Bulgaarse oppositie: 'Als het moet gaan we door, net als in Belgrado' Socialisten Sofia zitten in het nauw

De woonkamer van Anna Vandova zit vol. Vrienden en vriendinnen vullen de avond met drank, eten en vooral veel praten - de Bulgaarse manier van uitgaan....

Van onze correspondent

Michel Maas

SOFIA

Maar het geluid doet het des te beter. Talkshow-deelnemers praten hard over de gebeurtenissen van gisteren, vrijdagavond, toen de demonstratie bij het parlementsgebouw in Sofia ontaardde in een vechtpartij. Anna is geslagen, niet zo hard als anderen, maar toch.

Ze zijn vandalen en dronkelappen, zegt de televisie die doorgaans getrouw de mening van de heersende socialistische (ex-communistische) partij BSP verwoordt. Dat is nog minder erg dan wat de radio 's middags al meldde: dat alle demonstranten alleen maar waren gekomen omdat ze ieder vijftig mark hadden ontvangen. Vijftig mark is in Bulgarije anderhalf maandsalaris - voor wie werk heeft - en een gepensioneerde moet daar drie maanden mee doen. Vijftig mark! Het gesprek in de kamer waaiert alle kanten uit.

De televisie gaat in zijn eentje nog even door met het neersabelen van de demonstranten. Hij heeft nog wat in te halen van gisteren toen in het nieuws van acht uur de grote demonstratie in Sofia niet eens werd genoemd. Zondagavond heeft de Bulgaarse televisie het eindelijk geleerd: in het journaal wordt alle ruimte vrijgemaakt voor beelden van de manifestatie, de grootste tot dusver in Sofia. De president wordt geïnterviewd, oppositieleiders komen in beeld, buitenlandse reacties ook. Bulgarije was number one news op CNN.

Met de televisie lijkt ook de socialistische partij BSP te hebben meegeschoven. Van een bot weigeren van vervroegde verkiezingen, vrijdag, via het bagatelliseren van de demonstratie en het criminaliseren van de demonstranten op zaterdag, naar een eerste toenadering op zondag. President Zjeljoe Zjelev vertelt in het televisie-interview dat de socialisten tegen hem hebben gezegd dat er gepraat kan worden over een compromis. De socialisten zelf houden zich dezer dagen schuil voor journalisten. Ze nemen zelfs hun zaktelefoon niet op.

Als klopt wat de president vertelt komen er vervroegde verkiezingen. Dat was de inzet van de oppositie sinds eind vorig jaar - nadat in november de oppositiekandidaat Petar Stojanov met gemakt de presidentsverkiezingen won, en nadat een maand later de regering van de socialist Zjan Videnov onder grote druk moest aftreden. Omdat pas de helft van de regeringstermijn verstreken is, willen de socialisten een nieuwe regering vormen. De oppositie vindt echter dat het tijd is voor een machtswisseling.

Er moet hoe dan ook een heel andere regering komen dan de regering-Videnov. Die zette hervormingen stop, pompte miljarden in verliesgevende staatsbedrijven, liet de banken aanmodderen en bereikte daarmee dat het IMF zijn toegezegde kredieten introk.

Als gevolg van dit wanbeleid bedroeg de inflatie vorig jaar duizend procent, en leven nu zeseneenhalf van de negen miljoen Bulgaren op de rand van absolute armoede. De hulp moet snel komen, Bulgarije heeft haast. 'Dus moeten de socialisten een regering vormen', zegt Yanaki Gantchev, coördinator van een eind vorig jaar opgerichte denktank die nauwe banden met de socialistische BSP heeft. 'Het organiseren van vervroegde verkiezingen kost drie maanden. Al die tijd is er geen regering, en heeft de internationale gemeenschap niemand om mee te onderhandelen. Als we drie maanden voorbij laten gaan zijn we een halfjaar verder voordat het IMF met geld over de brug kan komen. Het gaat er niet om wie de macht overneemt van wie. Het is een kwestie van overleven. Dat realiseren die mensen die daarbuiten demonstreren zich niet'.

Het zijn er veel, zondag, die voor de Alexander Nevski-kerk het gras onder hun voeten tot modder vermalen. Tienduizenden. Zij halen hun schouders op voor wat Gantchev zegt. Een gepensioneerde vertaler: 'De communisten hebben twee jaar de kans gehad. Ze hebben de absolute meerderheid in het parlement. Mooier kun je het niet hebben als je iets wil veranderen. En wat hebben ze ermee gedaan?' De omstanders scanderen: 'We willen geen communisten meer' Ze zijn bereid op hun scheidsrechterfluitjes en toeters te blazen tot dat doel bereikt is.

Alexander Boshkov, parlementslid en vicevoorzitter van de Unie van Democratische Krachten - de verenigde oppositie - blaakt daarom van zelfvertrouwen. 'Dit is pas het begin. Als het moet gaan we door, net als in Belgrado. We zullen vervroegde verkiezingen krijgen. Hoe eerder we de macht over het land in handen krijgen, hoe beter'.

Gantchev: 'Kijk, dat is waar het de oppositie om gaat. Bulgarije kent een gezegde: ''Sta op, ik wil zitten''. Ze willen de macht. En om die te krijgen gebruiken ze de onvrede.'

De socialisten zullen moeten opstaan. President Zjelev heeft nog een kleine troef in handen: de socialisten kunnen pas een regering vormen als de president ze daartoe een mandaat geeft. En Zjelev wil ze dat pas geven als ze een compromis hebben bereikt met de Unie van Demokratische Krachten, heeft hij zondag laten weten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.