Collegiaal advies werd in de wind geslagen

Een van de eerste lezersreacties die ik na mijn vakantie onder ogen kreeg, begon met de zin: 'U heeft ongetwijfeld de commotie bemerkt die op de Forum-pagina en de U-pagina is ontstaan naar aanleiding van het artikel ''Bestaat aids wel echt?'' van de hand van Jurriaan Kamp en Tijn Touber,...

Hij was niet de enige die vragen voorlegde. En ook in de redactievergadering op de maandag na de publicatie bleken redacteuren in ongemeen harde bewoordingen over het stuk te zijn gevallen. 'Het klopt niet, het deugt niet en het hoort dus niet in de krant', luidde het vernietigende oordeel.

De chef van de Forumredactie beschouwde het artikel toen het hem werd aangeboden vooral als 'een alternatieve visie op een wetenschappelijk en maatschappelijk probleem dat nog niet is opgelost'. Het bevatte naar zijn idee twee belangrijke constateringen: er bestaat een verband tussen gedrag en aidsbesmetting en de voorspelde aidsepidemie in de Verenigde Staten en Europa is uitgebleven.

Zoals gebruikelijk lazen ook de andere twee redacteuren van Forum het stuk. Prikkelende stelling, maar eerst nog maar eens voorleggen aan de collega's van de redactie wetenschap, zo luidde de conclusie.

De medische redacteur wierp vervolgens een vluchtige blik op het stuk, zag de namen van de auteurs, en zei dat het stuk kon worden weggegooid. De Forumredactie nam daar geen genoegen mee en vroeg om een serieuze lezing. De medisch redacteur bracht het stuk korte tijd later terug, voorzien van een gele sticker met de tekst: 'Dit stuk hoort in de prullenmand.' Hij gaf er ook een korte toelichting bij, maar volgens de Forumredactie bevatte die geen argumenten voor het negatieve advies.

De chef wilde alsnog een externe beoordeling en vroeg daarom een redacteur van het wetenschappelijk tijdschrift Science om advies. Toen dat niet onmiddellijk afkwam, besloot de chef het stuk toch te publiceren.

Het advies van Science kwam kort nadat het stuk in de krant had gestaan: Niet publiceren! De chef achteraf: 'Jammer dat dit advies te laat kwam. Als ik het op tijd had gekregen, had ik het artikel waarschijnlijk niet gepubliceerd.' Hij beseft inmiddels dat in het stuk de jongste ontwikkelingen van het aidsonderzoek zijn genegeerd, zoals onder andere blijkt uit de bijdrage van onderzoeker Goudsmit in de krant van 2 juli.

Waarom heeft hij het advies van de medisch redacteur genegeerd? Volgens de chef is dat op zich niets bijzonders. Het gebeurt vaker dat collega's een andere afweging maken, maar dat een stuk toch wordt gepubliceerd.

Een overweging voor hem is geweest dat een deel van de homowereld wil ontkennen dat riskant gedrag een rol speelt bij aids. Het is nog steeds een taboe om daarover te praten, terwijl wetenschappers risicovol gedrag wel als zodanig onderkennen.

Hij ontkent overigens dat het hem alleen om het uitlokken van een discussie is gegaan. Maar feit is wel dat het artikel een stroom van brieven en wetenschappelijke reacties heeft opgeleverd die de laatste inzichten in het wetenschappelijk aidsonderzoek weergeven.

Het is natuurlijk aardig om op te merken dat lezers nu weer op de hoogte zijn van de jongste stand van de wetenschap wat betreft HIV en aids. Toch moet ik vaststellen dat plaatsing van dit artikel een verkeerde redactionele beslissing is geweest. Het negeren van het advies van een deskundige collega over een wetenschappelijk onderwerp waar je eigenlijk zelf onvoldoende van afweet, komt mij als arrogant voor.

De Amsterdamse lezer merkt terecht, en ook licht verbaasd, op dat in het wetenschapskatern de afgelopen jaren een aantal gedegen verhalen, ook kritische beschouwingen, hebben gestaan over het aidsonderzoek. Er is dus kennis genoeg in huis, maar die heeft voor Forum kennelijk onvoldoende gewicht. In ieder geval is de communicatie niet zoals eigenlijk zou moeten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden