ruim een maand na het overlijden van zijn echtgenote, de beeldhouwer Yetty Elzas-Blits. Hij was jarenlang haar mantelzorger geweest. ‘Hij was zelf nog volkomen gezond en had nog veel plannen’, zegt Tamara.

In deze krant verscheen een opvallende overlijdensadvertentie met een tekening van zijn kleindochter, waarin opa met racecap in zijn Singer-auto reed. Deze Britse klassieker had hij al sinds 1951 en was zijn favoriete speeltje. Hij was niet alleen een theoretische techneut, maar sleutelde ook zelf graag.

Elzas werd geboren in Antwerpen. Zijn Joods-Nederlandse vader werkte daar als bedrijfsdirecteur. Toen de Duitsers België bezetten en met anti-Joodse maatregelen begonnen, vluchtte het gezin met de trein naar Spanje.

Via Lissabon reisden ze naar Buenos Aires in Argentinië, waar zijn vader werk vond in een conservenfabriek. Toen ze na de oorlog terugkeerden in Antwerpen, bleek een groot deel van de familie te zijn uitgemoord.

Maurice Elzas was een man van uitersten. Zo componeerde hij op jonge leeftijd een muziekstuk, haalde zijn vliegbrevet en bouwde zijn eigen catamaran. Ondertussen studeerde hij werktuigbouwkunde aan de huidige TU in Delft. Hij kreeg daarna een baan bij Van Rietschoten & Houwens in Rotterdam - een van de meest innovatieve technische bureaus van Nederland. Hier raakte hij geïnteresseerd in computertechnologie.

In 1973 werd hij door de Landbouwuniversiteit van Wageningen gevraagd om daar een nieuwe vakgroep informatica op te zetten. Litjens: ‘Deze universiteit wilde hem dolgraag hebben. Bij zijn sollicitatiegesprek in Wageningen werd hem gevraagd: ‘Kan je iets met computers in de landbouw?’ ‘Dat kan ik best’, zei Elzas.’

Hij werkte daar samen met hoogleraar productie-ecologie Rudy Rabbinge, met wie hij de basis legde voor de agro-systeemkunde. ‘Elzas zorgde er niet alleen voor dat er een grote IBM-mainframe in Wageningen kwam, maar ging ook zelf een hybride computer bouwen met zowel analoge als digitale technologie.’ Grote kracht van Elzas was dat hij problemen in de landbouw voor de samenleving in toepasbare wiskundige formules wist te gieten.

Eind jaren negentig ging Elzas met emeritaat. Hij werd voorzitter van de Stichting Joods Erfgoed Wageningen en gaf ook lezingen op scholen. In Wageningen zorgde de stichting voor een permanent oorlogsmonument dat door zijn echtgenote werd gemaakt. In januari sprak hij nog bij de onthulling van een monument van Daan Roosegaarde in Wageningen.

Hij was voorzitter van het Nederlands Genootschap voor Informatica. En hij adviseerde menig beginnend internetbedrijf.

Zijn dochter Tamara: ‘Daarnaast hield hij zich bezig met de verwerking van kernafvaI. Verder maakte hij zich veel zorgen over de almacht van bedrijven als Google en Facebook. Hij vond dat het de hoogste tijd was om meer afstand te nemen van onze elektronische isoleercel en weer te leren handelen als ware medemensen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden