ProfielBurgemeester Hubert Bruls

Burgemeester in coronatijd: de kalme Hubert Bruls werd de hoofdaannemer van het lockdownbeleid

Tegen alle verwachtingen in wist CDA’er Hubert Bruls als burgemeester de linkse Nijmegenaren voor zich te winnen. Zijn stoïcijnse inborst maakt hem ook een populaire voorzitter van het Veiligheidsberaad.

Burgemeester Hubert Bruls.  Beeld
Burgemeester Hubert Bruls.

Het is maandagavond en Hubert Bruls staat op Plein 1944 in het centrum van Nijmegen. Het is koud en het miezert: hondenweer. Maar op sociale media doen berichten de ronde dat relschoppers zich vanavond in Nijmegen zullen verzamelen.

En dus staat Bruls paraat, net terug van het Veiligheidsberaad waar de avondklokrellen hét gespreksthema waren. ‘Je kunt zeggen wat je wilt’, schrijft iemand onder een foto op Twitter. ‘Maar dit is wel een burgervader die midden tussen zijn burgers en zijn stad staat.’

Laat een kind een burgemeester tekenen en goede kans dat hij een type als Bruls neerzet: imposant postuur, ietwat plechtstatig voorkomen. De archetypische burgervader. Toch was Bruls in Nijmegen eigenlijk derde keus. Nadat de linkse partijen het niet eens konden worden over hun eigen kandidaat, werd Bruls in 2012 als rasechte CDA’er burgemeester van de meest linkse stad van Nederland. Bruls’ burgemeesterschap werd al snel onomstreden: zijn herbenoeming in 2018 verliep rimpelloos.

Goedmoedig 

Bruls (54) is bourgondiër qua uitstraling, carnavalist in hart en nieren, niet gespeend van zelfspot (tijdens carnaval drie jaar geleden ging hij verkleed als Elvis Presley, in een nauwsluitend jumpsuit). Een man die op zaterdagmiddag het liefst op de bank ligt om voetbal te kijken.

Maar achter dit goedmoedige uiterlijk gaat een man schuil die de harde hand niet schuwt. Dat merkten de boeren van Farmers Defence Force toen ze afgelopen december het Keizer Karelplein dachten te bezetten. Bruls was er als de kippen bij en dreigde de ME op ze af te sturen. De boeren dropen af.

Dat merkten ook de inwoners van Nijmegen. In het begin van de coronacrisis werden hier de meeste boetes  uitgedeeld: naar verhouding drie keer zo veel als in Amsterdam. Het dubbele van buurstad Arnhem. Bruls reageerde laconiek: zijn mensen hadden ‘consequent gehandhaafd’.

Als burgemeester van een middelgrote provinciestad werd Bruls de nationale bekendheid in gekatapulteerd door zijn voorzitterschap van het Veiligheidsberaad. Een orgaan waarvan de meeste Nederlanders vóór de coronacrisis nog nooit hadden gehoord, laat staan dat iemand wist wie de voorzitter was. Bruls’ herbenoeming was in 2019 was zo geregeld: niemand had interesse.

Zo werd Bruls het boegbeeld van de burgemeesters in coronatijd: hoofdaannemer van de regionale noodverordeningen, gesprekspartner van het kabinet. Het is een taak die hij graag op zich nam. Al is hij ook de eerste om zijn rol te relativeren. Het Veiligheidsberaad is vooral een ‘uitvoerder’ van kabinetsbeleid, zei Bruls in de Volkskrant. ‘Ik ga niet de grote broek aantrekken en vertellen hoe het zit.’ Bruls schuift wel aan bij het wekelijkse crisisberaad, maar neemt niet deel aan de bijeenkomsten in het Catshuis.

Bruls toonde zich een loyaal bestuurder, maar hield zich niet altijd stil. Zo vond hij het kwalijk dat het kabinet vorige zomer de teugels liet vieren. Bruls was ook hard over de chaos na de gedwongen winkelsluiting van december. Als te veel ministeries zich ermee gaan bemoeien krijg je ‘hopseflopsbeleid’, zei Bruls in de Gelderlander.

In het Veiligheidsberaad kreeg Bruls te maken met grote ego’s. Ahmed Aboutaleb van Rotterdam en Femke Halsema van Amsterdam waren niet gewend om de tweede viool te spelen. Daar ging Bruls prima mee om, zegt een collega-burgemeester die ook wekelijks aanschuift. Bruls doorbreekt de spanning met een kwinkslag. ‘Hij is altijd stoïcijns en opgewekt.’

Natuurlijk was er weleens onenigheid, zoals toen Aboutaleb het dragen van mondkapjes bepleitte. Bruls was tegen. Maar binnen het beraad is een gevoel van solidariteit gegroeid, zegt deze ingewijde. Bruls heeft daaraan bijgedragen. ‘Wat helpt is dat hij zelf geen opgeblazen ego heeft.’

Kalmte

Bruls is in het laatste half jaar iets te veel in zichzelf gaan geloven, zegt een andere betrokkene. ‘Dan zegt hij soms dingen waar niet alle burgemeesters het mee eens zijn.’ Met name de burgemeesters van de vier grote steden hebben daar steeds vaker moeite mee. Zij vinden dat hun opmerkingen meer gewicht moeten krijgen.

Tegen het invoeren van de avondklok had Bruls, net als veel andere burgemeesters, aanvankelijk grote bezwaren. ‘Het kabinet moet heel goede argumenten hebben om dit door te zetten’, waarschuwde hij al in november. Na uitleg van minister Ferd Grapperhaus was hij toch overtuigd. ‘Ik vind de maatregelen nu heel goed te snappen’, zei hij vorige week.

Voor hemzelf heeft dat overigens geen grote gevolgen, liet Bruls in zijn wekelijkse coronarubriek in de Gelderlander weten. ‘Mijn vrouw en ik zijn toch al geneigd om thuis te blijven.’ Alleen voor zijn twee hondjes hoeft hij nog even de straat op.

Als dit weekend in Nederland rellen uitbreken tegen de avondklok, spreken burgemeesters daar hun afschuw over uit. John Jorritsma van Eindhoven neemt zelfs het woord ‘burgeroorlog’ in de mond. Bruls maant zijn collega’s tot kalmte. Dit is niet het moment om grote woorden te gebruiken, waarschuwt hij. ‘Daar moet je mee oppassen.’

Op woensdagavond blijft het in Nijmegen uiteindelijk rustig, mede dankzij inzet van de politie. Bruls houdt het al snel voor gezien. ‘Ik loop hier toch maar in de weg.’ Bij het weggaan wil een supporter van voetbalclub NEC met hem op de foto. ‘En nu naar huis’, roept hij hem na. ‘Denk eraan: het blijft rustig vanavond.’

Al vanaf het begin waarschuwden experts dat onduidelijke coronaregels tot willekeur konden leiden. En inderdaad: er zijn grote verschillen tussen gemeenten in de aantallen uitgedeelde coronabekeuringen, blijkt uit cijfers die de Volkskrant heeft opgevraagd. Opmerkelijk: het linkse Nijmegen is de strengste stad van Nederland.

Drie keer Hubert Bruls in het nieuws

25 maart 2014

Honderden Nijmegenaren gaan in optocht naar het politiebureau om aangifte te doen tegen Geert Wilders en zijn ‘minder Marokkanen’-uitspraak. Bruls loopt met het voltallige college voorop. Hij wil namens Nijmegen een signaal afgeven dat hier ‘grenzen ver zijn overschreden’.

14 december 2015

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers wil in Nijmegen een tentenkamp inrichten voor de opvang van drieduizend vluchtelingen. Bruls gaat akkoord. Op het tentenkamp komt kritiek. Maar hij zou het zo weer doen, zegt de burgemeester achteraf. ‘Het is altijd nog beter dan slapen onder een brug of schuilen voor de bommen in Aleppo.’

12 dec 2020

In de top-200 van de Volkskrant van invloedrijke Nederlanders komt Bruls vanuit het niets binnen op plaats 6. Achter Jaap van Dissel (2), maar vóór Ahmed Aboutaleb van Rotterdam (11). Bruls wordt omschreven als ‘gemoedelijk ogende CDA’er, al maandenlang in touw om te bepalen wat er wel niet kan in de coronacrisis’.

Meer lezen over Hubert Bruls

In de Volkskrant top-200 van meest invloedrijke Nederlanders komt Hubert Bruls binnen van niks op plaats 6. ‘Gemoedelijk ogende CDA’er, sinds 2012 burgemeester van Nijmegen, als voorzitter van het Veiligheidsberaad al maandenlang in touw om te bepalen wat er wel niet kan in de coronacrisis.’ 

Vorig jaar zomer lijkt het virus onder controle: de maatregelen kunnen geleidelijk worden versoepeld. Maar Bruls waarschuwt: ‘Het ergste moet nog komen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden