PostuumPaolo Gabriele (1966-2020)

Butler die geheime documenten ontfutselde uit het Vaticaan overleden

Paolo Gabriele, de butler van de paus die werd veroordeeld tot een gevangenisstraf nadat hij een rits geheime documenten uit het Vaticaan smokkelde – de start van het zogenoemde Vatileaks-schandaal – is deze week op 54-jarige leeftijd overleden in Rome.

Butler Gabriele in 2012 met paus Benedict XVI, waar hij zielsveel van zei te houden.Beeld AFP

Als het levensverhaal van Gabriele een spionageroman was geweest, had de uitgever waarschijnlijk ingegrepen, omdat het veel te ongeloofwaardig klonk. Want een butler die geheime documenten over fraude en intriges uit het bureau van de paus steelt, langs de Zwitserse Gardisten smokkelt en overhandigt aan een journalist met een groot litteken op zijn gezicht? Tuurlijk…

Toch liep het leven van Gabriele precies zo. Na al zes jaar in de persoonlijke hofhouding van de Duitse paus Benedictus XVI te hebben gewerkt als butler, begon hij in 2012 voor het eerst vertrouwelijke documenten te stelen, onder andere persoonlijke correspondentie van de paus uit zijn eigen bureaulades. Hij wilde naar eigen zeggen ‘een schok – wellicht via de media – veroorzaken die de kerk terug op het juiste spoor kan brengen’. Gabriele hield zielsveel van de Heilige Vader en kon het niet aanzien dat de corruptie in de kerk onder zijn bewind zo welig tierde.

Fraude, corruptie en diefstal

Daarom overhandigde hij het gros van de documenten aan de Italiaanse onderzoeksjournalist Gianluigi Nuzzi, die op basis daarvan meerdere boeken schreef – vaak onthutsende verslagen over de gebrekkige financiële huishouding binnen de kerk, de totale afwezigheid van interne controles, de fraude van kardinalen die als prinsen leven van geld dat eigenlijk voor de liefdadigheid bedoeld was, enzovoorts, enzoverder.

Het bleek het startschot van het gigantische Vatileaks-schandaal. Volgens Vaticaankenners was het onvermogen van Benedictus XVI om fatsoenlijk met die crisis om te gaan zelfs een van de redenen dat hij in 2012 het ongekende besluit nam af te treden. Niet voor niets was een van de eerste beloftes die zijn opvolger Franciscus deed financieel orde op zaken te stellen.

De Kraai

Twee weken na het verschijnen van Nuzzi’s eerste boek in mei 2012 werd bekend dat de butler – tot die tijd steevast aangeduid als il corvo, de raaf – achter het lek zat. Hij werd direct gearresteerd door de Vaticaanse gendarmerie, die bij een huiszoeking in zijn appartement nog eens ruim duizend vertrouwelijke documenten uit het Apostolisch Paleis vonden.

Het proces dat daarop volgde, zorgde wederom voor veel ophef in de Italiaanse kranten. Vooral toen Gabriele tijdens een van zijn eerste hoorzittingen zei dat hij erg slecht was behandeld in de kerkers van het Vaticaan. Hij zou de eerste vijftien tot twintig dagen zijn opgesloten in een kamer waar hij zijn armen niet kon strekken en waar het licht 24 uur per dag brandde.

Hoewel veel Vaticaankenners tijdens dat proces al druk speculeerden dat de butler slechts een pion was in een veel groter machtsspel, werd hij in oktober 2012 veroordeeld tot 18 maanden cel. Daarmee kon de zaak wat de kerk betreft begraven worden. Een paar dagen voor Kerst schonk Benedictus XVI hem gratie en regelde een baantje voor hem in het Bambino Gesù kinderziekenhuis in Vaticaanstad. Sindsdien heeft hij niet meer met de pers gepraat.

Volgens het Vaticaan stierf Gabriele deze week aan de gevolgen van een lange ziekte. Hij laat een vrouw en drie kinderen achter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden