Bubis verbitterd over relatie tussen joden en Duitsers

Ignatz Bubis, de leider van de Duitse joden, wil niet in Duitsland, maar in Israël worden begraven, ook al is hij met overtuiging Duits staatsburger....

Van onze correspondent Philippe Remarque

Bubis zit al drie maanden in een rolstoel, na een hernia-operatie en andere aandoeningen. Hij lijkt afscheid te willen nemen van zijn ambt als voorzitter van de 'Zentralrat der Juden in Deutschland'. In een somber vraaggesprek met het weekblad Stern maakt hij deze week de balans op van zijn zevenjarige ambtsperiode.

Hij kritiseert de Duitse neiging zich te onttrekken aan de verantwoordelijkheid voor het nazi-verleden. 'In het openbare bewustzijn is het accepteren van verantwoordelijkheid voor Auschwitz niet verankerd. Iedereen in Duitsland voelt zich verantwoordelijk voor Schiller, voor Goethe en voor Beethoven, maar niemand voor Himmler.'

Bubis geldt in Duitsland als een morele autoriteit, hoewel zijn opvattingen niet altijd onomstreden zijn. Onvermoeibaar hield hij de afgelopen jaren voordrachten voor scholieren. Maar dat heeft weinig uitgehaald, vindt hij. 'Ik heb bijna niets in beweging gebracht. Ik wilde die Ausgrenzerei, hier de Duitsers, daar de joden, wegkrijgen. Dat is niet gelukt. Wij zijn vreemden gebleven, zeker ook omdat de joden in dit land deels zichzelf buitensluiten.'

Bubis wilde af van de nadruk die zijn voorganger op het verleden legde. Maar zeven jaar later staat hij dichter bij Galinski, 'ook wat betreft het verbitterd zijn'. Sinds hij in Brazilië op een foto van zijn omgekomen nicht Rachel stuitte, dringt zijn eigen kampverleden zich sterker op. Hij overleefde Auschwiz, Sobibor en Majdanek, maar sprak er nooit over met zijn vrouw, die zelfook in kampen heeft gezeten.

Bubis is vooral verbitterd over de zijns inziens steeds sterkere wens van de Duitsers een dikke streep te zetten onder het belaste verleden. De geldt ook voor de huidige generatie politici, zo bleek hem bij het debat over het Holocaust-monument in Berlijn.

Vooral de omstreden rede van de schrijver Martin Walser heeft volgens Bubis 'een deur geopend, waar velen nu door lopen'. Walser zei vorige herfst dat hij er genoeg van had steeds weer geconfronteerd te worden met Auschwitz. Hij oogstte veel applaus. Bubis gaf hem weerwoord en de twee heren raakten verwikkeld in een venijnige polemiek. Maar volgens Bubis denkt de meerderheid van de Duitsers als Walser.

Bubis, die regelmatig dreig- en scheldtelefoontjes krijgt, zegt nog niet genoeg te hebben van zijn ambt. 'Maar als er iemand is, die op brede steun kan rekenen in de joodse gemeenschap, zal ik geen hindernis zijn', zegt hij in het vraaggesprek.

In een hoofdredactioneel reageerde de Berlijnse Tagesspiegel geschrokken op Bubis' uitlatingen. 'Met zijn erfenis aan verschrikkingen mogen we hem niet alleen laten.' Want volgens de krant heeft hij juist wel veel in beweging gezet. 'Daarvoor zijn we hem dankbaarheid verschuldigd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden