Colombiaanse verzet speelt dubbel spel in drugsoorlog

Door de dialoog tussen de Colombiaanse president en de guerrillabeweging is het Congres akkoord gegaan met Amerikaans militair optreden. Liduine Zumpolle meent dat deze politiek tot meer geweld tegen de bevolking zal leiden en de productie van coca niet zal aantasten....

COLOMBIA is verstrikt in een al veertig jaar durend intern gewapend conflict dat honderdduizenden slachtoffers heeft geëist. President Pastrana presenteerde onlangs 'Plan Colombia' dat tot vrede moet leiden. Kern van het plan is een dialoog te beginnen met het gewapend verzet, de drugsproductie met militaire middelen een halt toe te roepen en sociale hulpprogramma's te ontwikkelen. Hij vraagt daarbij de steun van de internationale gemeenschap.

In het kader van de War on Drugs is het Amerikaanse Congres onlangs akkoord gegaan met een hulpprogramma. Maar de EU aarzelt nog, zoals bleek op 7 juli in Madrid, waar de EU met Colombia overleg pleegde. Europa, met name Nederland, ziet weinig in de Amerikaanse militaire betrokkenheid, maar wil wel bijdragen aan sociale hulpprojecten, onder andere op gebied van gewasvervanging voor boeren die van de cocaproductie afwillen. Een van Colombia's grootste cocaproducenten, het gewapend verzet van de FARC, juicht dit toe.

Tevens tekende Nederland onlangs een contract voor tien jaar met de VS om de luchthavens op Curaçao en Aruba als uitvalsbases te mogen gebruiken voor het onderscheppen van drugstransporten in het Caribisch gebied en Colombia. Hiertegen is de FARC woedend uitgevaren en heeft gedreigd met mogelijke aanslagen op Nederlanders.

Is hier sprake van tegenstrijdig Nederlands beleid? Waarmee hebben we te maken in Colombia, dat 90 procent van de door Europa geconsumeerde cocaïne produceert? Wat weten we van de cocaproblematiek en de contraproductieve Amerikaanse aanpak? Besproeien met gif is in binnen- en buitenland terecht scherp bekritiseerd; met het huidige beleid raken we van de regen in de drup. De kleine cocaproducerende boeren zijn hiervan de grootste slachtoffers.

Op 26 juni zond Netwerk een reportage uit waarin de Colombiaanse guerrilla werd gepresenteerd als een reddende engel voor de kleine boeren. De reportage paste in het diplomatieke offensief dat de FARC het afgelopen jaar lanceerde. Aanleiding was de Amerikaanse War on Drugs en de dreigende internationale steun daaraan in het kader van Pastrana's 'Plan Colombia'.

Helaas is de guerrilla allang geen protestbeweging meer die het beste voor heeft met de armen en de onderdrukten. Integendeel: veertig jaar guerrilla heeft haar maatschappelijke positie niet verbeterd. De guerrilleros zijn vooral afhankelijk van de opbrengst van de drugshandel, afpersing van bedrijven en particulieren, en het losgeld voor duizenden ontvoerden. Daarmee zijn ze schatrijk geworden.

De verzetsmethoden bestaan uit terreur en intimidatie van de bevolking. Van de systematische aanslagen op dorpen en elektriciteitsmasten zijn vooral de armsten de dupe. Door de jaren heen heeft het gewapend verzet een spoor van vernieling door het land getrokken en zich medeschuldig gemaakt aan de groei van een intern vluchtelingenprobleem dat op het continent z'n weerga niet kent.

Vanwege hun inmiddels uiterst geavanceerde bewapening en hun politieke manipulatie van machteloze presidenten die vrede willen, zijn de guerrilleros thans een aardig eind op weg naar de macht. Maar hun geloofwaardigheid in Colombia is nul, zoals de bevolking in tal van betogingen heeft laten blijken.

Niettemin controleert de guerrilla met medewerking van de overheid nu grote gebieden. Met het lokaas van de 'dialoog' dwong het verzet president Pastrana tot terugtrekking van het leger uit door hen bezette gebieden om vervolgens het officiële gezag over te nemen. Is het toevallig dat juist in die gebieden de meeste coca van heel Colombia wordt geproduceerd? Pastrana is een val gelopen. De FARC heeft zich militair ingegraven en het ziet er niet naar uit dat het overheidsgezag nog zal terugkeren voor het einde van de ambtstermijn van de huidige president.

Is het een wonder dat de Verenigde Staten deze ontwikkelingen wensen te stoppen, ondanks de gigantische kosten en de politieke risico's? En dat die strijd zich logischerwijs ook tegen het gewapend verzet zal richten als groothandelaren in drugs? Het is immers vooral dankzij de FARC dat het Congres onlangs met grote meerderheid akkoord ging met de door de regering voorgestelde militaire steun aan Colombia, de krachtige mensenrechtenlobby ten spijt. Te hopen valt dat ook de paramilitairen - die zich nu ook openlijk op de narcomarkt hebben gestort om hun oorlog te financieren - op de militaire aandacht van de Amerikanen mogen rekenen.

Het diplomatieke offensief van de FARC valt dan ook te verklaren uit de twee enige ontwikkelingen die de guerrilleros vrezen: de Amerikaanse militaire overmacht en de kans voor FARC-leden als ordinaire drugshandelaar aan de Amerikaanse justitie uitgeleverd te worden. Het gebruik door de Amerikanen van de Antilliaanse luchthavens is in die zin dan ook een regelrechte bedreiging van de belangen (inkomen en voortbestaan) van de FARC.

In september moet de Tweede Kamer haar goedkeuring geven aan het verdrag met de VS. Dat verdrag zou in elk geval aan strikte voorwaarden moeten worden gebonden. Maar vooral zouden Kamerleden zich moeten informeren over de reeds lang bestaande Nederlandse cq Europese betrokkenheid bij het conflict in Colombia. Vanwege onze drugsconsumptie, onze export van chemicaliën voor de aanmaak van cocaïne; onze witwassende banken; de verwevenheid met narcokringen in Colombia (zie IRT) en Suriname; vanwege de bijdragen van het westerse bedrijfsleven aan de oorlog door het betalen van miljoenen aan afpersing en losgeld aan de guerrilleros, waarbij de Europese officiële hulp aan 'het vredesproces' waarschijnlijk in het niet zinkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden