interview celeste plak

Celeste Plak: ‘Toen ik me realiseerde dat ik de eerste donkere speelster ben in het Nederlands team moest ik wel even gniffelen’

Celeste Plak: ‘Ik hou me niet bezig met racisme en al die dingen. Ik kijk naar iemands ogen, niet naar huidskleur.’ Beeld Ernst Coppejans

Italië onthaalt topvolleyballer Celeste Plak (23) als een held. En wordt ze er met racisme geconfronteerd, dan zet ze oogkleppen op. Want racisme is een gebrek van degene die op een bepaalde manier naar haar kijkt.

Celeste Plak (Nederland, 1995) speelt sinds 2014 in het Nederlands volleybalteam. De laatste drie seizoenen volleybalde ze voor Novara in Italië. Na de zomer begint ze bij Aydin in Turkije.

Andere kinderen vertelden dat hun vader politieagent was of brandweerman. ‘Mijn broertje en ik zeiden: onze vader is wereldkampioen. Zijn prijzenkast stond in de woonkamer. Het was niet zo dat we ermee pronkten, we hadden geen idee wat het betekende. Ik vond dat mijn vader de beste van de wereld was, net zoals ieder kind dat denkt.’

Waarin was hij wereldkampioen?

‘In die tijd heette het nog thaiboksen, later werd het de K1 van kickboksen, hij heet Kenneth Plak. In 1992 was hij wereldkampioen, ik ben geboren in 1995. Gelukkig heb ik het niet meegemaakt, ik denk niet dat het fijn is om het kind te zijn van een topsporter. Dan is je vader nooit thuis, of niet te genieten in de aanloop naar een wedstrijd.

‘Toen ik opgroeide, werkte mijn moeder in de zorg. Mijn vader was uitsmijter, of hoe heet dat, hij deed de security bij clubs. En hij werkte met zandstraalmachines, in zo’n speciaal pak.’

Waar kwamen ze vandaan?

‘Mijn moeder is een boerderijmeisje uit de polder in de kop van Noord-Holland, met blond haar en blauwe ogen. Mijn vader verhuisde op zijn 19de van Suriname naar Nederland. Ze ontmoetten elkaar in de disco, in Amsterdam. In het begin ging het geloof ik niet helemaal soepel. Mijn vader was groot, donker en sterk. In de familie van mijn moeder moesten ze wennen. Dat is goedgekomen.’

Zijn jullie een sportgezin?

‘Zo lijkt het, maar het was niet zo dat we thuis samen iedere dag naar Studio Sport zaten te kijken. In ons dorp, Tuitjenhorn, volleybalde mijn moeder bij De Boemel, in Dames 1 in de 1ste klasse. Ik ging met haar mee naar de hal. We zijn allemaal lang: mijn vader is 1,96 meter, mijn moeder 1,84, ik ben 1,90 en mijn broertje 1,98.’

Pas na haar eerste selectie voor het Nederlands volleybalteam ging Celeste Plak de geschiedenis bestuderen. ‘Op internet zag ik alleen Hollandse namen in de selectie. Toen ik me realiseerde dat ik de eerste donkere speelster ben in het Nederlands team moest ik wel even gniffelen. In Nederland is het een blanke sport, internationaal niet. Bij Cuba en Brazilië en in het Amerikaanse team spelen ook veel donkere meiden. Je moet hoog kunnen springen en explosief zijn, daarin zijn donkere atleten over het algemeen goed.’

Je broer speelt ook in het Nederlands team.

‘Fabian is anderhalf jaar jonger dan ik. Zijn vriendjes zaten allemaal op voetbal, hij was gestopt met volleybal. Op topsportcentrum Papendal kwam Ron Zwerver naar me toe: ik heb gehoord dat jij nog ergens een broertje hebt rondlopen, kan ik een keer met hem praten? Nu speelt Fabian met nummer 8 in het Nederlands team, net als Ron vroeger.’

Sinds 2014 heb je in Italië ­gespeeld. Wat is het grootste verschil met Nederland?

‘Dat ik niet bij mijn familie en vrienden ben. En de volleybalcultuur. In Nederland zeiden ze: ben jij topsporter, hoezo wil je dat, je kunt toch ook gewoon een lekker leven hebben? In Italië ben je een held. In Novara speelde ik bij de grootste club van de stad, dit jaar wonnen we de Champions League. Je wordt overal herkend en krijgt korting of gratis eten.’

Werd jij in Italië anders benaderd dan in Nederland?

‘Ik hou er niet van om over mijn kleur te praten, je zult mij nooit iets horen zeggen over Zwarte Piet, ik hou me niet bezig met racisme en al die dingen. Ik kijk naar iemands ogen, niet naar huidskleur. Als ik lees over apengeluiden op de tribunes bij voetbalwedstrijden voel ik daar weinig bij, voor mij is het gewoon een nieuwsbericht.

Als kind werd ik gepest, op school scholden ze me uit voor neger of bruine of poepvlek, dat vond ik erg. Ik vroeg aan mijn moeder waarom ik niet als Michael Jackson kon zijn, die was toch ook wit geworden? Het was wel heftig, maar het is geen trauma. Ik weet niet eens hoe mijn broertje of mijn vader hierover denkt, we hebben het er nooit over.

Bij Novara was Paola Egonu mijn teamgenoot. Ze is in Italië geboren, haar ouders zijn Nigeriaans. Zij is echt een wereldster, een van de beste speelsters aller tijden. We trokken veel met elkaar op, ik zag dat haar afkomst een grote rol speelt. Zij heeft veel last van racisme, dat is vervelend voor haar, maar ik voel het niet zo, ik kan me er niet mee identificeren.

Met het team waren we een keer op bezoek bij rijke blanke mensen. Paola en ik gingen netjes praten, daar letten we speciaal op. Voor ons was dat ­vanzelfsprekend. In zo’n situatie doe je alles om die blanke mensen geen reden te geven om zich aan jou te storen. Een andere teamgenoot, een blank meisje, merkte dat we ineens zo netjes deden. Ze kon het maar niet ­begrijpen. Dat komt doordat ze zelf nooit racisme heeft meegemaakt, denk ik. Ik ben me bewust van mijn kleur, maar ik heb oogkleppen opgezet.’

Waarom heb je daarvoor gekozen?

‘Het is een gebrek van de mensen die op een bepaalde manier naar mij kijken, waarom zou ik me daar druk over maken? Mijn leven wordt er niet beter van, dus waar heb ik het voor nodig?’

Nederlands

‘Ik ben gewoon mezelf, een wereldburger.’

Surinaams

‘Ik ben niet zo bezig met dit soort termen.’

Partner

‘Dat is random.’

Wit of blank

‘Blank en kleurlingen, of donkere mensen. Dat klinkt netjes en respectvol.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden