Het Eeuwige LevenGert Schutte (1939 - 2022)

Christelijk politicus was mens van ernst, eenvoud, werklust en bescheidenheid

Het stormde hevig op de dag dat in kerkgebouw De Ark in Zeist de dankdienst plaatsvond voor het leven van Gert Schutte, oud-voorman van, en oud-Kamerlid namens het Gereformeerd Politiek Verbond. Takken braken van de bomen af, de storm droeg ook nog eens de naam van zijn schoonzus Corrie.

Marcel van Lieshout
Gert Schutte Beeld
Gert Schutte

Moest dit een teken van boven zijn? Bij leven maakte Gert Schutte elke dag in een notitieboekje aantekeningen over het weer. Zijn kinderen plaagden hem ermee. Dochter Els, de oudste van de zes, haalde het notitieboekje tijdens de toespraak in De Ark nog even aan.

Dat hij iets met het weer had was een bijna curieuze frivoliteit, zo liet hij zich in 1994 in een interview met Trouw ontvallen in een zeldzaam inkijkje in zijn privéleven. De mens achter de politicus kon hem niet boeien. Om daar anderen deelgenoot van te maken al helemaal niet. Gert Schutte, overleden op 25 januari op 82-jarige leeftijd, was een mens van ernst, eenvoud, werklust en vooral van bescheidenheid.

Maar ook een mens met een boodschap als voorman van de ‘vrijgemaakte’ gereformeerden, althans de politieke vertegenwoordiging daarvan. Hij putte uiteraard uit zijn christelijke inspiratiebron. Maar op het bedrijven van drammerige getuigenispolitiek kon hij zelden worden betrapt.

Politiek ambachtsman

Liefst twintig jaar maakte hij namens het GPV deel uit van de Tweede Kamer (1981-2001). Om net niet te hoeven meemaken hoe zijn partij versmolt in wat nu de ChristenUnie (CU) is. Postuum gezien mooi op tijd: in de jaren daarna van groeiend populisme, schreeuwerige politiek en nóg meer aandacht voor de ‘poppetjes’ had hij niet gepast.

Lang vormde Schutte in zijn eentje de GPV-fractie in de Tweede Kamer. Tot hij in 1989 gezelschap kreeg van fractiemedewerker en latere CU-minister Eimert van Middelkoop. Als politieke machtsfactor mocht zijn rol gering zijn, als politiek ambachtsman bouwde hij een reputatie op. Heel vaak boekte hij een hoge notering in de verkiezing Politicus van het Jaar.

Vooral dankzij zijn grote kennis van het staatsrecht, wetgeving in het algemeen en door zijn zuivere kijk op wat de rol zou moeten zijn van een parlementariër. De controleur van de macht. Niet iemand die meebuigt met alles wat een regering inbrengt vanwege dichtgetimmerde coalitieafspraken. Het klassieke adagium, ‘zonder last of ruggespraak’, was op hem van toepassing.

Burgemeester

Kennis en inzichten deed hij op bij avondstudies en in de werkpraktijk, aanvankelijk als ambtenaar. Het gezin Schutte telde negen kinderen en woonde in Nieuwpoort aan de Lek (Alblasserwaard). Vader was kruidenier. De oudste zoon doorliep de mulo, meer zat er voor mensen uit zijn milieu niet in. Als ambtenaar schopte hij het tot loco-gemeentesecretaris van Zeist, de plaats waar hij tot zijn dood is blijven wonen.

Als Kamerlid verwierf hij het predicaat ‘staatsrechtelijk geweten van de Tweede Kamer’. Opgetogen was hij daar niet over. ‘Het bracht hem in verlegenheid’, blikt Eimert van Middelkoop terug. ‘De Kamer als geheel moest het geweten zijn.’

Daarbij: bescheidenheid was een karaktertrek. Eenmaal als Kamerlid op werkbezoek bij een gemeente toonde Schutte nog altijd de grootst mogelijk achting voor de burgemeester. Van Middelkoop: ‘Gert, die man is onder de indruk van jou, je bent Kamerlid!’

Glimmende schoenen

Van actieve bemoeienis bij de ChristenUnie was na zijn vertrek uit de politiek geen sprake. Wel stuurde hij nog vorig jaar een mailtje naar politiek leider Gert-Jan Segers nadat die na het ‘functie elders-debat’ publiekelijk het vertrouwen in premier Rutte opzegde. Niet verstandig, vond hij.

Wat wél verstandig is: schoenen poetsen. Zelfs op het Binnenhof, in de boezem van de GPV-gelederen, was het doorgedrongen dat Gert Schutte elke zaterdagavond een schort aantrok om schoenen te gaan poetsen. Tijdens de dankdienst riep een van de kleinkinderen de les achter die handeling in herinnering: ‘Glimmende schoenen zijn belangrijk voor zondag in de kerk. En voor de meisjes.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden