Clinton heeft weinig geleerd van Watergate

Het rapport van Starr heeft de Amerikaanse president in een hachelijke positie gebracht. Zelfs partijgenoten van Clinton moeten toegeven dat het rapport aanknopingspunten bevat voor een afzettingsprocedure....

Van onze correspondent

WASHINGTON

Moet Bill Clinton afgezet worden omdat hij Bill Clinton is? Dat is volgens Clinton-biograaf David Maraniss de vraag waar het nu om draait. Clinton, betoogt hij, is heel zijn politieke loopbaan druk geweest leugentjes te verkopen om zijn persoonlijke misstappen te verdoezelen en dat kon iedereen ook weten. Het enige nieuwe is dat Starr er nu een zaak van heeft gemaakt.

Inderdaad bevat het rapport van de speciale aanklager weinig dat de Amerikanen nog niet vermoedden en dat blijkt ook uit de eerste opiniepeilingen. Ondanks alle drukte over 's mans gedurfde seksuele escapades in het Witte Huis, is de waardering voor Clinton als president nauwelijks afgenomen.

Ook in politiek Amerika zijn de grenzen nauwelijks verschoven door de publicatie van Starrs rapport. Een handjevol fervente Clinton-adepten verdedigt de president met het originele argument dat Starr geobsedeerd is door seks en verder niets te bieden heeft, terwijl de meeste Democraten er ietwat beschaamd het zwijgen toe doen. Maar van een massale desertie uit het presidentiële kamp is geen sprake.

Toch heeft Starrs rapport de president in een gevaarlijke positie gebracht. De speciale aanklager heeft zijn verslag in zo'n dwingende vorm gegoten dat zelfs Clintons Democratische partijgenoten toegeven dat er aan een impeachment-onderzoek nauwelijks te ontkomen valt, ook al is de uitkomst ervan nog heel onzeker.

Om het moreel van de Democratische troepen hoog te houden en te voorkomen dat er een uittocht uit het Clinton-kamp begint, hebben de advocaten van de president nu de tegenaanval ingezet tegen Starr. Daarmee wil Clinton het signaal geven dat hij niet van plan is te capituleren.

Clintons raadslieden putten hoop uit het feit dat het rapport van Starr geen keiharde bewijzen bevat dat de president geprobeerd heeft Monica Lewinsky aan te zetten om te liegen . Ook wat de bewering betreft dat hij zijn ambt misbruikt heeft om het strafrechtelijke onderzoek te saboteren staat Starr in hun ogen zwak.

Clinton mag zijn medewerkers en zijn kabinetsleden dan misleid hebben met zijn ontkenningen dat hij een affaire met Lewinsky had, maar toch ligt de zaak volgens hen heel anders dan bij president Nixon, die de CIA en de FBI inzette om het Watergate-onderzoek te saboteren.

Het probleem is echter dat ze met hun pogingen aan te tonen dat Clinton in strikt juridische zin geen meineed heeft gepleegd, bij de justitiële commissie van het Huis van Afgevaardigden aan het verkeerde adres zijn.

Tijdens het onderzoek tegen Nixon bepaalden de juristen van de impeachment-commissie - ironisch genoeg was Hillary Clinton een van hen - al dat het niet de taak van de commissie is om na te gaan of het om strafbare feiten ging. Volgens hen zou dat een te beperkte opvatting van het begrip van 'impeachable offenses' zijn. 'De federale wetten zijn niet geschreven om het land tegen machtsmisbruik door de president te beschermen', betoogden zij.

Het lijkt erop dat Clintons raadslieden met hun juridische fijnzinnigheden alleen maar de indruk versterken dat het Witte Huis de zaak in de doofpot probeert te stoppen. Wat dat betreft hebben zij weinig geleerd van de Watergate-affaire, waarvan Nixon later opmerkte dat het 'nooit om de misdaad ging, maar steeds om de cover-up'.

Wie zal er na lezing van het Starr-rapport nog geloven in de bewering van Clintons advocaat Kendall dat de president zich tijdens zijn verhoor in de Paula Jones-zaak oprecht niet meer kon herinneren of hij ooit alleen geweest is met Lewinsky en of het juridisch gesproken wel seks was wat hij met haar bedreef?

Vanuit het Democratische kamp wordt er dan ook steeds meer druk op Clinton uitgeoefend een 'plea-bargain' te sluiten met de Republikeinse leiding van het Congres. In ruil voor de toezegging dat het Congres het zal laten bij een berisping zou Clinton volgens hen moeten toegeven dat hij meineed heeft gepleegd.

Maar het lijkt erop dat het Witte Huis dat een te riskante stap vindt: uiteindelijk is het nog maar de vraag of de Republikeinen hem er zo makkelijk vanaf zullen laten komen. Een slepende impeachment-procedure zou de Republikeinen een prachtige kans bieden de Democraten een verpletterende nederlaag toe te brengen bij de verkiezingen van begin november.

Voormalige vertrouwelingen van Clinton, zoals George Stephanopoulos, zijn ervan overtuigd dat de president tot het bittere einde zal doorvechten, omdat hij ervan overtuigd is dat de Senaat nooit voor zijn afzetting zal stemmen. Het risico is dat hij daarmee zijn achterban in het Congres steeds verder van zich zal vervreemden en dat uiteindelijk de vraag zal opkomen wie de prijs voor zijn affaire met Lewinsky zal moeten betalen: de president of de Democratische partij?

Bert Lanting

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden