Die ene patiënt Anesthesioloog Meta van der Woude

‘Collega’s zeiden dat ze onwel was geworden na het eten van een broodje dat haar vriend voor haar had gemaakt’

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: anesthesioloog en intensivist Meta van der Woude (53).

Beeld Olivier Heiligers

‘Het was een dinsdagmiddag in de zomervakantie, ze was op haar werk misselijk geworden en gaan hyperventileren, in de ambulance was ze snel buiten bewustzijn geraakt. Er werd een hersenscan gemaakt waarop niets afwijkends te zien was, maar tijdens het maken van de scan kreeg ze een hartstilstand. We zijn gaan reanimeren, ze werd naar de intensive care gebracht, waar we de reanimatie voortzetten. Dat ging moeizaam, haar hart kwam niet op gang, ik voorzag dat het verkeerd zou aflopen.

‘Aan haar ouders en haar vriend, die met spoed naar het ziekenhuis waren gekomen, vroeg ik of ze wilden nadenken over orgaandonatie. Ik weet nog dat haar vriend meteen in haar tas op zoek ging naar haar codicil. Na een emotioneel gesprek gaven ze toestemming. Een uur nadat ze was binnengebracht, overleed ze. Voordat we haar nieren weghaalden, namen we tien buisjes bloed af, waarmee in het academisch ziekenhuis verderop haar weefseltype kon worden bepaald, van belang voor de vraag wie haar organen het beste konden krijgen.

‘Om de oorzaak van de hartstilstand te achterhalen, besloten we haar bloed te laten onderzoeken door een toxicoloog. De autopsie leverde niets op, haar lichaam werd opgehaald door de begrafenisondernemer, ze zou de maandag erop worden begraven. En toen belde de toxicoloog, op vrijdagmiddag. Hij had in haar bloed sporen gevonden van cafeïne en van chocola, maar ook van een derde, onbekende stof, die met ons standaardonderzoek niet kon worden getraceerd. Ik belde de gemeentelijk lijkschouwer, die meteen met de politie naar het ziekenhuis kwam.

‘Het lichaam van de jonge vrouw werd naar het Forensisch Instituut in Rijswijk gebracht. Daar konden ze in haar lichaam niets verdachts vinden, wij hadden bovendien niet genoeg bloed afgenomen voor een uitgebreid toxicologisch onderzoek. En toen herinnerde ik me opeens die tien buisjes bloed die we naar het academisch ziekenhuis hadden gestuurd, bestemd voor onderzoek rondom de nierdonatie. Er bleek genoeg van over. Een paar dagen later traceerden de forensisch onderzoekers de onbekende stof in haar bloed: het bleek te gaan om cyanide. De vrouw moest zijn vergiftigd.

‘Haar collega’s vertelden de politie dat ze onwel was geworden na het eten van een broodje dat haar vriend thuis voor haar had gemaakt en dat ze had meegenomen naar haar werk. Er zat pindakaas met hagelslag op. Ze had maar een paar happen genomen, want het smaakte niet lekker. Haar vriend was chemicus, hij werd al snel opgepakt. De politie ging op zoek naar het restant van het broodje, maar vreemd genoeg zat daar geen cyanide in. Hoe had ze dat dan binnengekregen?

‘Na langdurige verhoren bekende haar vriend dat hij haar broodje had besmeerd met een conserveermiddel dat in het lab wordt gebruikt, een stof die in het lichaam wordt omgezet in cyanide. Als chemicus wist hij dat hij op die manier zijn sporen kon uitwissen. Het broodje bevatte inderdaad dat conserveermiddel.

‘Van de politie heb ik later gehoord wat zijn motief was. Hij had een persoonlijkheidsstoornis, zijn vriendin wilde trouwen en kinderen krijgen en hij voelde zich daar zo door onder druk gezet dat hij geen andere uitweg zag dan haar om te brengen. De rechter veroordeelde hem tot een gevangenisstraf en tbs. Sindsdien ben ik veel meer op mijn hoede bij een onverwacht overlijden. Ik schakel sneller de schouwarts in, ik bewaar vaker bloed van een overledene, zodat we dat later nog eens kunnen onderzoeken.

‘Een jonge vrouw die onder onze handen weggleed, onze vergeefse pogingen om te achterhalen wat er met haar aan de hand was, het verdriet en de paniek bij haar ouders: dat alles heeft op mij en mijn collega’s diepe indruk gemaakt. En dan die vriend aan haar bed, zo bedroefd en betrokken, terwijl hij wist dat hij ’s ochtends een vergiftigde boterham voor haar had gesmeerd. In de laatste uren voor haar dood hebben we gewoon met haar moordenaar staan praten en dat vervult me nog steeds met afschuw. Hij had bijna de perfecte moord gepleegd, maar omdat zij haar organen doneerde, werd hij alsnog ontmaskerd.’

Meta van der Woude

Eerdere afleveringen van deze rubriek zijn gebundeld in Die ene patiënt (Ambo Anthos, € 16,99). Een aantal verhalen is ook hier te lezen. Sommige artsen en verpleegkundigen hebben hun verhaal op video verteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden