Land van AfkomstBugra Gedik

Comedian Bugra Gedik: ‘Turken geloven niet in de Armeense genocide. En Nederlanders geloven niet dat ze racistisch zijn’

Bugra Gedik.Beeld Ernst Coppejans

Als comedian zoekt Bugra Gedik nog naar een grap over de Armeense genocide. ‘Een grap die duidelijk maakt: ik ben zelf van Turkse afkomst en ik zie hoe raar het is dat het wordt ontkend. Ik wil heel graag deze grap maken: ik heb onderzoek gedaan naar de Armeense genocide en het waren tóch de Marokkanen.’

‘De details zijn totaal anders, maar ik vergelijk het met racisme in Nederland. Turken kunnen niet geloven dat die genocide echt is gebeurd. Net zoals Nederlanders over zichzelf niet kunnen geloven dat ze racistisch zijn – wij waren toch dat tolerante land, dit kan gewoon niet waar zijn. Turken hebben ook weinig contact met Armenïers, net als de meeste Nederlanders met Turken of Marokkanen.’

In 2015 trad Bugra Gedik voor het eerst op bij Toomler, de beroemde comedyclub in Amsterdam. ‘Als kind wilde ik muzikant worden, ik wilde sowieso entertainen. Op tv zag ik Bert Visscher, niet dat ik hem nu per se grappig vind. Hij stond te schreeuwen en scheel te kijken. Ik dacht: dit mag dus? Eén persoon staat op het podium gek te doen en de rest kijkt ernaar.

‘De afgelopen jaren heb ik Nederlands gestudeerd en af en aan opgetreden bij Toomler. Nu ben ik afgestudeerd. Ik ben de slechtste neerlandicus aller tijden, ik heb te weinig gelezen. Ik zeg altijd: ik ben niet erudiet, maar ik ken dat woord wel.’

Je bent lid geworden van Comedytrain, het comedygezelschap dat opereert vanuit Toomler. Was het moeilijk om daarbij te komen?

‘In Toomler zie je foto’s hangen van Theo Maassen en Hans Teeuwen. Het is een beetje goor om op te scheppen: het is heel moeilijk om erbij te komen, en mij is het gelukt.’

Denk je dat je afkomst een rol speelde?

‘Indirect wel. Door mijn afkomst kijk ik op een andere manier. Op dit moment hebben we nog een Turkse comedian, Yunus Aktas, en een aspirant, Sezgin Gülec. Bij Toomler kan het voorkomen dat Nederlanders die nog nooit met een Turk hebben gepraat er op één avond drie zien optreden.

‘Ik zie een nieuwe generatie Turken in Nederland die geen taxichauffeur wil worden, of een horecazaak beginnen. Of misschien zijn alleen wij drieën die generatie, dat kan ook.

‘Eerst dacht ik: mensen willen niet horen over je afkomst. Alsof je daarop leunt, kun je niets anders bedenken? Je loopt het gevaar dat je dé Turk wordt, die voor de hele groep moet spreken. Nu denk ik: wat wil je erover vertellen, wat kun je ermee?

‘Ik werd islamitisch opgevoed, maar ik ben er niet mee bezig. Ik maak grappen over de islam. Over Mohammed en zijn negen vrouwen en zo. Ik heb de realityshow Temptation Islam bedacht: negen vrouwen, één profeet. Dat die vrouwen achter de schermen elkaar lopen te haten: sorry hoor, die Aisha doet echt kinderachtig. Maar ja, ze is pas 9.

‘Ik vind het moeilijk om racisme aan te kaarten, omdat ik zelf hoogopgeleid ben en veel kansen heb gekregen. Dan denken mensen: wat zeur jij nou? Bij sommige grappen zie ik allochtonen lachen, omdat ze het herkennen. En bij autochtonen die lachen, denk ik weleens: vind je die zelfspot van mij leuk of vind je het leuk dat mijn groep wordt bespot?’

Bugra Gedik.Beeld Ernst Coppejans

Wat vinden je ouders?

‘Mijn opa had een restaurant in Amsterdam-West, mijn vader heeft dat overgenomen. Ik denk dat mijn voordeel is dat hij daardoor veel contact had met autochtonen. Of met homo’s, dat was voor hem normaal. Ik vind hem conservatief, maar vergeleken bij andere Turkse vaders zie ik dat hij modern is.

‘Bij ons thuis is praten over seks taboe – behalve bij een goede grap. Alcohol, dat drink je niet openlijk bij je familie, maar ik weet dat er een periode was dat mijn vader veel dronk. We zijn allebei recalcitrant. Met het Suikerfeest zitten mijn vader en ik in een pak in de auto naar de moskee. Dan vragen we ons af: waarom moet dit?

‘Mijn moeder is gelovig, die bidt vijf keer per dag. Ik zeg er altijd bij: maar ze is wel heel wijs. Alsof je dat niet kunt zijn als je gelovig bent. En mijn zus is forensisch orthopedagoog, ze werkt met mensen die zware issues hebben. Dat konden we wel gebruiken in onze familie.’

Hij groeide op in Amsterdam-Slotervaart. ‘Tussen Turken, Marokkanen en Tunesiërs. Als daar een keer een Nederlander bij was, heette hij Maikel – zo werd zijn naam dan geschreven. Maikel had altijd een Ajax-trainingspak aan.

‘Hindoestanen werden standaard koelies genoemd, ik dacht dat het een normaal woord was. Hetzelfde met nigger, pas later leerde ik dat je dat niet hoort te zeggen. Later ging ik naar een middelbare school in Amsterdam-Zuid, het Ignatius Gymnasium. Daar zag ik dat blonde hockeymeisjes ook gewoon faya zeggen. Toen dacht ik: dat soort woorden ga ik dus niet meer gebruiken.

‘Op dat gymnasium zat één andere Turkse jongen, een jaar onder mij. De rest van de school was wit. Hij was steeds bezig de evolutietheorie te ontkrachten, vanuit zijn geloof. Hij stonk ook. Ik dacht: hier zit er nog een en dan is híj het. Dit is geen goede pr voor ons.’

Nederlands

‘Als ik met mijn ouders De wereld draait door kijk en zij niet weten wie Matthijs van Nieuwkerk is. Dan voel ik echt: oké, ik ben dus hier opgegroeid.’

Turks

‘Eten bij een witte familie. Ik ken die gerechten niet.’

Partner

‘Ze is Hollands. Ik heb ook vooroordelen. Ik wil seks en uitgaan en zuipen. Mijn vooroordeel is dat Turkse meiden die praktische vrijheden niet kunnen bieden.’

Holocaust-onderwijs

‘Naast het belangrijke onderwijs hierover zou meer kunnen worden verteld over andere delen van de geschiedenis. Dan krijgen leerlingen met, laat ik zeggen, aanleg voor antisemitisme minder snel het gevoel dat ze worden doodgegooid met de jodenvervolging.’

Bugra Gedik (Nederland, 1993) is als comedian verbonden aan Comedytrain. In 2017 won hij het Amsterdams Studenten Cabaret Festival.

Robert Vuijsje interviewt voor de Volkskrant Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met muzikant Chris Thenu (Moluks) en rapper Murda (Turks).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden